BRICS tính liên thông tiền số để giảm phụ thuộc vào đồng USD

Ấn Độ đề xuất đưa sáng kiến liên thông tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương các nước BRICS vào chương trình nghị sự thượng đỉnh năm 2026, với mục tiêu đơn giản hóa thanh toán xuyên biên giới và từng bước giảm phụ thuộc vào đồng USD trong bối cảnh địa chính trị ngày càng căng thẳng.

Sáng kiến này, nếu được thông qua, sẽ đánh dấu lần đầu tiên BRICS chính thức thảo luận việc liên thông các đồng tiền số quốc gia nhằm phục vụ thương mại và du lịch xuyên biên giới.

Theo hai nguồn thạo tin, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã kiến nghị đưa nội dung này vào chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026, dự kiến do Ấn Độ đăng cai tổ chức vào cuối năm nay.

Trọng tâm đề xuất là xây dựng khả năng “tương tác” giữa các ngân hàng trung ương, giúp thanh toán giữa các nước thành viên nhanh hơn, rẻ hơn và ít phụ thuộc vào các đồng tiền trung gian như USD.

BRICS, ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, đã mở rộng trong những năm gần đây với sự tham gia của các quốc gia như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iran, Indonesia và một số nước khác. Việc khối ngày càng đa dạng về địa lý và lợi ích kinh tế khiến nhu cầu về một hạ tầng thanh toán chung trở nên cấp thiết hơn.

Đề xuất của RBI được cho là tập trung vào hai lĩnh vực có khối lượng giao dịch lớn và nhu cầu thanh toán thường xuyên: Tài trợ thương mại xuyên biên giới và chi tiêu du lịch.

Nếu các ngân hàng trung ương có thể “nói chuyện” với nhau, doanh nghiệp và người dân có thể thanh toán trực tiếp bằng tiền số quốc gia, thay vì phải chuyển đổi qua USD hay euro, từ đó giảm chi phí và rủi ro tỉ giá.

Tuy nhiên, động thái này khó tránh khỏi phản ứng từ Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công khai cảnh báo rằng mọi nỗ lực né tránh đồng USD trong thanh toán quốc tế có thể kéo theo các biện pháp trả đũa, bao gồm áp thuế.

Trên thực tế, tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2025 ở Rio de Janeiro, các nhà lãnh đạo đã ra tuyên bố kêu gọi tăng cường hợp tác và khả năng tương thích giữa các hệ thống thanh toán, nhằm giúp giao dịch xuyên biên giới nhanh hơn và chi phí thấp hơn. Việc kết nối các ngân hàng trung ương có thể được xem là bước tiếp theo, cụ thể hóa cam kết đó.

RBI từng nhiều lần nhấn mạnh mong muốn liên kết đồng rupee kỹ thuật số với các ngân hàng trung ương khác để nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi sử dụng quốc tế của đồng tiền này, đồng thời khẳng định đây không phải là một chiến dịch “phi USD hóa”.

Đồng rupee số, ra mắt tháng 12.2022, đã thu hút khoảng 7 triệu người dùng bán lẻ; Trung Quốc cũng phát tín hiệu muốn mở rộng phạm vi sử dụng quốc tế của đồng nhân dân tệ số.