Mỹ - Israel và Iran chưa có dấu hiệu xuống thang

Chiến sự đã lan rộng ra nhiều quốc gia trong khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh nhưng chủ yếu vẫn giữa Mỹ và Israel với Iran. Chưa thấy có quốc gia nào tham chiến cùng với bên này hay phía kia. Mỹ tăng cường viện binh đến vùng gần Iran và viện trợ quân sự cho Israel. Israel lại đồng thời tiến hành chiến sự ở Lebanon.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thể hiện quyết tâm khuất phục Iran bằng mọi giá và tự tin sẽ chiến thắng khi đưa ra yêu cầu Iran phải đầu hàng vô điều kiện, đe dọa Iran sẽ phải hứng chịu những điều khủng khiếp và thậm chí còn đòi Mỹ có quyền cùng quyết định Lãnh tụ Tối cao Iran. Phía Iran tiếp tục đáp trả Mỹ và Israel rất quyết liệt. Tuy nhiên, việc bầu Lãnh tụ Tối cao mới vẫn chưa hoàn tất. Kinh tế và thương mại thế giới đã bắt đầu bị ảnh hưởng tiêu cực.

Tính đến thời điểm hiện tại, Iran bị tổn hại nhưng vẫn thể hiện được khả năng ứng phó và đáp trả, gây tổn hại cũng rất nặng nề cho Mỹ và Israel. Cuộc chiến càng kéo dài thì đương nhiên khó khăn sẽ trở nên càng lớn và càng phức tạp đối với Iran. Mỹ và Israel đã đạt được một số mục tiêu nhưng chưa thể thay đổi thể chế Nhà nước chính trị ở Iran và buộc Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân và tên lửa.

Việc hai phía vẫn tiếp tục quyết chiến và chiến sự gia tăng đã đẩy cả hai bên đi rất xa. Vì thế, giờ đây rất khó để “cài số lùi” mà không bị tổn hại thể diện và uy danh, hoặc bị coi là yếu thế trước đối phương.

Nếu Iran buộc phải tiếp chiến đến cùng, cả Mỹ lẫn Israel hiện chưa có chiến lược rõ ràng để thoát khỏi cuộc chiến. Điều này làm dấy lên lo ngại họ có thể lặp lại vết xe đổ của các cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq hơn 2 thập kỷ trước.

Chừng nào chưa đánh bại được Iran về quân sự và chưa xây dựng được lối thoát an toàn, Mỹ và Israel nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng sức ép quân sự. Không chỉ nhằm vào Iran, chiến dịch còn mở rộng tới các lực lượng trong khu vực bị coi là “cánh tay nối dài” của Tehran như Hamas, Hezbollah hay lực lượng Houthi ở Yemen.
Mỹ và Israel tuần qua tỏ ra bất ngờ trước mức độ đáp trả quyết liệt của Iran cũng như những tổn thất thực tế. Tuy vậy, họ dường như cho rằng Iran đang dần cạn kiệt nguồn lực, đặc biệt là năng lực quân sự, nên khó có thể tiếp tục cầm cự trước các đợt tấn công mới.

Cuộc chiến này vì thế không những chỉ quyết định tương lai chính trị của Iran mà còn quyết định cả tương lai của Israel và vai trò chính trị thế giới của Mỹ. Nó cũng quyết định số phận chính trị của cả Tổng thống Donald Trump lẫn Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong các cuộc bầu cử quốc hội sắp đến ở Mỹ và Israel.

Cuộc chiến càng kéo dài thì khó khăn đối với ông Trump và ông Netanyahu sẽ càng tăng bởi gánh nặng về kinh tế, quân sự và tài chính càng thêm lớn. Nguy cơ bị sa lầy về mọi phương diện vào cuộc thư hùng với Iran càng thêm gia tăng. Dư luận chính trị nội bộ ở Mỹ sẽ càng thêm bất lợi cho ông Trump và phe Đảng Cộng hòa. Cho nên nếu như ông Netanyahu chưa sẵn sàng dừng lại, thì ông Trump sớm muộn cũng sẽ phải tận dụng mọi cơ hội để chấm dứt cuộc chiến này, thay vì kéo dài vô thời hạn.