Hà Nội 'chạy đua' giải phóng mặt bằng siêu dự án Trục không gian QL1A gần 162.000 tỷ đồng

Dự án trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị (đoạn từ đường Vành đai 1 đến nút giao Cầu Giẽ) được khởi công vào sáng 19/5/2026. Đây là dự án hạ tầng đặc biệt quan trọng đối với chiến lược phát triển không gian đô thị, kết nối vùng và hiện đại hóa hệ thống hạ tầng phía Nam Thủ đô trong giai đoạn mới.

Dự án có chiều dài khoảng 36,3km, đi qua 18 xã, phường của thành phố Hà Nội với tổng mức đầu tư gần 162.000 tỷ đồng.

Tuyến đường được cải tạo, chỉnh trang thành trục chính đô thị với quy mô mặt cắt ngang lên tới 90m, bao gồm 10 làn xe chính và 6 làn đường song hành hai bên, tốc độ thiết kế đạt 80km/h. Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) do Tập đoàn Vingroup phối hợp thực hiện, dự kiến sẽ hoàn thành xây dựng công trình vào năm 2027.

Để bảo đảm mốc tiến độ trên, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được xác định là "mệnh lệnh" then chốt. Tại kết luận của Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn, thành phố yêu cầu hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng trong tháng 9/2026, sớm hơn mốc tiến độ dự kiến trước đó.

Thành phố cũng chỉ đạo các địa phương chủ động triển khai GPMB ngay mà không chờ hoàn tất việc ký kết hợp đồng BT; đồng thời thực hiện đồng thời các thủ tục đầu tư và GPMB để rút ngắn tối đa thời gian thực hiện.

Đồng loạt ra quân với tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ"

Ghi nhận tại các địa bàn dọc tuyến, không khí khẩn trương đang lan tỏa mạnh mẽ từ cơ sở. Tinh thần chỉ đạo quyết liệt được quán triệt sâu sắc: tổ chức thực hiện với tinh thần chủ động, bảo đảm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả", tuyệt đối không để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Tại phường Định Công, Dự án đi qua đoạn tuyến dài khoảng 1,49km từ đường 2,5 đến đường Nguyễn Hữu Thọ, yêu cầu thu hồi hơn 92.000m² đất, ảnh hưởng tới 124 hộ dân, 4 tổ chức và gần 47.500m² đất thuộc ga Giáp Bát.

Ông Bùi Thanh Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư - Hạ tầng phường Định Công, cho biết trong tháng 7, phường đã ban hành trên 50 thông báo thu hồi đất và đang nỗ lực hoàn thành công tác GPMB trong tháng 9 theo đúng chỉ đạo.

Tại phường Kim Liên, đoạn tuyến qua địa bàn dài khoảng 1,1km, có tổng diện tích nằm trong phạm vi thực hiện khoảng 52.299,1m². Phạm vi thu hồi đất liên quan đến 8 tổ chức và khoảng 210 hộ gia đình, cá nhân (trong đó có 150 hộ đang sống tại 3 tòa nhà chung cư cũ và khoảng 60 hộ có đất riêng lẻ).

Chủ tịch UBND phường Lê Thị Kim Huệ nhấn mạnh địa phương triển khai theo phương châm rõ người, rõ việc, công khai minh bạch mọi khâu để người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin, bảo đảm tối đa quyền lợi.

Tại phường Bạch Mai, Dự án thực hiện trên địa bàn từ ngã tư Giải Phóng - Đại Cồ Việt đến ngã tư Giải Phóng - Trường Chinh dài khoảng 1,1km; diện tích đất thu hồi dự kiến là 50.612m². UBND phường yêu cầu triển khai đồng bộ, cuốn chiếu các bước bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phấn đấu bàn giao mặt bằng trước ngày 30/10/2026 đối với các trường hợp đủ điều kiện, tự nguyện.

Từ ngày 27/7/2026, phường bắt đầu phát thông báo thu hồi đất đến từng hộ và kích hoạt Điểm tiếp nhận thông tin, hồ sơ, giải đáp kiến nghị trực tiếp tại số 157 đường Giải Phóng ngay tại mặt bằng dự án.

UBND phường đã lên kế hoạch chi tiết từng bước: đo đạc, kiểm đếm (31/7 đến 17/8), xác nhận nguồn gốc đất (5/8 đến 25/8), lập dự thảo phương án (20/8 đến 10/9) và công khai dự thảo để lấy ý kiến (10/9 đến 19/9).

