Xây dựng hạ tầng dữ liệu không lưu, tối ưu hóa quản lý bay

Tiền thân là Trung tâm Quản lý bay dân dụng Việt Nam được thành lập ngày 20/4/1993, VATM ra đời trong bối cảnh ngành hàng không còn non trẻ, cơ sở hạ tầng kỹ thuật hạn chế, nhân lực thiếu thốn.

Một dấu mốc đặc biệt mang ý nghĩa lịch sử là thời điểm 0h ngày 8/12/1994, khi Việt Nam chính thức tiếp nhận phần phía Nam vùng thông báo bay Hồ Chí Minh (FIR Hồ Chí Minh) từ Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).

Sự kiện này không chỉ khẳng định chủ quyền vùng trời quốc gia mà còn đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc về năng lực quản lý, điều hành bay của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế.

Từ nền tảng đó, VATM từng bước phát triển, hiện đại hóa hệ thống bảo đảm hoạt động bay, làm chủ công nghệ và mở rộng quy mô hoạt động.

Hàng loạt trung tâm kiểm soát không lưu hiện đại tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cùng hệ thống đài kiểm soát tại các cảng hàng không trọng điểm được đưa vào khai thác đã nâng cao năng lực điều hành, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh của ngành hàng không.

Các phương thức bay tiên tiến như RNAV, PBN, ADS-B được triển khai đồng bộ góp phần tối ưu hóa vùng trời, nâng cao hiệu quả khai thác và bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Năm 2024, VATM cùng ngành hàng không Việt Nam đã thực hiện Chương trình Thanh sát an toàn hàng không toàn cầu (USOAP) của ICAO. Lĩnh vực bảo đảm hoạt động bay (ANS) đạt 91,8% - mức cao trong khu vực, khẳng định uy tín và năng lực trên trường quốc tế.

Năm 2026 mở ra một dấu mốc mới, là năm bản lề khởi đầu cho giai đoạn phát triển 2026 - 2030 khi VATM đứng trước yêu cầu chuyển mình mạnh mẽ cả về mô hình quản lý, công nghệ và năng lực điều hành.

Trong bối cảnh đó, Tổng Công ty đã ban hành Chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 97/QĐ-HĐTV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, xác lập định hướng phát triển dài hạn trong kỷ nguyên số.

Chiến lược khẳng định bốn trụ cột xuyên suốt: lấy an toàn làm giá trị cốt lõi; lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực đột phá; lấy nguồn nhân lực là nhân tố then chốt; và bảo đảm phát triển đồng bộ, thống nhất gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trong đó chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực điều hành bay và từng bước hình thành mô hình “bầu trời thông minh”.

VATM đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay số hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đặc biệt làm chủ các công nghệ không lưu thế hệ mới như quản lý bay theo quỹ đạo (TBO), hệ thống quản lý thông tin diện rộng (SWIM), trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data).

Đến năm 2045, Tổng Công ty hướng tới vị thế nhà cung cấp dịch vụ không lưu hàng đầu khu vực, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển hàng không quan trọng.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Tổng Công ty đang triển khai đồng bộ các chương trình, đề án trọng điểm, hướng tới xây dựng hạ tầng dữ liệu không lưu, tối ưu hóa quản lý luồng bay, phát triển mô hình đài kiểm soát không lưu số, quản lý tàu bay không người lái và hệ sinh thái dịch vụ số toàn diện.

Những bước đi này không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác mà còn góp phần giảm phát thải, hướng tới phát triển bền vững theo xu thế toàn cầu.

Yêu cầu kiên định nguyên tắc cốt lõi: không đánh đổi an toàn, an ninh và chủ quyền vùng trời trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Kỷ niệm 33 năm thành lập không chỉ là dịp để nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là thời điểm để khẳng định khát vọng vươn tới tương lai.

Trên nền tảng đã được xây dựng, cùng chiến lược phát triển rõ ràng và quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam đang từng bước chuyển mình từ một đơn vị bảo đảm hoạt động bay truyền thống trở thành một tổ chức quản lý bay hiện đại, số hóa, thông minh.