Tầm nhìn GS1 – nâng cao giá trị các tiêu chuẩn toàn cầu

* Tầm nhìn đến năm 2030 - Kết nối thế giới bằng tiêu chuẩn số

Trong bối cảnh Việt Nam và thế giới chuyển mình sang kỷ nguyên số, kỷ nguyên dữ liệu, nơi mọi sản phẩm, giao dịch và chuỗi giá trị đều được số hóa, Tổ chức Tiêu chuẩn toàn cầu 1 (GS1) đã công bố “Tầm nhìn đến năm 2030 - Vision 2030” - một chiến lược nhằm tăng cường niềm tin trong dữ liệu, thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công và tư nhân đồng thời góp phần vào phát triển bền vững toàn cầu.

Sau 50 năm phát triển, thiết lập các tiêu chuẩn mã số, mã vạch, hệ thống Tiêu chuẩn GS1 đã trở thành “ngôn ngữ chung” trong thương mại, ngôn ngữ chung giúp hỗ trợ lưu thông hàng hóa toàn cầu, đảm bảo nguồn gốc sản phẩm cũng như kết nối dữ liệu giữa các quốc gia và ngành nghề khác nhau. Mã vạch GS1 không chỉ là công nghệ mà còn là nền tảng hạ tầng dữ liệu đã làm thay đổi cách quản lý từ bán lẻ đến logistics và thương mại điện tử.

Ông Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số, Mã vạch Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết: Bước vào giai đoạn phát triển mới, Tổ chức GS1 đã thiết lập “Tầm nhìn đến năm 2030” nhấn mạnh thông điệp “Kiến tạo niềm tin vào dữ liệu cho mọi người, ở mọi nơi” – đây như một điểm mốc chiến lược để kế thừa di sản 50 năm qua và hướng tới tương lai của nền kinh tế số dựa trên dữ liệu có khả năng tương tác toàn cầu. Trong thập kỷ tới đây, mã vạch GS1 sẽ trở thành hạ tầng đáp ứng đầy đủ yêu cầu cho chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử, phát triển xanh… Đặc biệt, “Tầm nhìn đến năm 2030” thể hiện sự chuyển biến trong tư duy, từ “mã vạch để bán hàng” sang “danh tính số để tạo ra giá trị”. Mã vạch GS1 không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện sản phẩm mà còn xây dựng niềm tin xuyên suốt vòng đời dữ liệu - từ khâu sản xuất cho đến tiêu dùng và tái chế. Dữ liệu đáng tin cậy sẽ là nền tảng cho chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

“Tầm nhìn đến năm 2030” xác định các lĩnh vực hợp tác chính để tạo ra giá trị như: Mở rộng thị trường và danh mục sản phẩm; nâng cao hiệu suất chuỗi cung ứng; cải thiện trải nghiệm người tiêu dùng cũng như an toàn bệnh nhân; thúc đẩy phát triển bền vững theo hướng kinh tế tuần hoàn. Tầm nhìn GS1 đến năm 2030 không chỉ là kế hoạch hành động của một tổ chức tiêu chuẩn, mà là chiến lược, là cam kết, là tuyên ngôn toàn cầu về niềm tin trong kỷ nguyên dữ liệu và trở thành “ngôn ngữ chung” của thương mại toàn cầu. Thông điệp “Powering trust in data - Kiến tạo niềm tin trong dữ liệu” không chỉ thể hiện khát vọng công nghệ mà còn phản ánh triết lý phát triển của Tổ chức GS1, chỉ khi dữ liệu minh bạch, xã hội mới có thể vận hành một cách hiệu quả và công bằng.

* Nâng cao giá trị các tiêu chuẩn toàn cầu

Trong thời đại mà chuyển đổi số và AI trở thành động lực tăng trưởng chính, dữ liệu đáng tin cậy được coi là hạ tầng thiết yếu để công nghệ hoạt động chính xác và có trách nhiệm, bởi nếu dữ liệu đầu vào thiếu chuẩn hóa hoặc không thể xác thực thì mọi hệ thống tự động hóa hoặc AI đều có nguy cơ tạo ra sai lệch. Vì vậy, Tổ chức GS1 đang tập trung xây dựng hệ sinh thái dữ liệu chuẩn hóa có khả năng tương tác xuyên biên giới. Các công cụ như GTIN (Global Trade Item Number), mã vạch hai chiều (2D barcode), công nghệ RFID cùng với nền tảng “Verified by GS1” đang hình thành khung hạ tầng dữ liệu toàn cầu nhằm bảo đảm tính xác thực cho từng giao dịch. Những tiêu chuẩn này cũng đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các mô hình quản lý tiên tiến như hộ chiếu số sản phẩm (Digital Product Passport - DPP), phục vụ yêu cầu minh bạch từ các quốc gia cũng như quy định môi trường của Liên minh châu Âu.

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia cho biết: Tại Việt Nam, GS1 Việt Nam trực thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đang chủ động thực thi các định hướng của “Tầm nhìn đến năm 2030” trong bối cảnh quốc gia tích cực chuyển đổi số và hội nhập quốc tế về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. GS1 Việt Nam đang tập trung vào việc chuẩn hóa dữ liệu cùng mở rộng ứng dụng mã số, mã vạch trong nhiều lĩnh vực như sản xuất logistics, thương mại điện tử, y tế cùng truy xuất nguồn gốc nông sản, thực phẩm.

Các sáng kiến như: Mã QR code hai chiều, hộ chiếu số sản phẩm… đang dần được triển khai nhằm xây dựng hạ tầng dữ liệu rõ ràng phục vụ cho phát triển bền vững cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam. GS1 Việt Nam không chỉ cung cấp giải pháp kỹ thuật mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Ở cấp độ quốc gia, GS1 Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hoá tầm nhìn ấy bằng những hành động cụ thể từ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc đến thúc đẩy áp dụng mô hình truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn Việt Nam và tiêu chuẩn toàn cầu, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời củng cố vị thế quốc gia trên trường thương mại quốc tế.

Diễn đàn Toàn cầu GS1 2026 tập trung thảo luận về về những xu hướng mới trong ứng dụng tiêu chuẩn GS1, mã vạch thế hệ mới, các dịch vụ dữ liệu và giải pháp số, đặc biệt là Hộ chiếu số sản phẩm (Digital Product Passport – DPP) - công cụ đang được nhiều quốc gia và khu vực, trong đó có Liên minh châu Âu, từng bước đưa vào quy định bắt buộc nhằm tăng cường minh bạch, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật trong thương mại, hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu tin cậy, thúc đẩy chuyển đổi số chuỗi cung ứng và nâng cao giá trị của các tiêu chuẩn toàn cầu.

GS1 Việt Nam và Trung tâm Mã số Mã vạch quốc gia cũng tập trung nghiên cứu, chuẩn bị hạ tầng tiêu chuẩn, dữ liệu và giải pháp kỹ thuật để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam triển khai DPP tại các lĩnh vực trọng điểm, phù hợp với quy định pháp luật trong nước và thông lệ quốc tế. Việc chủ động sẵn sàng cho DPP được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì khả năng tiếp cận thị trường, đặc biệt là các thị trường có yêu cầu cao như EU.

Trong thời đại AI hiện nay, AI chỉ thực sự thông minh khi dữ liệu đáng tin cậy. Các tiêu chuẩn của tổ chức SG1 không chỉ giúp kết nối dữ liệu giữa các hệ thống khác nhau mà còn đảm bảo tính tương thích cần thiết để AI phục vụ con người một cách an toàn./.

HL