Bảo đảm nguồn cung xăng dầu, chủ động ứng phó biến động thị trường

Bộ Công Thương chủ động nguồn cung xăng dầu trong nước trước biến động của thị trường thế giới. Ảnh: H.Phạm

Chủ động bảo đảm nguồn cung, an ninh năng lượng

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương chiều 7/10, thông tin về tình hình sản xuất công nghiệp, thương mại và năng lượng tháng 9 và 9 tháng năm 2026, ông Bùi Huy Sơn, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, trong 9 tháng đầu năm, kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh, phức tạp và khó lường.

Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gay gắt, đi kèm xu hướng gia tăng các rào cản bảo hộ, thuế quan và các tiêu chuẩn mới về xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon. Đặc biệt, xung đột địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao trong tháng 9, kéo theo chi phí nhiên liệu và logistics.

Trong bối cảnh đó, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã bám sát các Nghị quyết, Kết luận của Đảng, Quốc hội và Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ; chủ động theo sát thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất - xuất khẩu.

Kết quả sản xuất công nghiệp, thương mại và năng lượng trong tháng 9, quý III và 9 tháng năm 2026 đạt nhiều kết quả tích cực, ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. Hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng của ngành Công Thương nhìn chung duy trì xu hướng khả quan. Đáng chú ý, trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm, không để đứt gãy.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng chủ trì Họp báo thường kỳ Bộ Công Thương.

Làm rõ thêm về công tác bảo đảm nguồn cung xăng dầu, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó.

Đến nay, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm. Các doanh nghiệp đang bám sát tình hình thực hiện tổng nguồn, trong khi tồn kho tại các nhà máy được đánh giá ở mức cao.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm, Bộ Công Thương đã cân đối tổng nguồn và về cơ bản nguồn cung xăng dầu sẽ đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Giá xăng dầu tiếp tục được điều hành theo hướng bám sát giá thế giới, kết hợp linh hoạt với việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu khi cần thiết.

Kết quả này cho thấy công tác theo dõi, cân đối nguồn cung và chủ động xây dựng phương án ứng phó với diễn biến của thị trường năng lượng thế giới tiếp tục được Bộ Công Thương chú trọng, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.

Cùng với bảo đảm nguồn cung, Bộ Công Thương đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý giá xăng dầu, trong đó tăng vai trò của dữ liệu, kê khai và giải trình khi giá biến động.

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, định hướng xuyên suốt của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu là đưa giá xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Theo đó, doanh nghiệp được chủ động quyết định giá bán nhưng việc tính toán giá phải dựa trên công thức do Nhà nước quy định. Khi tính toán và quyết định giá bán, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành giá cũng như giải trình nguyên nhân khi giá thay đổi với cơ quan quản lý nhà nước.

Một trong những điểm đáng chú ý của cơ chế quản lý được thiết kế là việc ứng dụng hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng. Hệ thống được định hướng hoàn chỉnh và áp dụng trên phạm vi cả nước, tạo cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi diễn biến giá và các yếu tố hình thành giá của doanh nghiệp.

Hệ thống cũng có chức năng cảnh báo các yếu tố bất thường, hỗ trợ Bộ Công Thương, các Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường thực hiện công tác theo dõi, giám sát khi doanh nghiệp quyết định hoặc thay đổi giá bán. Qua đó, những trường hợp kê khai nhưng chưa giải trình đầy đủ các yếu tố biến động làm tăng hoặc giảm giá có thể được nhận diện.

Cùng với việc tăng cường ứng dụng dữ liệu, dự thảo xác lập nguyên tắc doanh nghiệp điều chỉnh giá trên cơ sở các yếu tố hình thành giá. Doanh nghiệp căn cứ vào chi phí kinh doanh, các lô hàng mua bán thực tế và hoạt động kinh doanh để xác định giá; khi thay đổi giá phải thực hiện kê khai và có căn cứ giải trình.

Chi phí định mức tiếp tục là một trong những yếu tố do Nhà nước quy định để doanh nghiệp đưa vào công thức tính giá. Trường hợp Nhà nước sử dụng công cụ bình ổn giá xăng dầu, doanh nghiệp cũng phải căn cứ vào cơ chế này khi quyết định giá.

Điều hành giá xăng dầu bám sát tín hiệu thị trường

Theo lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, do đặc thù của mặt hàng xăng dầu, cơ chế giá cần tiếp cận theo hướng thị trường hơn, trong đó doanh nghiệp được chủ động và chịu trách nhiệm về quyết định giá, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc minh bạch, sát với thị trường và cạnh tranh.

“Mục tiêu của chúng tôi trong điều hành giá là giá bán của doanh nghiệp cũng phải bám sát tín hiệu của thị trường. Mục tiêu cao nhất là làm thế nào để đảm bảo nguồn cung và an ninh năng lượng”, bà Nguyễn Thúy Hiền nhấn mạnh.

Cùng với hoàn thiện cơ chế quản lý giá, dự thảo đặt ra điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Việc nâng mức tổng nguồn tối thiểu lên 300.000 m³/năm nhằm thực hiện chủ trương tái cơ cấu hệ thống đầu mối, nâng cao năng lực của doanh nghiệp tham gia thị trường và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, hiện hơn một nửa số thương nhân đầu mối có khả năng đạt mức này. Các doanh nghiệp có nhu cầu tiếp tục tham gia thị trường có thể đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng hoạt động phân phối để đáp ứng yêu cầu.

Dự thảo cũng được thiết kế theo hướng các thương nhân phân phối hoạt động độc lập được quyền quyết định giá, qua đó tạo cạnh tranh giữa các chủ thể trên thị trường.

Bà Nguyễn Thuý Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước làm rõ thêm về công tác bảo đảm nguồn cung xăng dầu.

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, với việc giảm tầng nấc trung gian từ 3 xuống 2, mô hình mới có thể tạo điều kiện để hơn 10.500 doanh nghiệp tư nhân phân phối chuyển đổi và tham gia nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu hoạt động.

Như vậy, cùng với yêu cầu nâng cao năng lực của các thương nhân đầu mối, định hướng hoàn thiện cơ chế kinh doanh xăng dầu tiếp tục hướng tới tăng tính cạnh tranh, chủ động và minh bạch của các chủ thể tham gia thị trường, gắn với mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm nguồn cung và an ninh năng lượng.

Để hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Bùi Huy Sơn cho biết, trong những tháng cuối năm, ngành Công Thương sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp. Trong đó, bảo đảm an ninh năng lượng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Bộ Công Thương sẽ đẩy nhanh tiến độ thi công và hoàn thành các dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm; rà soát, cập nhật phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản phụ tải đỉnh điểm cuối năm, bảo đảm đủ nguyên nhiên liệu cho phát điện.

Đối với xăng dầu, ngành Công Thương sẽ cập nhật liên tục diễn biến giá dầu và các tuyến vận tải quốc tế; chủ động đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phối hợp linh hoạt các công cụ điều tiết giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia nhằm bình ổn thị trường trong nước, giảm thiểu tác động của những biến động giá từ bên ngoài.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, việc chủ động cân đối tổng nguồn, xây dựng phương án ứng phó, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng thị trường cho thấy trọng tâm điều hành của Bộ Công Thương là bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh, đồng thời củng cố an ninh năng lượng quốc gia.