Ấn Độ nỗ lực khẳng định vị thế cường quốc AI tại Hội nghị New Delhi
Tại trung tâm triển lãm Bharat Mandapam ở New Delhi, các doanh nghiệp công nghệ mới nổi của Ấn Độ đã đồng loạt trình làng những thành tựu trí tuệ nhân tạo (AI) tự thân phát triển trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Tác động AI diễn ra từ ngày 17/2 đến 21/2.
Sự kiện này là minh chứng rõ nét cho tham vọng trở thành cường quốc AI toàn cầu của quốc gia tỷ dân, mặc dù các chuyên gia cho rằng Ấn Độ khó có thể sớm tạo ra một "khoảnh khắc DeepSeek" bùng nổ như cách Trung Quốc đã làm.
Tuyên bố New Delhi: Hướng tới một nền AI an toàn và đáng tin cậy
Kết thúc năm ngày làm việc, 86 quốc gia, bao gồm cả Mỹ và Trung Quốc, cùng hai tổ chức quốc tế đã ký kết "Tuyên bố New Delhi". Văn bản này kêu gọi xây dựng một nền AI "an toàn, đáng tin cậy và mạnh mẽ", coi đây là nền tảng để tối đa hóa các lợi ích kinh tế và xã hội. Tuyên bố nêu rõ: "Thúc đẩy AI an toàn, đáng tin cậy và mạnh mẽ là nền tảng để xây dựng niềm tin và tối đa hóa các lợi ích xã hội và kinh tế".
Những hình ảnh nổi bật tại Hội nghị Thượng đỉnh Tác động AI ở New Delhi.
Bên cạnh những hứa hẹn, tuyên bố cũng bày tỏ sự lo ngại về gánh nặng năng lượng đối với các trung tâm dữ liệu và tài nguyên thiên nhiên, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển các hệ thống AI tiết kiệm năng lượng. Các quốc gia tham gia khẳng định: "Chúng tôi tin rằng lời hứa của AI chỉ được hiện thực hóa tốt nhất khi các lợi ích của nó được chia sẻ cho toàn nhân loại".
Ngoài ra, hội nghị còn thảo luận về những thách thức như nguy cơ mất việc làm trong ngành dịch vụ khách hàng khổng lồ của Ấn Độ và tầm quan trọng của việc hiểu rõ các khía cạnh an ninh tiềm tàng của AI. Tuyên bố kết luận bằng việc thừa nhận tầm quan trọng của các biện pháp tự nguyện do ngành dẫn dắt và các khung chính sách phù hợp để vừa thúc đẩy đổi mới vừa bảo vệ lợi ích công cộng.
Tham vọng và thách thức về một nền "AI chủ quyền"
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã dành nhiều lời khen ngợi cho ba mô hình AI mới vừa được các công ty trong nước ra mắt. Một trong những điểm sáng tại hội nghị là startup Sarvam AI với hai mô hình ngôn ngữ lớn được đào tạo hoàn toàn từ đầu tại quốc gia này. Các mô hình này được tối ưu hóa để vận hành mượt mà trên 22 ngôn ngữ bản địa của Ấn Độ nhờ sự hỗ trợ từ chính phủ trong việc tiếp cận các bộ vi xử lý tiên tiến.
Bên cạnh đó, công ty Gnani.ai cũng gây chú ý khi giới thiệu mô hình giọng nói Vachana được huấn luyện trên hơn một triệu giờ âm thanh, cho phép con người tương tác với các dịch vụ kỹ thuật số bằng giọng nói tự nhiên.
Khái niệm "AI chủ quyền" đang trở thành ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các nền tảng của Mỹ và Trung Quốc. Việc xây dựng các hệ thống AI riêng biệt không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ các quy định về quyền riêng tư dữ liệu mà còn giúp phản ánh đúng bản sắc văn hóa địa phương.
Lãnh đạo các nước và người đứng đầu các tập đoàn công nghệ hàng đầu tham dự sự kiện. Ảnh: XParmelinG
Ông Nanubala Gnana Sai, một chuyên gia từ Viện An toàn AI Cambridge, nhận định rằng các mô hình hiện nay thường có "định kiến cố hữu đối với các giá trị, văn hóa và đặc tính phương Tây". Do đó, việc sở hữu các mô hình nội địa sẽ giúp Nam Bán cầu có một vị thế độc lập hơn.
Ông Sai cũng bổ sung rằng dù các sản phẩm cuối cùng "có thể không 'đối đầu' được với ChatGPT hay DeepSeek trên các thang đo chuẩn, nhưng sẽ mang lại đòn bẩy để Nam Bán cầu có chỗ đứng riêng trong một thế giới ngày càng phân cực".
Về tiềm năng xuất khẩu, Thủ tướng Ấn Độ Modi tin tưởng rằng những mô hình thành công tại thị trường nội địa "có thể được triển khai trên toàn thế giới". Ấn Độ hiện đang tận dụng những thế mạnh sẵn có như đội ngũ nhân tài dồi dào và chi phí lao động thấp để hỗ trợ các startup chuyển hướng sang lĩnh vực AI một cách mạnh mẽ.
Mặc dù có những bước tiến đáng kể, các chuyên gia vẫn cảnh báo về những thách thức về năng lực tính toán khi so sánh với Mỹ.
Một số gian hàng triển lãm tại Hội nghị.
Bà Reema Bhattacharya, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu châu Á tại Verisk Maplecroft, nhận định: "Bất chấp những cam kết trên mặt báo, chúng tôi không kỳ vọng Ấn Độ sẽ sớm nổi lên như một trung tâm đổi mới AI hàng đầu. Quỹ đạo thực tế hơn của quốc gia này là trở thành thị trường ứng dụng AI lớn nhất thế giới, lồng ghép AI ở quy mô lớn thông qua cơ sở hạ tầng công cộng kỹ thuật số và các ứng dụng tiết kiệm chi phí".
Đồng quan điểm này, ông Prihesh Ratnayake từ tổ chức tư vấn Factum cho rằng các mô hình mới của Ấn Độ "thực sự không nhằm mục đích toàn cầu" vì chúng được thiết kế đặc thù cho nhu cầu trong nước. Ông đặt ra câu hỏi: "Tại sao Ấn Độ cần phải xây dựng theo quy mô toàn cầu? Bản thân Ấn Độ đã là thị trường lớn nhất rồi".
