Iran bắt đầu thu phí qua eo biển Hormuz, tới 2 triệu USD/chuyến tàu
Iran được cho là đã bắt đầu thu phí với tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz với giá 2 triệu USD mỗi chuyến.
Eo biển Hormuz, nơi Iran được cho là bắt đầu thu phí với tàu thương mại. Ảnh: NASA
Theo Bloomberg, khoản phí này được áp dụng theo từng trường hợp, không công khai và chưa có cơ chế rõ ràng về cách thanh toán hay loại tiền tệ sử dụng. Một số tàu đã chấp nhận trả phí để được đi qua eo biển Hormuz nhưng quy trình vẫn mờ mịt và không mang tính hệ thống.
Động thái này cho thấy, mức độ kiểm soát ngày càng rõ của Iran đối với tuyến hàng hải được coi là “yết hầu năng lượng” của thế giới. Mỗi ngày, khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu cùng khối lượng lớn hàng hóa như lương thực, kim loại… được vận chuyển qua khu vực này.
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang ở tuần thứ tư, lượng tàu qua Hormuz đã giảm mạnh. Chỉ một số ít tàu - chủ yếu có liên hệ với Iran - tiếp tục di chuyển, trong khi các tàu khác phải chọn lộ trình sát bờ biển Iran để hạn chế rủi ro.
Việc thu phí ngầm, thiếu minh bạch đang tạo thêm rào cản mới cho vận tải biển, đồng thời làm gia tăng lo ngại về việc tuyến đường này có thể bị “vũ khí hóa” vì mục đích chính trị.
Ấn Độ đã lên tiếng phản đối, khẳng định luật pháp quốc tế đảm bảo quyền tự do hàng hải qua Hormuz và không quốc gia nào có quyền áp đặt phí sử dụng tuyến đường này.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết, ông đã trao đổi với Tổng thống Donald Trump về tác động của xung đột tới hành lang hàng hải chiến lược này.
“Đảm bảo eo biển Hormuz luôn mở, an toàn và tiếp cận được là điều thiết yếu với toàn thế giới” - ông Modi nhấn mạnh.
Dù hiện mới áp dụng không chính thức, Iran được cho là đang cân nhắc biến khoản phí này thành cơ chế chính thức trong giai đoạn hậu xung đột. Một nghị sĩ Iran gần đây tiết lộ, quốc hội nước này đang thúc đẩy đề xuất yêu cầu các quốc gia trả tiền để sử dụng Hormuz như một tuyến vận tải “an toàn”.
Động thái này vấp phải phản ứng mạnh từ các nước Arab vùng Vịnh. Những nhà xuất khẩu dầu lớn như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) coi đây là tiền lệ nguy hiểm, đe dọa chủ quyền và an ninh năng lượng.
Hiện hai nước này đã tăng cường sử dụng các đường ống dẫn dầu thay thế để tránh phụ thuộc vào Hormuz.
Việc Iran “đặt trạm thu phí” ngay trên tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới không chỉ làm dấy lên tranh cãi pháp lý, mà còn có nguy cơ đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào một vòng xoáy bất ổn mới.
