Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81: Tổng thư ký Guterres kêu gọi 'thế giới dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau'
Phát biểu khai mạc Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 81 ngày 22/9, Tổng Thư ký Antonio Guterres kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới đoàn kết nhằm ứng phó với những thách thức cấp bách của thời đại.
Trong thông điệp của mình, người đứng đầu LHQ đặt câu hỏi liệu thế giới sẽ tiếp tục con đường chia rẽ hay sẽ bắt tay hợp tác nhằm ngăn chặn các mối đe dọa sống còn từ khủng hoảng khí hậu, trí tuệ nhân tạo (AI) thiếu kiểm soát và tình trạng bất bình đẳng ngày một gia tăng.
Cảnh báo “những rạn nứt toàn cầu đang ngày càng nới rộng”, Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh thế giới không thể để tương lai trôi dạt vào sự phân mảnh, chủ nghĩa giao dịch thực dụng và nỗi ngờ vực. Thay vào đó, ông kêu gọi kiến tạo “một thế giới dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau, được duy trì bởi mạng lưới gắn kết chặt chẽ về kinh tế, chính trị, xã hội và công nghệ”.
Tổng thư ký António Guterres phát biểu khai mạc Phiên thảo luận cấp cao kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên hợp quốc. Ảnh: UN
"Quyền lực lớn nhất không phải là quyền lực thống trị"
Bài phát biểu của ông mở màn cho sự kiện ngoại giao đa phương lớn nhất thế giới trong năm nay. Tại diễn đàn này, các nhà lãnh đạo từ 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc (LHQ) sẽ lần lượt đăng đàn để nêu bật những kỳ vọng, tầm nhìn phát triển và mối quan ngại chung của cộng đồng quốc tế.
Nhìn lại một thập niên các chuẩn mực quốc tế bị xói mòn, ông Guterres cho rằng bản thân quyền lực đang được tái định hình một cách căn bản trên ba khía cạnh: (1) Sự xuất hiện của các chủ thể quyền lực nhà nước mới; (2) Sự chuyển giao quyền lực đáng kể từ chính quyền sang các tập đoàn tư nhân; (3) Vai trò ngày càng gia tăng của trí tuệ nhân tạo và vũ khí tự động đối với những quyết định trước đây vốn chỉ dành cho con người.
Ông Guterres cũng chỉ trích tư duy "kẻ mạnh thắng", kêu gọi các siêu cường nhận ra "sức mạnh của họ không hề siêu phàm". Ông nói rằng những năm gần đây đã cho thấy rõ "sức mạnh quân sự đơn thuần không thể đảm bảo hòa bình".
“Quyền lực lớn nhất không phải là quyền lực thống trị. Đó là quyền lực xây dựng một tương lai có lợi cho tất cả mọi người”, ông nói khi trình bày báo cáo thường niên của Đại hội đồng LHQ.
Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 81 sẽ dành trọng tâm cho các điểm nóng xung đột tại Iran, Gaza, Ukraine, Sudan, CHDC Congo và Myanmar, cùng câu hỏi lớn vẫn đang bỏ ngỏ: Cộng đồng quốc tế có thể làm gì để chấm dứt vòng xoáy bạo lực này?
Ngoài ra các nhà lãnh đạo cũng thảo luận về sự gia tăng không ngừng của hiện tượng nóng lên toàn cầu đang đe dọa tương lai của hành tinh, sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng trong và giữa các quốc gia, và những cú sốc đối với nền kinh tế toàn cầu khi các tuyến vận chuyển và chuỗi cung ứng bị tắc nghẽn làm tăng chi phí sinh hoạt.
Sự tàn phá và thiệt hại ở Deir Al-balah thuộc Gaza do pháo kích và không kích của Israel. Ảnh: UN
Tương lai của chính LHQ cũng là chủ đề lớn được đưa ra bàn thảo. Bước sang tuổi 81, quyền định đoạt cục diện tại tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh này về cơ bản vẫn nằm trong tay các cường quốc thắng trận trong Thế chiến II – tức 5 ủy viên thường trực sở hữu quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an.
Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng Thư ký Antonio Guterres sẽ khép lại vào ngày 31/12 năm nay, trong bối cảnh chưa xuất hiện gương mặt kế nhiệm sáng giá. Khép lại bài diễn văn, người đứng đầu LHQ nhắc đến thời điểm sắp rời nhiệm sở và khẳng định sẽ “không bao giờ, không bao giờ từ bỏ” những giá trị cốt lõi mà tổ chức đại diện.
Tương lai của trí tuệ nhân tạo đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế, trước đà phát triển vũ bão của công nghệ này cùng nỗi lo ngại ngày càng lớn về một lĩnh vực đang thiếu vắng các cơ chế kiểm soát. Đây cũng sẽ là một trong những nội dung trọng tâm tại nghị trình Đại hội đồng LHQ khóa 81.
Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải thiết lập các “rào chắn an toàn” đối với trí tuệ nhân tạo, nhấn mạnh không để trẻ em trở thành đối tượng thử nghiệm của những hệ thống thiếu kiểm soát.
“Các quyết định sinh tử không bao giờ được phó mặc cho máy móc. Robot sát thủ không có chỗ đứng trong tương lai của chúng ta”, ông Guterres nêu rõ, đồng thời kêu gọi xây dựng một khung quản trị rủi ro AI mang tính đa phương dưới sự giám sát độc lập.
Hội đồng Bảo an LHQ cũng đã đưa nội dung trí tuệ nhân tạo vào chương trình nghị sự chiều thứ Tư, động thái này phản ánh mối lo ngại ngày càng sâu sắc cùng tính cấp bách của bài toán quản trị công nghệ ở cấp độ toàn cầu.
Nhiều lãnh đạo phát biểu trong Phiên thảo luận cấp cao
Trong số các nhà lãnh đạo đăng đàn ngày làm việc đầu tiên (thứ Ba, 22/9) có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Tổng thống Mỹ Donald Trump; Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.
Theo chương trình nghị sự, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian sẽ có bài phát biểu vào thứ Tư, tiếp đó là Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào thứ Năm.
Trong khi đó, do phía Mỹ từ chối cấp thị thực, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas lần thứ hai không thể trực tiếp tới trụ sở LHQ; dù vậy, ông vẫn sẽ phát biểu trước Đại hội đồng thông qua liên kết video trực tuyến.
