A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Dầu diesel từng rẻ hơn xăng rất nhiều, chuyện gì đã khiến cục diện giá nhiên liệu đảo ngược?

Giá diesel bình quân tại Mỹ lên 6,06 USD mỗi gallon, cao hơn nhiều so với mức 3,87 USD của xăng do nhu cầu lớn, thuế cao, chi phí lọc dầu và những hạn chế về nguồn cung.

Xu hướng đảo chiều gần như liên tục kể từ tháng 9/2004

Diesel từng rẻ hơn xăng tại Mỹ, ngoại trừ những tháng mùa đông khi nhu cầu nhiên liệu sưởi ấm tăng cao. Tuy nhiên, xu hướng này đã đảo chiều gần như liên tục kể từ tháng 9/2004, khiến loại nhiên liệu thiết yếu đối với vận tải, nông nghiệp và xây dựng trở nên đắt đỏ hơn.

Giá dầu diesel hiện cao hơn nhiều so với xăng, phản ánh xu hướng thay đổi trong thị trường nhiên liệu Mỹ. Ảnh: Jalopnik

Giá dầu diesel hiện cao hơn nhiều so với xăng, phản ánh xu hướng thay đổi trong thị trường nhiên liệu Mỹ. Ảnh: Jalopnik

Theo dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) được bài gốc dẫn lại, giá diesel bình quân trên toàn quốc ở mức 6,06 USD mỗi gallon, trong khi giá xăng là 3,87 USD mỗi gallon. Căng thẳng tại Trung Đông góp phần đẩy giá dầu thô toàn cầu tăng, nhưng việc diesel đắt hơn xăng không phải hiện tượng mới tại Mỹ.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết, xét theo giá mỗi gallon, diesel dùng cho phương tiện đường bộ đã đắt hơn xăng thường gần như liên tục kể từ tháng 9/2004. Trước đó, diesel thường rẻ hơn xăng, ngoại trừ những tháng mùa đông, khi nhu cầu tăng do loại nhiên liệu này còn được sử dụng để sưởi ấm nhà ở.

Nhu cầu tương đối cao tại châu Âu, Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ là một trong những nguyên nhân khiến diesel dần đắt hơn xăng. Ngoài quan hệ cung cầu, xu hướng sử dụng diesel có hàm lượng lưu huỳnh thấp cũng làm tăng chi phí sản xuất và phân phối vì đòi hỏi quá trình lọc dầu bổ sung.

Theo EIA, một yếu tố khác là thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang đối với diesel đường bộ cao hơn thuế áp dụng cho xăng 0,06 USD mỗi gallon. Khi cộng thêm tác động của địa chính trị và các hạn chế về nguồn cung, nguyên nhân khiến giá diesel tăng cao trở nên rõ ràng hơn.

Tốc độ tăng giá diesel so với dữ liệu cùng kỳ năm trước của AAA đặc biệt đáng chú ý. Khi đó, giá xăng bình quân toàn quốc là 3,08 USD mỗi gallon, còn diesel ở mức 3,76 USD mỗi gallon. Điều này đồng nghĩa giá diesel đã tăng hơn 60% trong giai đoạn được so sánh, dù Mỹ vẫn dư cung diesel và các nhà máy lọc dầu vận hành gần hết công suất, với tỷ lệ sử dụng đạt 97%. Vậy tại sao giá diesel vẫn cao?

Hạn chế về nguồn cung là yếu tố lớn

Dù chưa đến 3% ô tô chở khách tại Mỹ sử dụng diesel, nền kinh tế nước này vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu này trong vận tải, logistics, nông nghiệp và xây dựng. So với xăng, nhu cầu diesel ít co giãn hơn, nghĩa là biến động giá không nhất thiết làm nhu cầu thay đổi tương ứng.

Gregg Ibendahl, phó giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học Bang Kansas, nói với Scientific American: "Người dân vẫn lái xe nhiều khi giá xăng tăng, nhưng người tiêu dùng sẽ cân nhắc túi tiền và cắt giảm các chuyến đi cùng những hoạt động tương tự". Ông nói tiếp: "Tuy nhiên, với diesel thì hoàn toàn không như vậy. Giá diesel cao hơn 2,50 USD so với mùa xuân, nhưng điều đó sẽ không ngăn bất kỳ nông dân nào đưa máy gặt đập liên hợp ra đồng".

Theo một báo cáo khác của EIA, giá dầu thô cao và hoạt động lọc dầu suy giảm tại Nga, Trung Quốc và Trung Đông là một phần nguyên nhân khiến giá diesel tăng trong những tháng gần đây. Ukraine đã nhắm mục tiêu vào nhiều nhà máy lọc dầu của Nga, Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu để bảo vệ nguồn dự trữ trong nước, trong khi tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục gây bất ổn.

Những yếu tố này làm tăng nhu cầu nhập sản phẩm từ Mỹ, một trong những nước sản xuất sản phẩm dầu mỏ tinh chế lớn nhất thế giới. Mỹ xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng diesel mỗi ngày, tiêu thụ trong nước khoảng 3,6 triệu thùng mỗi ngày và sản xuất gần 5,3 triệu thùng mỗi ngày, theo American Action Forum. Điều này đặt ra câu hỏi liệu Mỹ có nên hạn chế xuất khẩu như Trung Quốc để tăng nguồn cung trong nước và kéo giá diesel xuống hay không.

Theo American Action Forum, lệnh cấm xuất khẩu chưa chắc cải thiện tình hình. Báo cáo của tổ chức này cho rằng lệnh cấm có thể giúp hạ giá bán buôn trong thời gian đầu tại khu vực Bờ Vịnh, nơi tập trung phần lớn hoạt động sản xuất diesel của Mỹ. Tuy nhiên, mức giá thấp hơn có thể không lan sang những khu vực khác do hạn chế về logistics và cơ sở hạ tầng.

Chẳng hạn, tại New England, nhập khẩu diesel từ Canada rẻ hơn mua nhiên liệu từ các nguồn trong nước. Bờ Tây, Hawaii và Alaska cũng nhập khẩu diesel để bổ sung nguồn cung nội địa. Nếu lệnh cấm kéo dài, các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể phải giảm sản lượng vì khó tìm được đầu ra cho lượng cung dư thừa. Khi các nhà máy lọc dầu cắt giảm sản xuất, giá của mọi sản phẩm dầu mỏ, trong đó có diesel, có thể tăng lên. Kết quả này đi ngược mục tiêu ban đầu của lệnh cấm.

Nếu căng thẳng toàn cầu tiếp diễn và những hạn chế về nguồn cung vẫn tồn tại, giá diesel khó có thể giảm. Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng: "Chúng ta không cần một thỏa thuận với Iran" rõ ràng không phải tín hiệu tích cực. Bài gốc cũng nhận định đảng Dân chủ, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, có thể tạo ra thay đổi.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết