Nghịch lý vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Càng được ưu tiên càng khó vay

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, nhu cầu về vốn cho khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, dù chiếm tới 97-98% tổng số doanh nghiệp của cả nước, khu vực này vẫn đang gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Việt Nam cần xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp

Tại Hội thảo “Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn” do Tạp chí Nhà Đầu tư tổ chức vào ngày 23/7, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cũng chia sẻ những khó khăn của khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ khi tiếp cận vốn.

Vì vậy, VINASME đã có văn bản kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ, đề xuất 6 nhóm nội dung, một trong số đó là vấn đề xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp.

Ông giải thích: Việt Nam cần có cơ chế công nhận kết quả xếp hạng tín nhiệm để tạo niềm tin cho thị trường. Khi được thực hiện bài bản, đây sẽ là công cụ quan trọng để phân loại doanh nghiệp theo mức độ uy tín, năng lực tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ.

Cụ thể, kết quả xếp hạng tín nhiệm có thể hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Khi nhà đầu tư có nhu cầu nội địa hóa chuỗi cung ứng hoặc tìm kiếm đối tác đặt hàng, họ có thể dựa vào kết quả xếp hạng để lựa chọn doanh nghiệp phù hợp.

Đối với các ngân hàng, các tổ chức tín dụng, xếp hạng tín nhiệm có thể trở thành một nguồn thông tin tham khảo trong quá trình thẩm định và cấp tín dụng, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Với nhà đầu tư nước ngoài, việc doanh nghiệp được xếp hạng sẽ là tín hiệu quan trọng để đánh giá mức độ uy tín, năng lực và rủi ro trước khi quyết định hợp tác hoặc đầu tư.

"Chúng ta không thể coi nhẹ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu hờ hững với lực lượng này thì nền kinh tế sẽ thất bại, bởi đây là nhóm chiếm tới 97-98% tổng số doanh nghiệp của cả nước", ông Thân nhấn mạnh.

Cũng theo ông Nguyễn Văn Thân, bài toán lớn nhất của các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay vẫn là nguồn vốn. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc có vốn mà còn là khả năng tiếp cận vốn một cách kịp thời.

Bởi, DNNVV là lực lượng chủ yếu phát triển dựa trên nội lực của chính doanh nghiệp, ít chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài hơn so với nhiều nhóm doanh nghiệp khác và hiện diện ở hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế. Vì vậy, việc đáp ứng nhu cầu vốn nhanh chóng cho khu vực này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Hiện nay doanh nghiệp vẫn chủ yếu tiếp cận vốn thông qua kênh tín dụng ngân hàng truyền thống, trong khi các kênh huy động vốn khác chưa thực sự phát triển. Do đó, ông đề xuất thành lập ngân hàng chuyên biệt và sớm có quy chế sandbox, để các bên có thể cho vay lẫn nhau.

“Từ việc cho vay lẫn nhau mới dẫn đến việc người dân có tiền nhàn rỗi sẽ bỏ vào, từ đó mới huy động được trái phiếu doanh nghiệp và các nguồn vốn khác. Chứ bây giờ cứ thử nghiệm mãi thì tôi thấy không ổn. Các nước họ làm rồi”, ông nói.

Nghịch lý vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Càng được ưu tiên càng khó vay

Chia sẻ thêm tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Thân đề nghị giải thể Quỹ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bởi trong 10 năm qua, các quỹ trên chưa phát huy được hiệu quả như kỳ vọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Trong trường hợp chưa thể giải thể, nội dung này cần được xem xét khi sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian tới.

Một đề xuất đáng chú ý khác là mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nhóm hộ kinh doanh có quy mô lớn. Ông Thân cho biết hiện cả nước có gần 6 triệu hộ kinh doanh, trong đó nhiều hộ có tiềm lực tài chính đáng kể nhưng chưa được tiếp cận các chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp.

Chủ tịch VINASME đề xuất lấy ngưỡng doanh thu 3 tỷ đồng để phân loại. Theo đó, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên và thực hiện nghĩa vụ thuế cần được xem xét đưa vào phạm vi điều chỉnh của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ tương tự doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông, khi đã thực hiện nghĩa vụ thuế, về bản chất nhóm đối tượng này không có nhiều khác biệt so với doanh nghiệp và cần được tạo điều kiện để phát triển, từng bước chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.

Ông cũng đề nghị đổi tên luật, từ "Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa" thành "Luật Phát triển doanh nghiệp tư nhân".

Chủ tịch VINASME tiếp tục nhấn mạnh, doanh nghiệp nhỏ và vừa rất khó vay. Thực tế, thời gian qua, Thủ tướng yêu cầu hạ lãi suất để doanh nghiệp nhỏ và vừa vay. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các ngân hàng Big4 và các ngân hàng thương mại cổ phần tăng cho vay. Nhưng hàng rào kỹ thuật khiến họ không cho vay.

Lý do rất đơn giản, đó là việc cho nhóm doanh nghiệp này vay vừa rủi ro, vừa phức tạp và lợi nhuận thấp vì lãi suất phải giảm.

“Kết quả là chính sách càng ưu tiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa lại càng khó tiếp cận vốn, trong khi vốn lại tập trung vào doanh nghiệp lớn. Cuối cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu thiệt”, ông Thân nói.