Cân nhắc cách tính thời gian ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Một trong những nội dung được quan tâm là quy định tại Điều 9 dự thảo Luật về chính sách thuế, kế toán. Theo dự thảo, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường; doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng, chính sách thuế có thể được sử dụng để khuyến khích khởi nghiệp, đầu tư và phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ việc áp dụng miễn thuế 3 năm đối với toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập.

Theo đại biểu, nếu mở rộng đối tượng áp dụng, chính sách có thể làm tăng chi phí ngân sách nhưng chưa chắc tương xứng với nhu cầu hỗ trợ của từng nhóm doanh nghiệp. Nhu cầu của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất tham gia chuỗi cung ứng hay doanh nghiệp công nghệ cao khác với doanh nghiệp hoạt động trong những ngành nghề kinh doanh thông thường.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị nghiên cứu phân tầng chính sách thuế, trong đó ưu đãi cao hơn, dài hơn hoặc gắn với điều kiện đối với doanh nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên; có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị, tạo nhiều việc làm hoặc có khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Đồng thời, cần có quy định để ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách thông qua chia, tách, thành lập doanh nghiệp mới hoặc chuyển hoạt động sang pháp nhân mới nhằm tiếp tục hưởng ưu đãi. Đại biểu cũng đề nghị rà soát sự thống nhất của Điều 9 với pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp và các pháp luật chuyên ngành, nhất là nguyên tắc tránh trùng lặp ưu đãi, qua đó bảo đảm công bằng giữa các doanh nghiệp và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Cũng đề cập đến quy định miễn thuế 3 năm, đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) cho rằng cần xem xét lại thời điểm bắt đầu tính thời gian miễn thuế.

Theo đại biểu, những năm đầu hoạt động, doanh nghiệp thường phải đầu tư nhà xưởng, mua sắm thiết bị, tuyển dụng lao động, tìm kiếm khách hàng và xây dựng thị trường. Không ít doanh nghiệp chưa có lãi, lãi thấp hoặc thậm chí bị lỗ. Nếu tính thời gian miễn thuế ngay từ ngày đăng ký doanh nghiệp, thời gian ưu đãi có thể kết thúc khi doanh nghiệp chưa phát sinh số thuế phải nộp.

Vì vậy, đại biểu Trần Văn Lâm đề nghị thời gian miễn thuế được tính từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, tức từ khi bắt đầu phát sinh thuế phải nộp, thay vì tính từ thời điểm đăng ký doanh nghiệp. Theo đại biểu, cách tính này sẽ sát hơn với thực tế hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa mới khởi sự.

Liên quan đến phương pháp tính thuế, đại biểu Trần Văn Lâm cũng lưu ý khoản 3 Điều 9 dự thảo cho phép doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng lựa chọn tính thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Đại biểu đánh giá quy định này có thể góp phần giảm chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. Tuy nhiên, dự thảo mới đề cập phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp, trong khi chưa làm rõ sự đồng bộ với phương pháp tính thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán.

Do đó, đại biểu đề nghị rà soát đồng bộ cả ba nội dung gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán; đồng thời làm rõ quyền lựa chọn phương pháp tính thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bảo đảm cách hướng dẫn thống nhất, dễ hiểu trong trường hợp pháp luật hiện hành đã có quy định cho phép.