A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Thanh Hóa: Chuẩn hóa vùng nuôi để nâng giá trị ngao thương phẩm

​Thanh Hóa sở hữu tiềm năng lớn với sản lượng ngao vượt 19.000 tấn/năm. Tuy nhiên, việc chuẩn hóa vùng nuôi và tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng là cấp thiết.

Tiềm năng lớn nhưng thách thức không nhỏ

Thanh Hóa đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu thủy sản nhờ lợi thế tự nhiên và sản lượng ngao đạt hơn 19.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, để ngành hàng này bứt phá bền vững, việc chuẩn hóa vùng nuôi, tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, quy hoạch và gia hạn hợp đồng thuê bãi triều đang trở thành yêu cầu cấp thiết từ cả phía cơ quan quản lý, hợp tác xã lẫn người trực tiếp sản xuất.

Vùng nuôi ngao xã Vạn Lộc.

Vùng nuôi ngao xã Vạn Lộc.

​Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, hiện tỉnh có trên 1.000 ha nuôi ngao, chủ yếu là giống ngao Bến Tre, tập trung tại các xã, phường như Tân Tiến, Vạn Lộc, Quảng Chính, Hoằng Thanh, Ngọc Sơn... với tổng sản lượng toàn tỉnh ước đạt hơn 19.000 tấn/năm. Tính đến năm 2026, diện tích nuôi hiệu quả của vùng Tân Tiến và Vạn Lộc đạt hơn 881ha với 189 cơ sở nuôi. Dù diện tích này giảm so với năm 2019 do một số khu vực bị bồi lắng, sản lượng thu hoạch vẫn tăng qua từng năm, từ khoảng 9.500 tấn năm 2023 lên 11.100 tấn năm 2024 và khoảng 15.000 tấn năm 2025. Sản xuất chủ yếu theo hình thức nuôi bãi triều, năng suất bình quân đạt trên 25 tấn/ha/chu kỳ nuôi. Riêng tại xã Vạn Lộc, diện tích quy hoạch vùng nuôi ngao lớn lên tới 530 ha với sự tham gia của 153 hộ dân, sản lượng hằng năm đạt khoảng 10.000 tấn và đối tượng chủ lực là ngao Bến Tre (Meretrix lyrata) chiếm tới 95% tỷ trọng.

​Dù dư địa phục vụ xuất khẩu còn khá lớn, nghề nuôi ngao tại đây lại đang đối diện với nhiều rủi ro. Biến đổi khí hậu, hiện tượng bồi lấp bùn cát làm suy thoái chất lượng bãi triều và sự khan hiếm nguồn cung cấp cát cải tạo đã đẩy chi phí lên cao. Nhiều hộ dân thả nuôi với mật độ cao gấp nhiều lần khuyến cáo khiến con ngao sinh trưởng chậm, vỏ xấu, kích thước thương phẩm nhỏ dần và thời gian nuôi kéo dài từ 24 tháng trước đây nay phải lên đến 36-38 tháng.

Ngao được sơ chế sau khi vừa thu hoạch tại xã Vạn Lộc.

Ngao được sơ chế sau khi vừa thu hoạch tại xã Vạn Lộc.

​Khó khăn và giải pháp

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về thực trạng này, ông Nguyễn Văn Bôn, chuyên viên tại Phòng Kinh tế Hạ tầng xã Vạn Lộc thông tin rằng địa phương sở hữu diện tích nuôi khoảng 530 ha, đóng vai trò chủ lực trong kinh tế địa phương. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là tác động cực đoan của biến đổi khí hậu, bãi nuôi bị phù sa bồi lấp và hạ tầng phục vụ kiểm soát, bốc dỡ sản phẩm còn hạn chế. Tổ kiểm soát nhuyễn thể của xã phải làm việc kiêm nhiệm, thiếu phương tiện đi lại trên biển nên việc quản lý, giám sát vùng nuôi gặp nhiều áp lực. Địa phương rất mong cấp trên quan tâm hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị để công tác quản lý và phát triển bền vững đạt hiệu quả cao hơn.

​Nhìn nhận từ góc độ quản lý ngành chuyên môn, ông Nguyễn Xuân Hưng, Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa đánh giá tiềm năng phát triển ngao hàng hóa của tỉnh rất lớn. Tuy nhiên, việc chưa có quy hoạch vùng nuôi khiến các tổ chức và cá nhân gặp khó khăn trong việc giao, cho thuê mặt nước biển để đầu tư phát triển. Nguồn kinh phí thực hiện chuỗi chưa đáp ứng được để triển khai đồng bộ, đặc biệt là nguồn kinh phí hỗ trợ hạ tầng liên kết đòi hỏi sự đầu tư lớn mà doanh nghiệp không có khả năng tự làm. Giải pháp trọng tâm thời gian tới là đẩy mạnh quy hoạch chi tiết vùng nuôi, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đồng thời đẩy mạnh xây dựng các vùng nuôi đạt chuẩn ASC gắn với chuỗi liên kết giá trị bền vững.

