Chìm trong bạo lực vũ trang, Haiti lùi lịch bầu cử tổng thống đầu tiên sau một thập kỷ
Bị các băng nhóm vũ trang kiểm soát tới 90% diện tích thủ đô, Haiti buộc phải hoãn cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên trong thập kỷ qua sang ngày 18/7/2027 để dồn lực thiết lập lại an ninh.
Khủng hoảng an ninh bóp nghẹt nỗ lực dân chủ
Ngày 28/10, Hội đồng Bầu cử Tạm thời của Haiti (CEP) chính thức xác nhận việc hoãn toàn bộ lịch trình bầu cử, hủy bỏ kế hoạch khởi động chiến dịch tranh cử vốn được ấn định vào ngày 13/12 tới. Cột mốc tổng tuyển cử mới được dời sang ngày 18/7/2027.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến quyết định lùi lịch này là tình trạng bạo lực bùng phát dữ dội. Các băng nhóm vũ trang hiện đã kiểm soát khoảng 90% diện tích thủ đô Port-au-Prince cùng nhiều tỉnh thành trọng yếu. Giao tranh ác liệt buộc hơn 1,4 triệu người dân phải rời bỏ nhà cửa đi sơ tán.
Bên cạnh bạo lực, rào cản hậu cần cũng là một bài toán nan giải. Lần gần nhất Haiti tổ chức bầu cử tổng thống là vào năm 2016. Sau một thập kỷ biến động, hệ thống hạ tầng phục vụ bầu cử tại quốc gia này gần như không còn tồn tại và bắt buộc phải xây dựng lại từ con số không.
Lực lượng Chống băng đảng (GSF) do Liên hợp quốc hỗ trợ đã duy trì sự hiện diện từ năm 2024.
Ảnh: X/GSForceHaiti
Lực lượng quốc tế quá mỏng
Kể từ sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moïse hồi tháng 7/2021, Haiti trượt dài trong khủng hoảng chính trị sâu sắc. Mọi hoạt động điều hành nhà nước đều phải vận hành thông qua các chính quyền chuyển tiếp lâm thời.
Hiện tại, Thủ tướng Alix Didier Fils-Aimé đang là người tiếp quản toàn bộ quyền hành pháp sau khi nhiệm kỳ của Hội đồng Tổng thống Chuyển tiếp kết thúc vào ngày 7/2/2026. Nhiệm vụ tối thượng của chính phủ lúc này là phải lập lại trật tự để dọn đường cho tổng tuyển cử, song áp lực đè nặng lên vai ông Fils-Aimé là khổng lồ.
Dù Lực lượng Chống băng đảng (GSF) do Liên hợp quốc hỗ trợ đã hiện diện trên thực địa từ năm 2024, nhưng quân số thực tế triển khai đến nay mới chỉ đạt khoảng 1.500 người, quá mỏng so với mục tiêu 5.000 quân dự kiến. Sự thiếu hụt trầm trọng cả về nhân lực lẫn khí tài khiến lực lượng quốc tế chưa thể vô hiệu hóa sự lộng hành của các nhóm tội phạm.
Việc nới rộng quỹ thời gian đến tháng 7/2027 được giới chức Haiti kỳ vọng sẽ là một "khoảng lùi" cần thiết để lực lượng an ninh giành lại quyền kiểm soát địa bàn. Quãng thời gian này cũng tạo điều kiện để chính phủ tái thiết cơ sở dữ liệu cử tri, bảo đảm một môi trường dân chủ thực sự, nơi người dân có thể đi bỏ phiếu mà không phải đối mặt với mũi súng của băng đảng.
