Bảo tồn và phát huy không gian lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND phường Tiên Sơn cho biết, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là hoạt động văn hóa thường niên, được ghi danh là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia. Hoạt động này góp phần quảng bá du lịch cũng như hình ảnh mảnh đất, con người Ninh Bình. Lễ hội không chỉ cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi mà còn góp phần khơi dậy tình cảm gắn bó, tình yêu lao động của người dân với quê hương, giáo dục truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ. Phần lễ được giữ nguyên các nghi thức, nghi trình đã được UBND tỉnh phê duyệt.

Còn phần hội, UBND phường Tiên Sơn đã xây dựng kịch bản xuyên suốt 3 ngày với nhiều hoạt động phong phú như Hội thi vẽ, trang trí trâu tại khu ruộng bên trái sân Lễ Tịch Điền; Giải Bóng chuyền da phường Tiên Sơn năm 2026; Giải Cờ vua, cờ tướng phường Tiên Sơn năm 2026; Giải Bóng chuyền hơi phường Tiên Sơn năm 2026; các trò chơi dân gian. Cùng với đó là các phần thi làm bánh dày của các dòng họ làng Đọi Tam; Giải Vật Tịch điền Đọi Sơn năm 2026; Hội thi Cày giỏi, chương trình nghệ thuật của Trung tâm Văn hóa tỉnh Ninh Bình và bắn pháo hoa tầm thấp.

Trước đây, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn đều do UBND cấp huyện trực tiếp chỉ đạo, điều phối, cấp xã tham gia phối hợp thực hiện. Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tổ chức được giao cho UBND cấp phường thực hiện từ khâu xây dựng kế hoạch, quản lý hoạt động lễ hội. Phường Tiên Sơn chưa có nhiều kinh nghiệm tổ chức các lễ hội quy mô lớn, đa dạng hoạt động, kéo dài nhiều ngày, liên quan đến nhiều lĩnh vực như văn hóa, tín ngưỡng, an ninh trật tự, giao thông, y tế, môi trường, dịch vụ du lịch.

Do đó, Sở Văn hóa và Thể thao chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan và chính quyền xã, phường hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn, thẩm định kịch bản, nghi lễ, chương trình nghệ thuật cũng như quản lý chặt chẽ hoạt động dịch vụ trong lễ hội. Sở tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo đảm mỹ quan và trật tự công cộng, đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa, giá trị văn hóa của lễ hội; phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư; thực hiện xã hội hóa hoạt động lễ hội công khai, minh bạch, đúng quy định.

Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là hoạt động văn hóa mang đậm dấu ấn của văn minh lúa nước. Theo sử sách ghi chép, năm Đinh Hợi 987 cách đây 1.037 năm, Vua Lê Đại Hành chọn vùng đất Đọi Sơn để tổ chức cày tịch điền, khuyến khích, nhắc nhở thần dân coi trọng, chăm lo sản xuất nông nghiệp - cái gốc của sự no ấm, hạnh phúc. Kể từ đó, Lễ hội Tịch điền trở thành một mỹ tục được các triều đại thực hiện trang trọng, thành kính. Theo thời gian, Lễ hội dần bị mai một dần và được khôi phục lại vào năm 2009 với quy mô lớn, thu hút đông đảo người dân, du khách thập phương tham dự./.

Đại Nghĩa