Bà Vũ Thị Hồng, Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vạn Lộc.

Bà Vũ Thị Hồng, Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vạn Lộc.

​Ghi nhận thực tế của phóng viên Báo Công Thương, bà Vũ Thị Hồng, Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vạn Lộc cho biết: “Khu vực nuôi ngao Vạn Lộc đều đáp ứng đủ tiêu chuẩn xuất khẩu và thị trường tiêu thụ chủ yếu cung cấp cho Công ty cổ phần Xuất Nhập khẩu Thủy sản Thanh Hóa. Tuy nhiên, tình hình chăn nuôi thời gian qua chịu ảnh hưởng lớn bởi thời tiết và nguồn nước không ổn định, dẫn đến hiện tượng ngao bị chết rải rác vào các tháng trong mùa hè”.

​Bên cạnh đó, bài toán về cơ sở hạ tầng và quỹ đất cho hợp tác xã vẫn chưa được giải quyết triệt để. Hiện tại, hợp tác xã chưa có diện tích đất để làm trụ sở và không gian mở rộng chế biến, phải đi thuê mượn tạm bờ đê, dựng mái che tạm thời vì không được phép xây dựng kiên cố. Điều này khiến việc đầu tư máy móc và mở rộng quy mô gặp vô vàn khó khăn, thậm chí có những thiết bị máy móc phải lắp bánh xe để tiện di chuyển khi thay đổi chỗ chế biến.

Bà Hồng chia sẻ thêm thêm: “Bản thân đã đề xuất nhiều lần nhưng xã vẫn chưa có quy hoạch cụ thể nên chưa thể cho thuê. Vướng mắc lớn nhất hiện nay là việc gia hạn hoặc cấp mới hợp đồng thuê bãi nuôi ngao từ chính quyền địa phương. Mặc dù các xã viên đã làm báo cáo và kiến nghị nhiều lần, quá trình xét duyệt quy hoạch vùng nuôi vẫn còn chậm, khiến các hợp đồng cũ đã hết hạn mà chưa được ký tiếp, gây ra nhiều bất cập trong việc ổn định sản xuất lâu dài dù Nhà nước có chính sách miễn giảm thuế khi xảy ra thiệt hại”.

​Về phía người trực tiếp sản xuất, anh Nguyễn Văn Hùng, một hộ nuôi ngao tại Vạn Lộc tâm sự rằng gia đình anh bám biển nuôi ngao bao đời nay, nhưng những năm gần đây nghề nuôi gặp nhiều rủi ro hơn trước. Môi trường nước thay đổi, chi phí cải tạo bãi cao mà kích thước ngao thương phẩm lại nhỏ, thời gian nuôi kéo dài hơn khiến áp lực kinh tế lớn. Dẫu vậy, việc tuân thủ quy định đăng ký thu hoạch và kiểm soát an toàn thực phẩm theo hướng dẫn giúp bà con yên tâm hơn về đầu ra. Để gia đình yên tâm gắn bó lâu dài với nghề, anh Hùng rất mong chính quyền địa phương sớm ký lại hợp đồng cho thuê bãi nuôi đã hết hạn.

Ngao sau khi sơ chế được đóng bì và vận chuyển đến cơ sở thu mua.

Ngao sau khi sơ chế được đóng bì và vận chuyển đến cơ sở thu mua.

​Nhằm phát triển chuỗi giá trị ngành hàng ngao theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, an toàn và bền vững, tỉnh Thanh Hóa và xã Vạn Lộc cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần khẩn trương rà soát, xây dựng quy hoạch chi tiết vùng nuôi, tiến hành giao và cho thuê mặt nước biển cho các tổ chức, cá nhân theo đúng quy định pháp luật. Song song với đó, việc đẩy mạnh tuyên truyền giúp thay đổi thói quen sản xuất manh mún, tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật về mật độ và con giống có ý nghĩa quyết định.

Địa phương cũng chú trọng hỗ trợ kinh phí, phương tiện chuyên dụng cho lực lượng kiểm soát tại cơ sở, đầu tư hạ tầng bến bãi tập kết, sơ chế sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Cuối cùng, việc xây dựng các doanh nghiệp chế biến làm đầu tàu sẽ thúc đẩy ứng dụng công nghệ làm sạch, chế biến sâu, bảo hộ thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ cả trong nước lẫn xuất khẩu một cách bền vững.

Thanh Hóa hiện sở hữu hơn 1.000 ha nuôi ngao với sản lượng ước đạt trên 19.000 tấn/năm. Tuy nhiên, chuỗi giá trị ngành hàng đang đối diện nhiều điểm nghẽn lớn như bãi triều bị bồi lấp, hạ tầng kiểm soát hạn chế và vướng mắc kéo dài trong việc gia hạn hợp đồng thuê mặt nước. Việc sớm quy hoạch chi tiết và tháo gỡ vướng mắc pháp lý là nền tảng then chốt để thúc đẩy sản xuất bền vững, nâng cao sức cạnh tranh cho thủy sản địa phương.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết