Liễn làng Chuồn - Mạch xuân cố đô lan tỏa giữa lòng Hà Nội

Sự kiện giới thiệu Liễn làng Chuồn tại Hà Nội không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa di sản Huế và không gian văn hóa Thủ đô, mà còn đánh dấu một bước tiếp nối trong hành trình đưa những giá trị tranh dân gian từng bị lãng quên trở lại đời sống đương đại.

Tại Hà Nội, nhóm dự án chính thức ra mắt bộ liễn 5 tấm – phiên bản hoàn chỉnh nhất từ trước đến nay. So với bộ liễn 3 tấm từng giới thiệu tại Huế, phiên bản mới được bổ sung thêm hai bức “Hạc ngự lưng Quy” – hình tượng giàu tính biểu trưng, gợi nhắc về sự trường tồn, thanh cao và hài hòa giữa trời – đất – con người. Việc mở rộng bố cục không chỉ hoàn thiện về mặt mỹ thuật mà còn thể hiện tinh thần kế thừa và sáng tạo liên tục trong quá trình phục dựng di sản.

Dự án “Hồi sinh nghề Liễn làng Chuồn” do anh Ngô Quý Đức sáng lập, đồng hành cùng các nghệ nhân làng nghề đã khởi động hành trình phục dựng dòng liễn xưa, từng là nét văn hóa đặc sắc trong đời sống người Huế mỗi dịp Xuân về.

Liễn làng Chuồn là dòng tranh chữ dân gian đặc trưng của làng An Truyền (gọi là làng Chuồn), phường Mỹ Thượng, TP. Huế. “Liễn” là tên gọi cho những tấm giấy được in mộc bản trên giấy nhuộm đỏ, vàng hoặc xanh, thường gồm chữ Hán, câu đối và họa tiết trang trí, dùng trong nhà vào dịp Tết Nguyên đán nhằm gửi gắm lời chúc phúc, thọ, cát tường cho gia đình và người thân trong năm mới.

Với đặc điểm sử dụng mộc bản khắc gỗ, giấy dó nhuộm sắc điều và mực truyền thống, liễn làng Chuồn không chỉ là sản phẩm trang trí mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về văn hoá – tinh thần: thể hiện khát vọng an lành, may mắn, gửi gắm lời chúc tốt lành và giữ gìn bản sắc gia phong mỗi khi Tết đến. Vì thế, liễn từng là một phần không thể thiếu trong phong tục Tết của người dân Huế xưa.

Trải qua biến động thời gian, nhiều mộc bản của liễn làng Chuồn đã bị thất lạc, khiến dòng tranh này dần vắng bóng trong đời sống.

Xuất phát từ nỗi trăn trở trước nguy cơ thất truyền của nghề liễn làng Chuồn, nhóm dự án của anh Ngô Quý Đức đã bắt đầu hành trình tìm lại những tấm mộc bản đã thất lạc, đồng hành cùng các dòng tranh dân gian như Hàng Trống, Đông Hồ, Kim Hoàng, tranh Sình… để từng bước phục dựng những ván in cổ, góp phần làm giàu thêm vốn di sản của dân tộc.

Mỗi tấm liễn, mỗi đường nét mộc bản được tái hiện không chỉ mang theo sắc xuân cố đô, mà còn chất chứa ký ức, tinh thần và bản sắc của nhiều thế hệ.

Không dừng lại ở đó, sự kiện tại Hà Nội cũng đánh dấu bước khởi động cho giai đoạn nghiên cứu và hồi sinh dòng tranh làng Tây Hồ – một dòng tranh xứ Huế đã thất truyền hơn 80 năm. Đây được xem là mảnh ghép quan trọng nhằm hoàn thiện bức tranh văn hóa dân gian của cố đô, đồng thời kết nối hệ thống tranh dân gian Việt Nam trong một chỉnh thể thống nhất, đa sắc.

Việc đưa Liễn làng Chuồn ra khỏi không gian Huế để hiện diện giữa lòng Hà Nội cho thấy một cách tiếp cận di sản linh hoạt và đương đại. Di sản không đứng yên trong quá khứ, mà được kể lại, đối thoại và tiếp tục sống trong đời sống hôm nay thông qua những hình thức trưng bày, giới thiệu gần gũi và giàu chiều sâu văn hóa.

Bên cạnh hoạt động trưng bày và ra mắt bộ liễn hoàn chỉnh, tại sự kiện, công chúng còn có cơ hội tham gia workshop trải nghiệm, trực tiếp tìm hiểu kỹ thuật in mộc bản, cảm nhận quy trình tạo tác liễn truyền thống và lắng nghe những câu chuyện hậu trường trong hành trình phục dựng di sản. Thông qua hoạt động tương tác này, di sản không chỉ được “ngắm nhìn” mà còn được chạm và hiểu, giúp người tham dự tiếp cận gần hơn với giá trị thủ công và tinh thần văn hóa của Liễn làng Chuồn.

Qua dự án “Hồi sinh nghề Liễn làng Chuồn”, nhóm thực hiện kỳ vọng tạo nên một nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, để di sản dân gian không chỉ được bảo tồn trong bảo tàng hay sách vở, mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống văn hóa đương đại.

Một số hình ảnh tại sự kiện: