Doanh nghiệp xanh cần thêm bệ đỡ chính sách

Cần có động lực và áp lực từ thị trường

Nhằm thay thế các phương thức sản xuất truyền thống có nguy cơ gây tác động tiêu cực đến môi trường theo hướng sản xuất xanh, các mô hình hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa rất cần các cơ chế hỗ trợ và khuyến khích phù hợp.

Nhìn nhận về câu chuyện chuyển đổi xanh, TS Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV - ảnh) - khẳng định: “Khi hướng đến chuyển đổi xanh, một quốc gia không thể thành công nếu khu vực tư nhân không cùng chuyển động theo hướng đó. Chuyển đổi xanh cần cả một hệ thống chính sách đồng bộ”.

Theo TS Bùi Thanh Minh, trước hết cần có động lực và áp lực từ thị trường. Ví dụ, khi doanh nghiệp chuyển đổi xanh thì các sản phẩm xanh của họ có bán được tốt hơn trên thị trường hay không, có thể thay thế các sản phẩm chưa xanh hay không và mức độ sẵn sàng chi trả của người tiêu dùng như thế nào. Doanh nghiệp phải nhìn thấy động lực thì mới chuyển đổi.

Nhà nước có thể hỗ trợ bằng các chính sách mua sắm công, ưu tiên các sản phẩm xanh, tạo ra những đơn hàng đầu tiên để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và tiếp tục hoàn thiện sản phẩm của mình.

Bên cạnh đó, thị trường tín chỉ carbon cũng cần đi vào hoạt động thực chất. Khi doanh nghiệp chuyển đổi, nếu tạo ra lượng tín chỉ carbon dư thừa thì đây sẽ là một nguồn lực bổ sung, giúp họ có thêm nguồn tài chính để đầu tư cho mô hình kinh doanh của mình.

Ngoài động lực, doanh nghiệp cũng cần có áp lực. Thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ bắt đầu chuyển động khi xuất hiện áp lực rõ ràng. Những doanh nghiệp tiên phong nhìn thấy cơ hội thường chủ động chuyển đổi mà không cần thêm nhiều tác động từ bên ngoài. Nhưng với phần lớn doanh nghiệp, áp lực từ thị trường là rất quan trọng.

Bên cạnh động lực và áp lực từ thị trường cũng như nội lực của doanh nghiệp, TS Bùi Thanh Minh nhấn mạnh vai trò “bà đỡ” từ phía chính sách. Điển hình là mua sắm công hoặc các chương trình hỗ trợ chuyển đổi. Doanh nghiệp chỉ thực sự có động lực khi họ nhìn thấy những chính sách hỗ trợ có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh, đến bài toán lỗ - lãi. Do đó, cần có thêm các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Nhà nước cần xây dựng các hạ tầng và chính sách giúp quá trình chuyển đổi thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn.

Nâng cao độ nhận diện “nhãn xanh”

Về phía doanh nghiệp, ông Bùi Khánh Dũng - Giám đốc Công ty TNHH MTV Musa Pacta - cho rằng, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp là xu hướng tất yếu, song cần thêm các chính sách hỗ trợ để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nâng cao năng lực thích ứng. Những hỗ trợ này không chỉ dừng ở ưu đãi về vốn mà còn bao gồm công nghệ, kiến thức, đào tạo và công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng.

Trên thực tế, hành vi tiêu dùng có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất xanh. Khi lựa chọn sản phẩm, người tiêu dùng ngày càng quan tâm hơn đến các yếu tố liên quan tới sức khỏe và môi trường. Nếu các sản phẩm xanh được nhận diện rõ ràng thông qua hệ thống nhãn mác, chứng nhận đáng tin cậy, người tiêu dùng sẽ dễ dàng nhận biết và ưu tiên lựa chọn.

Hiện nay, Việt Nam đã có các chương trình nhãn xanh cho sản phẩm thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, mức độ phổ biến và nhận diện trên thị trường vẫn còn hạn chế.

“Nếu các sản phẩm xanh được gắn nhãn rõ ràng và xuất hiện nổi bật trên các kệ hàng, trong số rất nhiều sản phẩm cùng loại, người tiêu dùng sẽ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định mua sắm. Thậm chí, nhiều người sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn để ủng hộ những doanh nghiệp theo đuổi mô hình sản xuất bền vững” - ông Dũng tin tưởng.