Nhật Bản lưỡng nan trước lời kêu gọi gửi tàu chiến tới Hormuz

Trong một thông điệp đăng trên mạng xã hội cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng các nước như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh - những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc Iran đóng eo biển Hormuz - nên triển khai tàu chiến tới khu vực.

“Hy vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và những nước khác bị ảnh hưởng bởi sự hạn chế nhân tạo này sẽ gửi tàu tới khu vực để eo biển Hormuz không còn là mối đe dọa” - ông Trump viết. Tổng thống Mỹ đồng thời tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục không kích các mục tiêu ven biển Iran và tấn công tàu thuyền của nước này.

Lời kêu gọi của ông Trump ngay lập tức đặt Tokyo vào tình thế nhạy cảm. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dự kiến là nhà lãnh đạo đầu tiên trong số các quốc gia được Mỹ kêu gọi gửi tàu chiến sẽ gặp ông Trump tại Washington trong cuộc hội đàm ngày 19.3.

Giới chức Nhật Bản thừa nhận việc điều tàu chiến tới Trung Đông là vấn đề cực kỳ nhạy cảm.

Ông Takayuki Kobayashi, người đứng đầu bộ phận chính sách của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền cho biết bất kỳ quyết định nào liên quan đến việc triển khai tàu quân sự tới khu vực xung đột đều phải vượt qua “những rào cản rất lớn”.

“Điều đó không bị cấm về mặt pháp lý, nhưng trong bối cảnh chiến sự đang diễn ra, đây là vấn đề cần được đánh giá hết sức cẩn trọng” - ông Kobayashi nói với đài NHK.

Nhật Bản trong nhiều thập niên qua duy trì hiến pháp hòa bình sau Thế chiến II, trong đó hạn chế mạnh việc sử dụng lực lượng quân sự ở nước ngoài. Chính vì vậy, bất kỳ quyết định nào liên quan tới triển khai lực lượng tới khu vực chiến sự đều có thể gây tranh cãi trong nước.

Thế khó của Tokyo càng trở nên rõ ràng hơn khi nền kinh tế Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào dầu mỏ từ Trung Đông. Khoảng 70% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản đi qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Khi tuyến đường này bị gián đoạn, nền kinh tế lớn thứ tư thế giới có thể đối mặt với cú sốc năng lượng nghiêm trọng.

Thay vì triển khai lực lượng quân sự, chính phủ Nhật Bản đang ưu tiên các biện pháp kinh tế để giảm áp lực năng lượng.

Tuần trước, Thủ tướng Takaichi thông báo Tokyo sẽ xuất kho 80 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trước khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố kế hoạch giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp trên toàn cầu.

Bà Takaichi cũng khẳng định Nhật Bản hiện không có kế hoạch điều tàu quét mìn tới eo biển Hormuz, ít nhất là cho đến khi cuộc chiến kết thúc.

Theo giới quan sát, cuộc gặp giữa bà Takaichi và ông Trump tại Washington tuần này có thể sẽ trở thành phép thử lớn đối với quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật, khi Tokyo phải cân bằng giữa nghĩa vụ an ninh với Washington và áp lực chính trị trong nước.

“Chúng ta cần hiểu rõ ông Trump thực sự muốn gì” - ông Kobayashi nói. “Đó mới là điều quan trọng nhất”.