Iran phát cảnh cáo cuối cùng với tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi Hải quân Mỹ thực hiện động thái mang tính biểu tượng mạnh mẽ: Hai tàu khu trục USS Michael Murphy và USS Frank E. Peterson công khai bật hệ thống nhận dạng tự động (AIS) khi băng qua tuyến hàng hải chiến lược này hôm 11.4.

Tờ Fortune dẫn lời chuyên gia lịch sử hàng hải quân sự Salvatore Mercogliano nhận định, đây là hành động phá vỡ thông lệ quân sự, bởi các tàu chiến thường tắt AIS để tránh bị theo dõi.

Theo ông Mercogliano, việc bật AIS “không thể là ngẫu nhiên”, mà là thông điệp có chủ đích: Mỹ muốn chứng minh họ có thể tự do đi qua Hormuz mà không cần sự cho phép của Iran.

Cùng ngày 11.4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, các tàu khu trục bắt đầu dọn thủy lôi - được cho là do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran triển khai - nhằm mở lại hành lang an toàn cho tàu thương mại.

Đô đốc Brad Cooper - người phụ trách hoạt động hải quân Mỹ tại Trung Đông - nhấn mạnh, Washington đang hướng tới việc tạo ra một “tuyến hàng hải mới” để đảm bảo dòng chảy thương mại không bị gián đoạn. Điều này đặc biệt quan trọng khi trước xung đột, Hormuz là nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng LNG toàn cầu.

Tuy nhiên, động thái này cũng đồng nghĩa với việc Mỹ đang trực tiếp thách thức “đòn bẩy chiến lược” lớn nhất của Tehran - quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển hẹp nhưng sống còn này.

Phản ứng từ phía Iran diễn ra gần như ngay lập tức. Trong một đoạn liên lạc vô tuyến được ghi lại bởi tàu dân sự, lực lượng IRGC phát đi thông điệp cứng rắn: “Đây là cảnh báo cuối cùng”.

Phía Mỹ đáp lại rằng, việc di chuyển tuân thủ luật pháp quốc tế và không nhằm khiêu khích, đồng thời cam kết tuân thủ các quy định ngừng bắn.

Truyền thông Iran sau đó tuyên bố các tàu Mỹ đã quay đầu sau khi bị đối đầu, thậm chí IRGC còn điều máy bay không người lái áp sát. Tehran khẳng định, mọi nỗ lực quân sự nhằm vượt qua Hormuz sẽ vấp phải phản ứng “cứng rắn và quyết liệt”.

Trước đó, Hải quân Mỹ từng tránh đi qua Hormuz, coi khu vực này là một “hộp sát thương” với dày đặc mối đe dọa gồm tên lửa chống hạm, xuồng tấn công tốc độ cao, máy bay không người lái và đặc biệt là thủy lôi.

Với chiều rộng hẹp, các cuộc tấn công có thể diễn ra ở cự ly gần, khiến thời gian phản ứng phòng thủ gần như bị rút ngắn tối đa. Điều này biến mọi cuộc đối đầu tại đây trở thành kịch bản rủi ro cao.

Trong diễn biến khác có liên quan, ngày 11.4, các cuộc đàm phán kéo dài hơn 21 tiếng giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) đã kết thúc mà không đạt được đột phá, khi phái đoàn do Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu rời đi mà không có kết quả cụ thể. Ông Vance cho hay, trở ngại lớn nhất là vấn đề hạt nhân khi Iran không đưa ra bảo đảm cần thiết, trong khi khẳng định, phía Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn về các giới hạn chiến lược.

Song song với các động thái ngoại giao, Mỹ đang gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực. Một tàu sân bay thứ ba cùng hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù dự kiến sẽ được triển khai trong tháng này. Các loại tên lửa hành trình tầm xa cũng đang được đưa tới Trung Đông.