EU tính áp thuế trả đũa Mỹ 107 tỉ USD vì Greenland

Ngày 18.1, Liên minh châu Âu (EU) cho biết khối này đã thống nhất về mặt nguyên tắc việc vừa thuyết phục, vừa răn đe trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp một loạt thuế quan mới nhằm vào các đồng minh châu Âu.

Trước đó một ngày, ông Trump cam kết từ ngày 1.2, Mỹ áp thuế tăng dần đối với Đan Mạch, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan, cùng Anh và Na Uy, cho đến khi Mỹ được phép “mua” Greenland.

Theo các nhà ngoại giao EU, lãnh đạo khối sẽ thảo luận các phương án phản ứng tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp ở Brussels vào ngày 22.1.

Một lựa chọn đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi là gói thuế trả đũa trị giá khoảng 93 tỉ euro (tương đương 107 tỉ USD) đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ. Gói này từng bị đình chỉ trong 6 tháng và có thể tự động kích hoạt từ ngày 6.2.

Phương án thứ hai là kích hoạt “Công cụ chống cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument - ACI), một cơ chế chưa từng được sử dụng của EU, cho phép hạn chế quyền tiếp cận đấu thầu công, đầu tư, hoạt động ngân hàng hoặc áp đặt các biện pháp đối với thương mại dịch vụ - lĩnh vực mà Mỹ đang có thặng dư lớn với EU, đặc biệt là dịch vụ số.

Tuy nhiên, theo một nguồn tin EU, sự ủng hộ dành cho ACI hiện “rất trái chiều”, trong khi phương án thuế quan được xem là bước đi ban đầu khả thi hơn.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cho biết các cuộc tham vấn của ông với các nước thành viên cho thấy cam kết mạnh mẽ trong việc ủng hộ Đan Mạch và Greenland, cũng như sẵn sàng bảo vệ EU trước mọi hình thức cưỡng ép.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định trong một tuyên bố bằng văn bản rằng bà “được khích lệ bởi những thông điệp nhất quán từ phần còn lại của châu Âu”, nhấn mạnh: “Châu Âu sẽ không bị tống tiền”.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen, trong chuyến thăm Na Uy, cho biết Copenhagen sẽ tiếp tục theo đuổi đối thoại, đồng thời nhắc lại thỏa thuận ba bên giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ đạt được hôm 14.1 về việc thiết lập một khuôn khổ hợp tác mới.

“Mỹ không chỉ là Tổng thống Mỹ. Tôi vừa ở đó, xã hội Mỹ còn có các cơ chế kiểm soát và đối trọng” - ông nói.

Nỗ lực đối thoại của EU dự kiến cũng sẽ là chủ đề nổi bật tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, nơi ông Trump sẽ có bài phát biểu quan trọng vào ngày 21.1, đánh dấu lần xuất hiện đầu tiên của ông tại sự kiện này sau 6 năm.

8 quốc gia bị Mỹ nhắm tới hiện đã chịu các mức thuế 10-15% và đã điều một số lượng nhỏ binh sĩ tới Greenland trong bối cảnh căng thẳng với Washington leo thang liên quan đến tương lai hòn đảo Bắc Cực rộng lớn này.

Bên trong EU, quan điểm vẫn còn khác biệt. Một nguồn tin thân cận với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Paris đang thúc đẩy kích hoạt ACI.

Trong khi đó, Thủ tướng Ireland Micheál Martin cho rằng EU chắc chắn sẽ trả đũa nếu cần, nhưng việc sử dụng ngay công cụ chưa từng áp dụng này là “hơi sớm”.

Nghị viện châu Âu nhiều khả năng sẽ tạm dừng quy trình phê chuẩn thỏa thuận EU-Mỹ, trong khi một nghị sĩ Đức thậm chí gợi ý khả năng tẩy chay World Cup do Mỹ đăng cai như “biện pháp cuối cùng” nhằm gây sức ép về vấn đề Greenland.