Nghiên cứu dùng AI đếm xe, phục vụ quy hoạch và quản lý đường bộ

Trước áp lực gia tăng lưu lượng phương tiện và tình trạng quá tải trên một số tuyến đường, việc thu thập dữ liệu giao thông chính xác, liên tục đang đặt ra yêu cầu đối với công tác quy hoạch, đầu tư và quản lý hạ tầng.

Theo Cục Đường bộ, Phòng Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ thuộc Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía Nam đang nghiên cứu ứng dụng AI vào đếm xe tự động, thu thập dữ liệu dòng phương tiện.

Hướng nghiên cứu này nhằm giảm sự phụ thuộc vào phương pháp khảo sát thủ công, vốn cần nhiều nhân lực và khó duy trì trong thời gian dài.

Hệ thống sử dụng hình ảnh từ camera để nhận dạng, phân loại và theo dõi phương tiện qua các khung hình, từ đó ghi nhận số lượng xe, hướng di chuyển và lưu lượng theo thời gian.

Dữ liệu sau xử lý có thể được tổng hợp thành các nhóm phương tiện, phục vụ phân tích dòng giao thông.

Trong quá trình nghiên cứu, đơn vị này sử dụng phần mềm T-Survey để xử lý dữ liệu đếm xe bằng AI. Phần mềm được phát triển từ năm 2023 và đang trong quá trình hoàn thiện.

Nhóm nghiên cứu cũng xây dựng bộ dữ liệu huấn luyện với hơn 200.000 nhãn phân loại phương tiện, làm cơ sở để nhận dạng các loại xe trong điều kiện giao thông khác nhau.

Ứng dụng AI vào đếm xe tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do dòng phương tiện có thành phần đa dạng, đặc biệt là tỷ lệ xe máy cao.

Các phương tiện thường di chuyển đan xen, không đi theo làn cố định, khiến hệ thống khó nhận dạng và theo dõi chính xác từng xe, nhất là tại các nút giao đông đúc.

Chất lượng hình ảnh từ camera cũng có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết, ánh sáng, góc quan sát và độ rung của thiết bị. Với xe tải, việc xác định số trục hoặc tải trọng chỉ từ hình ảnh camera còn hạn chế.

Do đó hướng nghiên cứu đặt ra là kết hợp thêm các cảm biến chuyên dụng hoặc công nghệ LiDAR để hỗ trợ nhận diện phương tiện.

Nếu được kiểm chứng và triển khai phù hợp, dữ liệu đếm xe tự động có thể cung cấp đầu vào cho việc tính toán lưu lượng trung bình ngày đêm, lựa chọn quy mô làn xe, thiết kế nút giao và đánh giá tải trọng khai thác.

Dữ liệu về lưu lượng, tốc độ và thành phần phương tiện cũng có thể hỗ trợ đánh giá tình trạng giao thông, xây dựng phương án tổ chức giao thông và lập kế hoạch bảo trì đường bộ.

Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía Nam đề xuất thí điểm đếm xe bằng AI trên một số tuyến cao tốc có hệ thống trung tâm quản lý giao thông (TMC), đối chiếu kết quả với dữ liệu hiện có để đánh giá độ phù hợp.

Mở rộng ứng dụng sẽ phụ thuộc vào kết quả kiểm chứng, khả năng bảo đảm độ chính xác và tính ổn định của dữ liệu trong điều kiện khai thác thực tế.