Liên kết để mở rộng đầu ra cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc

Từ vùng chè Shan Tuyết cổ thụ trên dãy Tây Côn Lĩnh, sản phẩm không chỉ được chế biến thành những dòng trà truyền thống mà còn được doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển theo hướng đa dạng hóa giá trị. Với Công ty TNHH Thành Sơn, bài toán đầu ra gắn trực tiếp với việc liên kết cùng người dân, bảo vệ vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình thu hái và từng bước đưa sản phẩm tiếp cận những phương thức phân phối mới.

Bên lề Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch Tuyên Quang năm 2026 diễn ra vào ngày 18/6, bà Phạm Thị Minh Hải - Giám đốc Công ty TNHH Thành Sơn, thế hệ thứ hai kế nhiệm thương hiệu Trà Cụ Thành, chia sẻ về câu chuyện liên kết với người dân vùng núi và hướng mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương.

Liên kết để hình thành chuỗi giá trị

- Thưa bà, doanh nghiệp đang liên kết với bà con vùng núi, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số, để phát triển và tiêu thụ sản phẩm như thế nào? Việc gắn sản phẩm với văn hóa và du lịch địa phương được doanh nghiệp triển khai ra sao?

Bà Phạm Thị Minh Hải: Doanh nghiệp đang kết hợp với bà con sống trên dãy núi Tây Côn Lĩnh, nơi có những cây chè tự nhiên, không có sự tác động của con người và đây cũng là sinh kế của bà con trên núi.

Doanh nghiệp thu mua cho bà con, đồng thời hướng dẫn cách thu hái, cách bảo vệ và nuôi dưỡng cây chè để có được nguồn tài nguyên tốt, từ đó sản xuất ra những sản phẩm có phẩm chất cao đưa tới cộng đồng và người tiêu dùng.

Theo tôi, câu chuyện quan trọng không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp mua nguyên liệu của bà con. Muốn sản phẩm đi được đường dài thì phải hình thành một chặng đường xuyên suốt, trong đó người dân biết cách bảo vệ cây chè, doanh nghiệp có trách nhiệm với vùng nguyên liệu và sản phẩm cuối cùng phải đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Chúng tôi cũng từng bước hướng tới việc đưa người tiêu dùng đến gần hơn với vùng tài nguyên thiên nhiên và cuộc sống của bà con trên núi. Khi người tiêu dùng được nhìn thấy cây chè, thổ nhưỡng, môi trường và tập tục của bà con, họ sẽ hiểu hơn về giá trị phía sau sản phẩm.

Đó cũng là cách để kết nối sản phẩm với du lịch. Khi chúng ta uống một tách trà hoặc cầm trên tay một sản phẩm được làm từ vùng nguyên liệu ấy, chúng ta không chỉ sử dụng một sản phẩm mà còn tiếp cận được câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa phía sau sản phẩm.

Công ty TNHH Thành Sơn được giới thiệu là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, chuyên nghiên cứu trà Shan Tuyết cổ thụ Tây Côn Lĩnh. Các thông tin công khai của doanh nghiệp cho biết, đơn vị có vùng tài nguyên chè Shan Tuyết cổ thụ trên 400 ha và phát triển song song các sản phẩm trà với sản phẩm chăm sóc da từ trà.

- Từ thực tế liên kết với vùng nguyên liệu, theo bà, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất để sản phẩm của bà con có thể tiếp cận các hệ thống phân phối lớn và thị trường nước ngoài?

Bà Phạm Thị Minh Hải: Hiện nay, để đưa sản phẩm của bà con đi xa hơn vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Trước hết, bà con cần liên kết với doanh nghiệp để có một lộ trình, một chặng đường cho sản phẩm được xuyên suốt. Nếu bà con tự đi một mình chắc chắn rất khó.

Đặc biệt, với yêu cầu của thị trường hiện nay, chúng ta cần nhìn nhận rõ về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Do đó, bà con cùng với doanh nghiệp phải trở thành cầu nối để đưa sản phẩm ra thị trường một cách thực sự.

Với vùng chè trên dãy Tây Côn Lĩnh, điều chúng tôi mong muốn là nhìn lại vùng nguyên liệu, kiểm soát lại vùng nguyên liệu cũng như cách hướng dẫn bà con. Các vùng cần có những quy chuẩn về thu hái, bảo vệ và nuôi dưỡng cây chè, để có được phẩm chất chuẩn và khi đưa đến nhà sản xuất chất lượng đồng đều hơn.

Trên dãy Tây Côn Lĩnh có sản lượng trà Shan Tuyết cổ thụ lớn. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp mà là câu chuyện của những doanh nghiệp cùng làm trà và của chính vùng nguyên liệu. Vì vậy, chúng tôi mong muốn có những chính sách phù hợp để bảo vệ, bảo tồn vùng tài nguyên này.

Thực tế, lịch sử phát triển của Công ty TNHH Thành Sơn cũng gắn với việc chế biến và tiêu thụ chè cho người dân địa phương. Thông tin được Cổng Thông tin Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đăng tải cho biết, doanh nghiệp có tiền thân từ Xí nghiệp 66 và từ năm 1999 đã tham gia chế biến, tiêu thụ chè cho người dân, đồng thời phát triển thương hiệu Phìn Hồ Shan Trà.

