Bác sĩ Cuba rút khỏi Caribe, hàng triệu người bị ảnh hưởng

Trong nhiều thập kỷ, các chương trình hợp tác y tế của Cuba đã trở thành trụ cột hỗ trợ hệ thống chăm sóc sức khỏe tại nhiều quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, mạng lưới này đang thu hẹp nhanh chóng khi hàng loạt nước trong khu vực Caribe và Mỹ Latinh chấm dứt hợp đồng với Havana dưới sức ép của Mỹ, theo tờ The Guardian.

Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez gần đây cho biết, nhiều quốc gia đã phải hủy bỏ các thỏa thuận y tế lâu năm dưới sức ép chính trị và ngoại giao. Những chương trình từng tồn tại hàng chục năm đang bị gián đoạn, kéo theo sự rút lui của đội ngũ bác sĩ Cuba khỏi các bệnh viện và cộng đồng địa phương.

Tại nhiều quốc gia như Guatemala, Honduras hay Jamaica, các chương trình y tế công cộng vốn phụ thuộc đáng kể vào nhân lực từ Cuba. Đây là những nơi mà bác sĩ Cuba thường làm việc tại vùng sâu, vùng xa - nơi hệ thống y tế bản địa còn hạn chế.

Việc thiếu hụt nhân lực y tế có thể khiến các dịch vụ cơ bản như khám chữa bệnh, chăm sóc thai sản hay chẩn đoán bệnh bị gián đoạn. Các cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt là người nghèo và người bản địa, được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.

Từ nhiều năm nay, Cuba triển khai các “đội quân áo trắng” tới hàng chục quốc gia, vừa hỗ trợ y tế, vừa tạo nguồn thu ngoại tệ. Hơn 50.000 nhân viên y tế Cuba từng làm việc ở nước ngoài, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế trong bối cảnh quốc gia này chịu cấm vận kéo dài.

Mô hình này cũng gây tranh luận. Phía Mỹ cho rằng, việc chính phủ Cuba giữ lại một phần thu nhập của bác sĩ là không phù hợp, trong khi Havana nhấn mạnh, các bác sĩ được đào tạo miễn phí và tham gia các chương trình trên cơ sở tự nguyện.

Trong nhiệm kỳ trước, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy các quốc gia xem xét lại các thỏa thuận này. Tại Brazil, hơn 8.000 bác sĩ Cuba rời đi vào năm 2018 sau khi chính quyền mới thay đổi chính sách hợp tác.

Không chỉ ảnh hưởng tới hệ thống y tế nước tiếp nhận, việc thu hẹp các chương trình này còn tác động tới chính Cuba. Xuất khẩu dịch vụ y tế là một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, Cuba còn đào tạo hàng chục nghìn sinh viên y khoa quốc tế thông qua các chương trình học miễn phí, góp phần xây dựng nguồn nhân lực y tế cho nhiều quốc gia đang phát triển.

Diễn biến hiện nay phản ánh sự thay đổi trong môi trường địa chính trị khu vực. Quan hệ giữa Mỹ và Cuba tiếp tục chịu ảnh hưởng bởi các biện pháp trừng phạt kéo dài, trong khi nhiều quốc gia Caribe phải cân nhắc giữa nhu cầu hợp tác y tế và các yếu tố đối ngoại.

Hậu quả vô cùng to lớn. Guatemala, Honduras, Jamaica, Bahamas, Antigua và Barbuda, Guyana và Saint Vincent và Grenadines đều đã chấm dứt hợp tác y tế với Cuba dưới sức ép đe dọa trừng phạt về thị thực và ngoại giao của Mỹ.

Chỉ có Saint Kitts và Nevis cùng Trinidad và Tobago chưa làm theo. Hàng triệu người có thể mất đi dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, đặc biệt là các cộng đồng người bản địa.