Mỹ và Iran nối lại đàm phán hạt nhân

Iran và Mỹ sẽ tổ chức vòng đàm phán mới tại Geneva trong ngày 26.2 nhằm giải quyết tranh chấp hạt nhân kéo dài nhiều thập kỷ và ngăn chặn nguy cơ các đòn tấn công mới từ Washington sau khi Mỹ tăng cường hiện diện quân sự quy mô lớn tại Trung Đông.

Hai nước nối lại thương lượng với kỳ vọng tháo gỡ bế tắc xoay quanh chương trình hạt nhân của Tehran. Washington, một số quốc gia phương Tây và Israel cho rằng, chương trình này nhằm hướng tới phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran bác bỏ cáo buộc và khẳng định mục đích hòa bình.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner - con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump - sẽ tham dự các cuộc đàm phán gián tiếp với Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi. Một quan chức Mỹ cho biết, các cuộc trao đổi tiếp nối thảo luận tại Geneva tuần trước và do Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi làm trung gian.

Trong Thông điệp Liên bang trước Quốc hội, ông Trump nêu khả năng tấn công Iran, song nhấn mạnh ưu tiên giải pháp ngoại giao và khẳng định sẽ không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Phó Tổng thống Mỹ J.D Vance tái khẳng định lập trường này trong cuộc phỏng vấn với truyền thông, cho rằng mục tiêu quân sự tối hậu là ngăn Iran có vũ khí hạt nhân nếu đó là con đường mà ông Trump lựa chọn.

Mỹ đã triển khai lực lượng quân sự lớn tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực rộng hơn. Tháng 6 năm ngoái, Mỹ phối hợp với Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran. Tehran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu tiếp tục bị tấn công.

Ngày 19.2, ông Trump tuyên bố Iran phải đạt thỏa thuận trong vòng 10-15 ngày, cảnh báo nếu không “những điều rất tồi tệ” sẽ xảy ra.

Về phía Tehran, ông Araqchi cho hay, Iran hướng tới một thỏa thuận công bằng và nhanh chóng, song tái khẳng định không từ bỏ quyền phát triển công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình. Washington coi hoạt động làm giàu uranium trong lãnh thổ Iran là con đường tiềm tàng dẫn tới vũ khí hạt nhân.

“Thỏa thuận nằm trong tầm tay nếu ngoại giao được ưu tiên”, ông Araqchi viết trên mạng xã hội X.

Theo Reuters, Tehran đề xuất các nhượng bộ mới để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt và công nhận quyền làm giàu uranium, nhằm tránh nguy cơ bị Mỹ tấn công. Tuy vậy, một quan chức cấp cao Iran cho biết, hai bên vẫn còn khác biệt sâu sắc, kể cả về phạm vi và trình tự nới lỏng các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc của Mỹ.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế Rafael Grossi dự kiến cũng có mặt tại Geneva trong thời gian diễn ra đàm phán để thảo luận với cả hai bên, tương tự như tuần trước.

Các cuộc thương lượng tại Geneva được xem là phép thử quan trọng cho nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn leo thang quân sự, trong khi hai phía vẫn giữ lập trường cứng rắn về những vấn đề cốt lõi của hồ sơ hạt nhân.