Mở thêm kênh để sản phẩm đi xa

- Kết nối thương mại, hội chợ, kết nối cung cầu và thương mại điện tử đang tạo ra những cơ hội nào cho doanh nghiệp và sản phẩm vùng nguyên liệu? Theo bà, cần làm gì để những kênh này thực sự trở thành đầu ra cho bà con?

Bà Phạm Thị Minh Hải: Với Công nghệ 4.0 ngày nay, tất cả các nền tảng đều trở thành một cầu nối để chúng ta có thể chạm đến nhau thông qua sản phẩm. Qua đó, doanh nghiệp và người sản xuất có thể có tiếng nói chung, đưa sản phẩm cũng như giá trị sản phẩm đến người tiêu dùng thuận tiện, nhanh chóng hơn.

Theo tôi, đây là một chặng đường mà chúng ta không thể thiếu trong quá trình phát triển hiện nay. Tuy nhiên, muốn đưa sản phẩm lên những kênh mới, sản phẩm ở phía dưới cũng phải được chuẩn hóa. Từ vùng nguyên liệu, cách thu hái, chế biến đến chất lượng sản phẩm đều phải có sự đồng nhất nhất định.

Doanh nghiệp hiện không chỉ phát triển các dòng trà để phục vụ nhu cầu thưởng trà truyền thống mà còn nghiên cứu đưa trà vào những sản phẩm phù hợp với đời sống hiện đại, trong đó có các sản phẩm chăm sóc da. Thông tin công khai của doanh nghiệp cho thấy danh mục hiện có cả trà xanh, bạch trà, trà lên men và các sản phẩm mỹ phẩm từ trà Shan Tuyết.

Việc đa dạng hóa sản phẩm, theo tôi, cũng là một cách để nâng giá trị nguyên liệu. Trà không chỉ dừng lại ở một thức uống truyền thống mà có thể được nghiên cứu để phát huy thêm những giá trị khác. Điều quan trọng là những giá trị đó phải được phát triển trên nền tảng nguyên liệu và nghiên cứu khoa học, đồng thời phù hợp với nhu cầu của thị trường.

Chúng tôi mong muốn, trước hết người Việt Nam được hưởng những sản phẩm và giá trị từ vùng chè của mình. Sau đó, doanh nghiệp hướng tới đưa các sản phẩm trà và mỹ phẩm từ trà đến nhiều thị trường hơn, qua đó đưa giá trị kinh tế quay trở lại địa phương.

- Trong thời gian tới, doanh nghiệp có định hướng gì để mở rộng vùng nguyên liệu, nâng cao quy mô sản xuất và thị trường tiêu thụ? Doanh nghiệp mong muốn chính quyền địa phương và các cơ quan xúc tiến thương mại hỗ trợ như thế nào để mối liên kết với bà con ngày càng bền chặt?

Bà Phạm Thị Minh Hải: Điều chúng tôi mong muốn trước tiên là tiếp tục nhìn nhận, kiểm soát và bảo vệ vùng nguyên liệu. Trên dãy Tây Côn Lĩnh, có những vùng chè Shan Tuyết cổ thụ rất quý. Muốn khai thác được giá trị lâu dài phải bảo vệ cây chè, hướng dẫn bà con cách thu hái, chăm sóc và nuôi dưỡng cây.

Công ty cũng mong muốn có những quy chuẩn rõ hơn về thu hái, bảo vệ và nuôi dưỡng cây chè, để nguồn nguyên liệu khi đưa vào sản xuất có chất lượng đồng đều hơn. Đây là nền tảng để sản phẩm có thể đi vào những thị trường yêu cầu cao hơn.

Với bà con trên vùng núi, ngay từ những ngày đầu, Cụ Thành có diện tích hơn 400 ha trà Shan Tuyết cổ thụ và đã bàn giao lại vùng chè để bà con được thừa hưởng giá trị kinh tế, khai thác trên vùng chè đó, với điều kiện bảo vệ cây chè, không tàn phá, không chặt phá và không bán diện tích đất của công ty. Đây cũng được xác định là một hành lang để bảo vệ và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

Hiện nay, doanh nghiệp vẫn thu mua sản phẩm tại những vùng được lựa chọn, còn những vùng không thu mua, bà con có thể bán ra ngoài. Điều chúng tôi hướng đến là để bà con tiếp tục được hưởng giá trị từ tài nguyên, đồng thời doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định để phát triển sản phẩm.

Tôi cho rằng, để thúc đẩy đầu ra cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, doanh nghiệp không thể làm một mình và bà con cũng không thể đi một mình. Cần có sự kết nối giữa người sản xuất, doanh nghiệp, các đơn vị phân phối và hoạt động xúc tiến thương mại. Khi các mắt xích này được nối liền, sản phẩm mới có thể đi xa hơn, giá trị tạo ra mới có thể quay trở lại vùng nguyên liệu và trở thành sinh kế lâu dài cho người dân.

- Xin cảm ơn bà!

Công ty TNHH Thành Sơn, được biết đến với thương hiệu Trà Cụ Thành, là doanh nghiệp khoa học và công nghệ tập trung nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm từ chè Shan Tuyết cổ thụ. Doanh nghiệp phát triển các dòng trà phục vụ nhu cầu thưởng trà, đồng thời nghiên cứu ứng dụng trà vào các sản phẩm chăm sóc da. Hoạt động sản xuất gắn với vùng nguyên liệu trên dãy Tây Côn Lĩnh và liên kết với người dân trong thu hái, bảo vệ, nuôi dưỡng cây chè, qua đó góp phần duy trì vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm.