Nhân rộng các mô hình thoát nghèo "kiểu mẫu"

Tại hội Xuân Đà Nẵng 2026, khách hàng ấn tượng với 3 sản phẩm OCOP là Ngũ cốc sâm dây, Sâm dây ngâm mật ong, Trà ngọc linh tâm của hợp tác xã nông sản và dược liệu đến từ xã miền núi Phước Hiệp.

Giới thiệu với khách hàng, đại diện hợp tác xã cho biết, trong năm 2025 vừa qua, thông qua các cửa hàng bán lẻ tại thành phố Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, đơn vị này đã tiêu thụ được gần 500.000 hộp sản phẩm Ngũ cốc sâm dây, Sâm dây ngâm mật ong, Trà ngọc linh tâm với giá từ 100.000 đồng/hộp đến 300.000 đồng/hộp.

Theo đại diện hợp tác xã, toàn bộ nguyên liệu làm ra các loại sản phẩm trên đều được thu mua của bà con ở xã Phước Hiệp và các địa phương lân cận thuộc huyện Phước Sơn (cũ). Trung bình cứ 1.000 m2 trồng cây dược liệu như ba kích tím, sa nhân, thảo quả, sâm dây, mỗi đợt thu hoạch, bà con có thu nhập từ 18 đến 22 triệu đồng. Trong vài năm tới, khi rừng dược liệu đến tuổi cho thu hoạch tăng lên, sẽ có thêm hàng trăm gia đình đồng bào các dân tộc ở các xã Phước Hiệp, Phước Chánh, Phước Năng, Phước Trà có nguồn thu nhập đáng kể và bền vững.

Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn (cũ) nay là Bí thư Đảng ủy xã Phước Hiệp Lê Quang Trung cho biết, khí hậu, thổ nhưỡng cùng hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú của các xã Phước Hiệp, Phước Chánh, Phước Năng, Phước Trà đều rất phù hợp với các loại cây dược liệu trồng dưới tán lá rừng.

Theo quy hoạch trước đây, các địa phương này có tổng diện tích có khả năng trồng cây dược liệu lên đến trên 1.200 ha trồng tập trung và trồng rải rác dưới tán lá rừng. Nếu đầu ra của sản phẩm được các đơn vị đảm bảo thu mua ổn định thì đây là một mô hình giảm nghèo bền vững, phù hợp với điều kiện và tập quán canh tác của đồng bào.

Ngoài cây dược liệu, theo Bí thư Đảng ủy xã Phước Hiệp, do thói quen, trước đây đồng bào các dân tộc ở địa phương chăn nuôi theo kiểu thả rông ngoài vườn, gia súc kiếm ăn theo lối tự nhiên và không được chăm sóc, theo dõi dịch bệnh. Nhiều gia đình đồng bào được địa phương tạo điều kiện cho vay vốn để chăn nuôi lợn, bò. Tuy nhiên, khi đàn gia súc đang phát triển bỗng mắc bệnh, bà con không hề báo cán bộ thú y, mà lại để gia súc ngã bệnh rồi chết, hộ nghèo lại hoàn nghèo.

Tuy nhiên trong 3 năm trở lại đây, các mô hình chăn nuôi lợn đen, chăn nuôi bò theo nhóm hộ gia đình ở Thôn 2 được triển khai điểm và nhân rộng ra toàn xã. Theo đó, 10 hộ trong thôn được hỗ trợ mỗi hộ 5 con lợn giống để nuôi từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước khi nhận giống, những hộ này được cán bộ kỹ thuật đến tận nhà để chỉ dẫn cách làm chuồng, cách vệ sinh chuồng trại, chăm sóc vật nuôi bằng phụ phẩm nông nghiệp xen với thức ăn tổng hợp để chăn nuôi lợn nái sinh sản đã đem lại kết quả rõ rệt. Theo cách làm này, các mô hình chăn nuôi lợn sinh sản của Thôn 2 đã được nhân rộng ra toàn xã và trở thành một “kênh” giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đà Nẵng Đặng Tấn Phương cho biết, tổng kế hoạch nguồn vốn Chương trình giai đoạn 2022-2025 trên địa bàn là hơn 2.916 tỷ đồng. Nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trở thành chỗ dựa để đồng bào ở các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có cơ hội giảm nghèo.

Từ các chương trình này, nhiều điển hình tiên tiến, mô hình hiệu quả, cách làm hay trong chuyển dịch cơ cấu sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi đã xuất hiện. Tiêu biểu như mô hình Trồng cây dược liệu dưới tán rừng của đồng bào các xã Trà Linh, Phước Hiệp, Phước Chánh, Trà My.

Cũng từ chương trình này, nhiều mô hình xây dựng làng văn hóa cộng đồng dân tộc Cơ tu, dân tộc Cor gắn với phát triển du lịch ở vùng sâu trong đất liền thành phố Đà Nẵng đã phát triển mạnh mẽ, góp phần từng bước nâng cao đời sống tinh thần và vật chất cho người dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.

Theo Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đà Nẵng, từ nguồn lực đầu tư, hỗ trợ của chương trình đã khơi dậy nguồn lực trong dân, tập trung giải quyết các yêu cầu bức xúc, thiết thực về đời sống và sản xuất; từng bước giải quyết nhu cầu sắp xếp, ổn định dân cư, xóa nhà tạm, chuyển đổi nghề, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi; nâng cao mức sống văn hóa, tinh thần, vật chất cho người dân; nhất là đẩy nhanh được tốc độ giảm nghèo, bảo vệ được rừng, tăng độ che phủ; đảm bảo môi trường sinh thái, củng cố và ổn định vững chắc an ninh chính trị, đoàn kết giữa các dân tộc ngày càng bền chặt.

Thành phố Đà Nẵng đặt mục tiêu là từ nay đến năm 2030, mỗi năm sẽ giảm được trên 3% hộ nghèo là đồng bào các dân tộc thiểu số, nâng mức thu nhập bình quân của đồng bào đạt 40 triệu đồng/người/năm. Trên 85% số xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có kết cấu hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của người dân./.

Đoàn Hữu Trung