Tập đoàn Trung Quốc né dầu Iran, xin mở kho dự trữ khi Hormuz nghẹt thở

Tập đoàn dầu khí quốc doanh Sinopec vừa phát đi tín hiệu cứng rắn: Không có ý định mua dầu Iran, bất chấp việc Mỹ vừa nới lỏng một phần trừng phạt đối với lượng dầu đang lênh đênh trên biển. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chao đảo vì căng thẳng quân sự tại Trung Đông.

Phát biểu tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, Chủ tịch Zhao Dong cho biết Sinopec đã giảm 5% công suất lọc dầu trong tháng này do gián đoạn nguồn cung. Trong 2 tháng tới, tập đoàn sẽ điều chỉnh linh hoạt sản lượng, đồng thời tìm cách tăng hiệu suất chế biến để đảm bảo nguồn cung nội địa.

Lý do chính khiến Sinopec “né” dầu Iran không nằm ở nguồn cung, mà ở rủi ro tài chính và pháp lý. Dù Bộ Tài chính Mỹ dưới thời Bộ trưởng Scott Bessent đã cấp miễn trừ 30 ngày cho khoảng 140 triệu thùng dầu Iran đang trên biển, việc thanh toán vẫn là bài toán nan giải do các lệnh trừng phạt tài chính chưa được gỡ bỏ hoàn toàn.

Trong khi đó, phần lớn số dầu này nằm trên các tàu thuộc “hạm đội bóng tối” đã cũ kỹ, tiềm ẩn nhiều rủi ro vận chuyển.

“Chúng tôi về cơ bản sẽ không mua dầu Iran, điều này rất rõ ràng”, lãnh đạo Sinopec nhấn mạnh, dù bộ phận pháp lý vẫn đang đánh giá kỹ các miễn trừ từ phía Mỹ.

Thực tế, phần lớn dầu Iran xuất sang Trung Quốc hiện nay do các nhà máy lọc dầu tư nhân đảm nhận, trong khi các “ông lớn” quốc doanh như Sinopec tỏ ra thận trọng hơn trước sức ép quốc tế.

Trong lúc đó, tập đoàn này đang xoay trục nguồn cung. Sinopec tăng mạnh nhập khẩu dầu từ Saudi Arabia qua cảng Yanbu ở Biển Đỏ, đồng thời mở rộng tìm kiếm nguồn ngoài Trung Đông.

Tuy nhiên, với việc khoảng một nửa nhu cầu dầu thô của Sinopec vốn phụ thuộc khu vực này, nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz do phong tỏa vẫn là mối đe dọa trực tiếp.

Giải pháp được Sinopec thúc đẩy là mở kho dự trữ dầu chiến lược quốc gia. Trung Quốc hiện sở hữu một trong những hệ thống dự trữ dầu lớn nhất thế giới, nhưng việc giải phóng nguồn này phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của chính phủ. Trước đó, Bắc Kinh được cho là đã từ chối đề xuất xuất kho khoảng 13 triệu tấn dầu.

“Chúng tôi tin rằng chính phủ đang theo dõi sát tình hình tồn kho và thị trường, và sẽ hành động vào thời điểm phù hợp” - ông Zhao Dong cho biết.

Áp lực lên Sinopec không chỉ đến từ địa chính trị. Tập đoàn này đang đối mặt với sự suy giảm lợi nhuận nghiêm trọng, khi cạnh tranh từ năng lượng mới gia tăng và biên lợi nhuận hóa dầu suy yếu. Báo cáo mới nhất cho thấy lợi nhuận năm 2025 của Sinopec đã giảm tới 36,5%.

Trong một diễn biến khác, ngày 23.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố eo biển Hormuz có thể sớm được mở lại nếu các cuộc tiếp xúc ngoại giao với Iran diễn biến tích cực và eo biển Hormuz trong tương lai có thể được “kiểm soát chung” giữa ông và “lãnh tụ tối cao tiếp theo của Iran”.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran ngay lập tức bác bỏ, khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán nào kể cả trực tiếp hay qua trung gian.