Phát triển logistics theo tiêu chuẩn số hóa, xanh hóa

Phóng viên Lao Động đã có buổi phỏng vấn với PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - chuyên gia kinh tế về những giải pháp phát triển logistics trong thời gian tới.

Thưa ông, trong bối cảnh bảo hộ thương mại gia tăng, các nước siết chặt hàng rào kỹ thuật và thuế quan, vai trò của logistics đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam hiện nay như thế nào?

- Việc giảm chi phí logistics - một phần chi phí đáng kể cấu thành giá hàng xuất khẩu cho dù giao hàng theo điều kiện nào - CIF hoặc FOB - có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần giảm chi phí hàng hóa xuất khẩu, cải thiện năng lực cạnh tranh về giá, duy trì và mở rộng thị trường. Đây là một biện pháp đặc biệt quan trọng để thích ứng chủ động, tích cực, thực chất, hiệu quả với các hàng rào kỹ thuật, biện pháp bảo hộ thuế và phi thuế.

Chi phí logistics của Việt Nam vẫn cao hơn nhiều so với các nước phát triển. Điều này ảnh hưởng thế nào đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thuế quan hiện nay?

- Với chi phí logistics cao so với các nước phát triển, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam bị suy giảm đáng kể về chi phí, giá thành và khả năng huy động nguồn lực vào đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, thương hiệu và khả năng xây dựng chuỗi cung ứng tối ưu chi phí. Đây cũng là lực cản lớn đối với doanh nghiệp trong mở rộng quy mô trong dài hạn và còn là yếu tố gia tăng khả năng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường nếu có những biến động bất lợi. Đồng thời làm hạn chế không nhỏ khả năng tích lũy nguồn vốn, nhân lực, công nghệ, kinh nghiệm quản trị để đầu tư vào phát triển ngành logistics của Việt Nam.

Với mục tiêu phát triển xuất khẩu bền vững trong giai đoạn tới, ông có kiến nghị chính sách để phát triển logistics?

- Chính sách phát triển logistics trong giai đoạn tới cần hướng vào việc phát huy triệt để tác động của logistics đến cải thiện năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, phát triển cả chiều rộng và chiều sâu thị trường logistics trong nước, hội nhập chủ động, tích cực, toàn diện và thực chất với thế giới; phát triển nhanh ngành theo tiêu chuẩn số hóa, xanh hóa, tái cơ cấu ngành logistics kết hợp với thúc đẩy phát triển ngành lên trình độ và phạm vi mới trong giai đoạn mới. Coi trọng xây dựng một ngành công nghiệp logistics độc lập, tự chủ, hiện đại, văn minh và thông minh với chi phí thấp nhất có thể để góp phần cân bằng cán cân dịch vụ logistics hướng đến thặng dư.

Do đó, một hệ sinh thái ngành logistics cần được xây dựng khoa học, phù hợp với điều kiện Việt Nam, tính đến những tiến bộ mới nhất trong ngành trên thế giới, khai thác động lực đổi mới sáng tạo, tiến bộ công nghệ dữ liệu lớn, mạng internet, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đồng bộ với các tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG), phát thải ròng bằng “0” đến năm 2050.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật phát triển ngành logistics trên cơ sở định vị đây là ngành công nghiệp nền tảng và là ngành cấu thành hạ tầng kỹ thuật - dịch vụ của nền kinh tế để có chính sách phù hợp và môi trường khuyến khích sự phát triển đột phá. Cần coi trọng đầu tư phát triển cơ sở vật chất logistics như cảng biển, cảng cạn, trạm trung chuyển, điểm giáp nối, sân bay, đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao phục vụ vận chuyển hàng hóa, đường biển, thủy nội địa, đường ống, hạ tầng mạng logistics trực tuyến, trung tâm logistics các khu vực Bắc, Trung, Nam, các trung tâm kinh tế lớn, cửa khẩu quốc tế và cả nước.

Cùng với đó là việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ngành logistics: Nhà quản lý chuyên sâu, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, nhà khoa học, đội ngũ nhân lực. Việc cải thiện quyết liệt môi trường kinh doanh theo hướng minh bạch, rõ ràng, đơn giản hóa, tự động hóa, số hóa, tối thiểu chi phí phi chính thức, tiết kiệm thời gian để tiếp thêm động lực phát triển cho các chủ thể trong ngành logistics.

Xin trân trọng cảm ơn ông!