Sau những trận sạt lở, người dân vùng cao Lào Cai mong một nơi an cư

Chạy khỏi ngôi nhà trước khi quả đồi đổ xuống

Chiều muộn 9.8, ông Bàn Tiến Lợi, ở thôn Điện Quang, xã Thượng Hà, tỉnh Lào Cai vẫn chưa hết bàng hoàng khi quay về căn nhà của mình.

Chỉ một ngày trước, nơi đó còn là mái ấm của bốn thành viên trong gia đình. Giờ đây, hàng trăm mét khối đất đá từ sườn đồi phía sau đã vùi lấp gần một nửa ngôi nhà.

Điều khiến ông Lợi rùng mình nếu người dân trong thôn không phát hiện những vết nứt bất thường trên sườn đồi và hô hoán, có lẽ hậu quả đã không chỉ dừng lại ở tài sản.

"Chúng tôi chỉ kịp ôm ít quần áo, giấy tờ rồi chạy. Chỉ vài tiếng sau thì cả quả đồi đổ xuống", ông Lợi kể.

Cùng chung cảnh ngộ, gia đình anh Lù A Lâu ở xã Chế Tạo đang sống trong những ngày đầy bất an.

Sau nhiều trận mưa lớn, đất đá từ taluy dương phía sau bất ngờ đổ xuống, làm hư hỏng căn nhà gỗ đã gắn bó với gia đình nhiều năm.

Hiện cả gia đình phải ở tạm trong căn bếp nhỏ chật hẹp. Thế nhưng phía sau căn bếp vẫn là một vách taluy cao, mỗi cơn mưa lại khiến cả nhà thấp thỏm lo âu.

"Giờ tôi chỉ mong có mảnh đất an toàn để dựng lại ngôi nhà. Cứ mỗi lần mưa là cả gia đình không ai ngủ được", anh Lâu tâm sự.

Theo thống kê của địa phương, riêng đợt mưa lũ từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8, xã Chế Tạo có 43 ngôi nhà bị thiệt hại, trong đó 11 hộ phải di dời khẩn cấp, chưa có nơi tái định cư.

“Dòng đất đá cuốn đi gần như tất cả”

Tranh thủ ngày nắng hiếm hoi để nhặt nhạnh những vật dụng còn sót lại sau vụ sạt lở đêm 17.7, anh Sùng Páo Chua, ở thôn Hú Trù Lềnh, xã Lao Chải, vẫn chưa thể hình dung cuộc sống sắp tới sẽ ra sao.

"Dòng đất đá cuốn đi gần như tất cả. Cả đời tích góp coi như mất hết", anh Chua buồn bã nói.

Không riêng gia đình anh Chua, cả thôn Hú Trù Lềnh có 46 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó một ngôi nhà bị sập hoàn toàn, 7 hộ phải di dời khẩn cấp và hàng chục hộ khác hư hỏng từ 30-75%.

Có những gia đình vừa sửa lại nhà sau trận sạt lở năm trước thì năm nay tiếp tục đối mặt với nguy cơ tương tự.

Theo ông Sùng A Lù - Phó Chủ tịch UBND xã Lao Chải, nếu việc di dời chỉ dừng ở chuyển chỗ ở mà không tính đến sinh kế lâu dài thì người dân rất khó ổn định cuộc sống.

"Nhiều hộ vẫn phải quay về nơi ở cũ vì còn nương rẫy, đất sản xuất và nguồn thu nhập. Nếu tái định cư không gắn với sinh kế thì rất khó giữ chân người dân", ông Lù bày tỏ.

Xây dựng khu tái định cư gắn với sinh kế

Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lào Cai, toàn tỉnh hiện có 3.428 điểm có nguy cơ xảy ra thiên tai, ảnh hưởng tới 23.163 hộ dân.

Trong đó, 2.795 điểm có nguy cơ sạt lở đất, tác động tới khoảng 12.715 hộ; 404 điểm có nguy cơ ngập lụt, ảnh hưởng 9.301 hộ; và 229 điểm có nguy cơ lũ quét, đe dọa 1.147 hộ dân.

Ông Hảng A Ký - Bí thư Đảng ủy xã Chế Tạo - cho biết, mỗi mùa mưa, địa phương đều phải bố trí lực lượng trực tại các điểm xung yếu, theo dõi sát diễn biến thời tiết để kịp thời sơ tán người dân.

"Dù diện tích xã rộng nhưng phần lớn là rừng phòng hộ nên quỹ đất rất hạn chế. Địa phương đang tích cực rà soát, bố trí những khu đất đủ điều kiện để xây dựng các điểm tái định cư, đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm", ông Ký nói.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cũng nhận định, các khu tái định cư chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm đường giao thông, điện, nước sinh hoạt và đặc biệt là quỹ đất sản xuất để người dân yên tâm gắn bó lâu dài.

"Cùng với việc cập nhật bản đồ nguy cơ thiên tai, tỉnh sẽ ưu tiên nguồn lực xây dựng các khu tái định cư an toàn, gắn với sinh kế và hạ tầng thiết yếu để người dân ổn định cuộc sống lâu dài", vị này chia sẻ.