Tại xã Chuyên Mỹ, đoạn tuyến đi qua dài khoảng 2,06km, dự kiến thu hồi hơn 23ha đất của 245 tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Đến nay, Hội đồng bồi thường xã đã thẩm định phương án chi tiết cho 137 hộ gia đình, cá nhân với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ hơn 33,2 tỷ đồng. Chủ tịch UBND xã Vũ Văn Hữu chia sẻ qua công tác tuyên truyền, đa số người dân đều đồng thuận vì lợi ích phát triển lâu dài của Thủ đô.

Sát cánh đồng hành, lấy lợi ích hợp pháp của người dân làm trung tâm

Hà Nội xác định GPMB không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là bài toán về sự đồng thuận, vì vậy các địa phương đều chú trọng đối thoại, lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người dân làm trung tâm.

Minh chứng rõ nét cho sự đồng hành này diễn ra tại xã Đại Xuyên. Đoạn tuyến qua địa bàn dài khoảng 3,8km. Tại khu vực thôn Cổ Trai (Cầu Giẽ cũ), có 58 hộ dân nằm trong phạm vi ảnh hưởng. Đến nay, nhờ tuyên truyền và đối thoại tốt, hơn 60% số hộ dân đã chủ động tự tháo dỡ các công trình nằm trong phạm vi GPMB.

Đối với những hạng mục có kết cấu kiên cố, quy mô lớn hoặc cây xanh lâu năm phức tạp, ngày 26/7/2026, UBND xã Đại Xuyên đã chủ động phối hợp với các đơn vị quản lý hạ tầng và đơn vị thi công huy động máy móc, phương tiện chuyên dụng trực tiếp hỗ trợ tháo dỡ cho người dân.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đại Xuyên Hoàng Tuân đã trực tiếp kiểm tra tại hiện trường, chỉ đạo tháo dỡ đúng quy trình, bảo đảm an toàn tuyệt đối và tạo mọi điều kiện tốt nhất để người dân bàn giao đất. Cách làm này không chỉ giảm chi phí, thời gian cho người dân mà còn thể hiện sự đồng hành thiết thực của chính quyền cơ sở.

Tại xã Phú Xuyên, chính quyền cũng thành lập 3 tổ công tác trực tiếp xuống từng hộ dân rà soát hồ sơ, xác minh nguồn gốc đất và báo cáo tiến độ hàng tuần lên Đảng ủy xã để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Việc điều chỉnh hướng tuyến tránh khu vực ga Phú Xuyên chuyển sang phía Tây đường sắt cũng được Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thành Trung đánh giá là phù hợp thực tế, giúp giữ vững không gian kinh doanh, dịch vụ hiện hữu và ổn định sinh kế lâu dài cho người dân.

Để người dân nhường đất cho dự án yên tâm chuyển đến nơi ở mới, thành phố Hà Nội yêu cầu các địa phương rà soát, hoàn thiện quy hoạch chi tiết các khu tái định cư, ưu tiên bố trí tái định cư bằng đất nhằm bảo đảm quyền lợi và ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân.

Tại xã Chương Dương, dự án đi qua chiều dài khoảng 3,9km. Qua điều tra sơ bộ, địa phương xác định có khoảng 1,095 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó có khoảng 800 hộ cần bố trí tái định cư và khoảng 285 ngôi mộ phải di dời.

Để chủ động chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho người dân, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Chương Dương Từ Đức Mạnh cho biết xã đã đề xuất thành phố chấp thuận hai khu tái định cư tại thôn Tử Dương và thôn Kiều Thị với tổng quy mô hơn 18ha nằm ở hai bên tuyến Quốc lộ 1A mới. Đồng thời, xã cũng đề xuất cải tạo, nâng cấp cảnh quan và khuôn viên các nghĩa trang hiện hữu tại thôn Tử Dương và thôn Một Thượng để di dời các phần mộ một cách chu đáo, phù hợp phong tục tập quán của người dân.

Chia sẻ về chủ trương này, một người dân thôn xã Chương Dương bày tỏ: "Nhân dân chúng tôi rất phấn khởi vì đây là dự án quan trọng nhằm giải quyết vấn đề giao thông, cảnh quan của Thủ đô. Chúng tôi mong thành phố và địa phương sớm có cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân, nhất là khu tái định cư, để khi thu hồi đất người dân có thể tiếp cận ngay nơi ở mới và sớm ổn định cuộc sống".

Sự chuẩn bị bài bản về quỹ đất tái định cư cùng sự sâu sát của chính quyền đã biến những băn khoăn ban đầu của người dân thành sự đồng lòng, ủng hộ, sẵn sàng bàn giao mặt bằng vì sự phát triển chung của Thủ đô.