Hơn 800 sinh viên “đấu trí” qua những vụ tranh chấp thương mại giả định

Ngày 28/9, vòng chung kết cuộc thi Hòa giải thương mại Việt Nam 2026 - Vietnam Mediation Moot (V-MED 2026) diễn ra với sự góp mặt của 20 đội thi đến từ 18 trường đại học, học viện trên cả nước.

Cuộc thi năm nay thu hút 226 đội với hơn 820 thí sinh đến từ 37 trường đại học, học viện đăng ký tham dự. Theo Ban tổ chức, đây là mùa thi có số lượng đội và thí sinh đông nhất kể từ khi V-MED được tổ chức vào năm 2022.

Tại vòng chung kết, các đội đến từ nhiều cơ sở đào tạo trên cả nước như: Đại học Kinh tế TP.HCM, Đại học Cần Thơ, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Ngoại thương, Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP.HCM, Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF), Đại học Nha Trang, Đại học Luật - Đại học Huế...

Để có mặt tại vòng thi cuối, các đội đã trải qua các buổi workshop đào tạo cùng bài thi lý thuyết. Những đội có kết quả nổi bật tiếp tục bước vào chặng thực hành, trực tiếp xử lý các phiên hòa giải thương mại giả định.

Từ hợp đồng khách sạn đến tranh chấp trong ngành công nghệ

Khác với các cuộc thi mô phỏng phiên tòa thường đặt trọng tâm vào lập luận và bảo vệ quan điểm pháp lý, V-MED yêu cầu thí sinh tiếp cận tranh chấp theo hướng tìm kiếm tiếng nói chung giữa các bên.

Tại vòng chung kết, Ban tổ chức xây dựng 3 tình huống dựa trên những dạng tranh chấp có thể phát sinh trong thực tế.

Một tình huống xoay quanh hợp đồng thuê khách sạn, trong đó các bên phải tìm cách xử lý những bất đồng phát sinh từ quan hệ hợp tác.

Tình huống thứ hai liên quan đến hợp đồng mua bán sản phẩm dệt may và việc tuân thủ Đạo luật Phòng chống lao động cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ (UFLPA) của Hoa Kỳ. Đây là vấn đề đặt ra yêu cầu không chỉ về quan hệ hợp đồng mà còn liên quan đến những yêu cầu tuân thủ trong hoạt động thương mại quốc tế.

Trong khi đó, tình huống thứ ba đưa thí sinh đến với lĩnh vực công nghệ, xoay quanh tranh chấp về thỏa thuận cố vấn sáng lập (FAST).

Với mỗi vụ việc, các đội phải tìm hiểu hồ sơ, xác định vấn đề, khai thác thông tin và đưa ra phương án giải quyết. Thí sinh không chỉ cần vận dụng kiến thức pháp luật mà còn phải sử dụng kỹ năng đặt câu hỏi, lắng nghe, tạo dựng niềm tin, thương lượng và xử lý những điểm bế tắc trong quá trình trao đổi.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Chủ tịch Trung tâm Hòa giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC), cho rằng kỹ năng của một sinh viên luật không chỉ nằm ở việc nắm các quy định pháp luật mà còn ở khả năng lắng nghe, thấu hiểu và tìm kiếm giải pháp cho các bên tranh chấp.

Theo ông Quang, đây cũng là những kỹ năng cần thiết đối với hòa giải viên, luật sư và người làm công tác quản trị doanh nghiệp trong tương lai.

Trong khi đó, luật sư Châu Việt Bắc, Phó Giám đốc thường trực Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) thuộc Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nhận định giá trị quan trọng của cuộc thi là giúp sinh viên chuyển từ việc “biết về hòa giải” sang “thực hành hòa giải”.

Theo ông Bắc, trong quá trình giải quyết tranh chấp, các bên thường tập trung vào việc bảo vệ quan điểm và quyền lợi của mình. Tuy nhiên, hòa giải đòi hỏi một cách tiếp cận khác, khi người tham gia phải tìm hiểu điều thực sự quan trọng đối với mỗi bên và tìm kiếm một phương án có thể chấp nhận được.

“Một phiên hòa giải thành công không nhất thiết phải có một bên thắng”, ông Bắc chia sẻ, cho rằng kết quả có thể nằm ở việc các bên tìm được giải pháp phù hợp, duy trì được quan hệ kinh doanh hoặc khép lại tranh chấp theo một cách tốt hơn.

Hòa giải thương mại tìm thêm chỗ đứng trong đào tạo pháp lý

V-MED được tổ chức từ năm 2022, hướng đến việc tạo môi trường để sinh viên tiếp cận và thực hành kỹ năng hòa giải thương mại.

Theo Ban tổ chức, qua 5 mùa thi, số lượng trường và sinh viên tham gia ngày càng tăng. Riêng V-MED 2026 có hơn 820 thí sinh đăng ký từ 37 trường đại học, học viện; 20 đội với 74 thí sinh bước vào chặng thực hành. Cuộc thi có 42 giám khảo tham gia chấm các chặng, gồm các hòa giải viên, luật sư, giảng viên và chuyên gia.

TS. Nhan Cẩm Trí, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, cho rằng các cuộc thi thực hành như V-MED tạo cơ hội để sinh viên đưa kiến thức được học vào những tình huống gần với thực tế.

Sau các phần thi, Ban tổ chức trao 10 huy chương đồng, 5 huy chương bạc và 5 huy chương vàng. Đội Roboost 56 đến từ Trường Đại học Luật Hà Nội nhận giải Bên tham gia hòa giải xuất sắc nhất. Giải Hòa giải viên xuất sắc thuộc về sinh viên Lê Thị Thu Hà, đội Hòa Thịnh của Đại học Kinh tế Quốc dân.

Theo luật sư Nguyễn Hưng Quang, hòa giải thương mại đang được quan tâm bởi phương thức này hướng đến việc giải quyết tranh chấp thông qua đối thoại, đồng thời có thể giúp các bên duy trì quan hệ hợp tác.

Với sinh viên, việc trực tiếp tham gia các phiên hòa giải giả định cũng đặt ra yêu cầu khác với việc chỉ nghiên cứu quy định pháp luật trên giảng đường. Người tham gia phải biết đặt câu hỏi, lắng nghe, nhận diện lợi ích của các bên và cân nhắc những phương án khác nhau trước khi đi đến một giải pháp.