Thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán: Bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát

Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: VPQH

Tạo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình mới

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo Luật, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức triển khai thử nghiệm có giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian trong điều kiện thực tế đối với việc ứng dụng công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán mà pháp luật chưa có quy định hoặc có quy định khác với pháp luật hiện hành.

Việc triển khai cơ chế này phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn thị trường chứng khoán; đồng thời thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số.

Trước đó, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, dự thảo Luật đã được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng làm rõ việc sơ kết, tổng kết để cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục thử nghiệm hoặc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trước khi áp dụng chính thức.

Theo Bộ trưởng, việc hoàn thiện quy định nhằm tạo điều kiện thử nghiệm các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới, đồng thời bảo đảm an toàn thị trường và quyền lợi của nhà đầu tư.

Luật quy định các nguyên tắc và giới hạn cơ bản, giao Chính phủ quy định cụ thể về quy trình, biện pháp kiểm soát rủi ro và xử lý kết quả sau thử nghiệm. Việc thử nghiệm phải gắn với nguyên tắc an toàn thị trường, bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của nhà đầu tư.

Quy định chuyển tiếp đối với người đại diện theo pháp luật

Bên cạnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán cũng quy định cụ thể về tiêu chuẩn đối với người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán.

Theo đó, đối với các công ty đã được thành lập và hoạt động trước ngày Luật có hiệu lực thi hành nhưng chưa bảo đảm có tối thiểu một người đại diện theo pháp luật đáp ứng các tiêu chuẩn mới, doanh nghiệp có thời hạn 2 năm kể từ ngày Luật có hiệu lực để thực hiện.

Kể từ ngày Luật có hiệu lực, trường hợp công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán thay đổi người đại diện theo pháp luật thì phải bảo đảm có tối thiểu một người đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định của Luật.

Về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật đã phân định rõ yêu cầu chuyên môn đối với người quản lý, người đại diện theo pháp luật và người hành nghề chứng khoán, phù hợp với trách nhiệm của từng vị trí.

Đối với người đại diện theo pháp luật, Luật chỉ yêu cầu tối thiểu 1 người đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng, không bắt buộc tất cả người đại diện theo pháp luật phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Đồng thời, quy định thời gian chuyển tiếp 2 năm hoặc yêu cầu đáp ứng quy định mới khi có thay đổi nhân sự nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp có thời gian bố trí, sắp xếp nhân sự phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: VPQH

Luật cũng quy định chuyển tiếp đối với một số hoạt động cung cấp dịch vụ của công ty chứng khoán. Cụ thể, công ty chứng khoán đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ làm đại diện người sở hữu trái phiếu trước ngày Luật có hiệu lực nhưng không được cấp phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán thì được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký.

Tương tự, công ty chứng khoán đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ đại lý quản lý tài sản bảo đảm trước ngày Luật có hiệu lực cũng được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký.

Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện tổ chức thị trường

Ngoài các nội dung trên, trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Chính phủ cũng làm rõ một số quy định liên quan đến tổ chức thị trường, chính sách nhân lực và cải cách thủ tục hành chính.

Về tổ chức thị trường, Chính phủ thống nhất tiếp tục giữ phương án giao Chính phủ quy định mô hình Sở giao dịch chứng khoán, nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng thời kỳ.

Các quy định về cơ cấu lại vốn nhà nước tại các Sở giao dịch chứng khoán cũng được chỉnh lý để xác định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm phù hợp với pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.

Về chính sách nhân lực, dự thảo Luật làm rõ sự khác biệt giữa chính sách phát triển nguồn nhân lực chung của toàn ngành chứng khoán và chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Chính sách đối với công chức phải phù hợp với yêu cầu công việc, vị trí việc làm và các quy định về cán bộ, công chức, tiền lương, ngân sách nhà nước.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ tiếp tục giữ phương án cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán. Việc này nhằm tránh kiểm tra trùng lặp những điều kiện về an toàn vốn đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cho các tổ chức tham gia thị trường.

Tuy nhiên, các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn hoạt động, quản lý tách biệt tài sản của khách hàng và giám sát hoạt động lưu ký vẫn được duy trì. Các yêu cầu về đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng trong trường hợp tổ chức lưu ký không thể tiếp tục hoạt động cũng tiếp tục được thực hiện nhằm bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc cắt giảm thủ tục hành chính phải đi đôi với việc duy trì trách nhiệm bảo đảm an toàn của thị trường chứng khoán.

Về công tác chuẩn bị thi hành, Chính phủ đang xây dựng ba dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm hai dự thảo nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định số 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ, cùng một dự thảo thông tư thuộc thẩm quyền của Bộ Tài chính.

Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo rà soát các văn bản hướng dẫn quy trình nghiệp vụ, nhân lực và hạ tầng công nghệ, bảo đảm các điều kiện cần thiết để triển khai Luật đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.