Hướng tới 45.000 hợp tác xã, tạo những đầu tàu mới cho kinh tế tập thể

Liên minh HTX Việt Nam tổ chức Hội nghị thông tin về công tác chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031.

Liên minh HTX Việt Nam tổ chức Hội nghị thông tin về công tác chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031. Sự kiện diễn ra trước thềm Đại hội, thu hút sự quan tâm của báo chí về định hướng phát triển kinh tế tập thể, mô hình HTX và những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới.

Từ sản xuất nhỏ đến những HTX có khả năng cạnh tranh

Đến năm 2025, cả nước có hơn 35.000 HTX, tăng 34,2% so với năm 2020; 164 liên hiệp HTX và khoảng 7,1 triệu thành viên, tạo việc làm cho 2 triệu lao động. Tổng tài sản khu vực HTX đạt 538.900 tỷ đồng; doanh thu bình quân 4,562 tỷ đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân 421 triệu đồng/HTX/năm. Khoảng 78,1% HTX hoạt động khá, tốt.

Tuy nhiên, quy mô và năng lực của nhiều HTX vẫn còn hạn chế. Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng khu vực kinh tế tập thể vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu phát triển và chuẩn mực quốc tế. Quy mô nhỏ, năng lực quản trị chưa đồng đều, thiếu thông tin là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ trong giai đoạn tới.

Yêu cầu đặt ra là xây dựng những HTX đủ năng lực đứng vững trên thị trường, có khả năng tập hợp thành viên, tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu. Khi đảm nhận tốt các khâu này, HTX có thể nâng giá trị sản phẩm, cải thiện lợi ích cho thành viên và tạo nền tảng để kinh tế tập thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo bà Cao Xuân Thu Vân, tư duy phát triển HTX cần lấy thành viên làm trung tâm, hiệu quả hoạt động làm thước đo và tạo động lực từ bên trong. HTX cần trở thành cầu nối giữa thành viên với doanh nghiệp, thị trường, công nghệ và các nguồn lực hỗ trợ. Quản trị minh bạch, dịch vụ thiết thực và khả năng đầu tư cho sản phẩm là những yếu tố quan trọng.

Một hướng đi được chú trọng là nâng năng lực để HTX trực tiếp tham gia thị trường quốc tế. Liên minh HTX Việt Nam đã tổ chức đoàn gồm 10 HTX khảo sát thị trường Mỹ, đồng thời hỗ trợ xây dựng hai HTX có khả năng xuất khẩu nông sản trực tiếp. Quá trình này giúp các HTX tiếp cận yêu cầu về mã số thuế quốc tế, hải quan, bảo hiểm và tiêu chuẩn nhập khẩu.

Câu chuyện xuất khẩu cho thấy dư địa phát triển của HTX còn lớn nếu được hỗ trợ đúng hướng. Thay vì chỉ cung cấp nguyên liệu, HTX có thể tham gia tổ chức vùng sản xuất, sơ chế, chế biến, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đây là hướng phù hợp với nền nông nghiệp hiện đại, khi thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng, nguồn gốc và tính ổn định.

Ba khâu đột phá, hướng tới HTX nông nghiệp chủ lực

Theo Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đinh Hồng Thái, đến năm 2031, cả nước phấn đấu có khoảng 140.000 tổ hợp tác, 45.000 HTX với 8 triệu thành viên và 340 liên hiệp HTX. Mục tiêu đặt ra cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng, trong đó tỷ lệ HTX nông nghiệp hoạt động khá, tốt đạt từ 60% trở lên.

Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đinh Hồng Thái cho biết, đến năm 2031, cả nước phấn đấu có khoảng 45.000 HTX với 8 triệu thành viên.

Nguồn nhân lực sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng thực hiện mục tiêu này. Định hướng đến năm 2031 là ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX tốt nghiệp cao đẳng, đại học; 80% giám đốc HTX được đào tạo sơ cấp nghề và tỷ lệ nữ giám đốc HTX đạt ít nhất 30%.

Cùng với con người, công nghệ được xác định là động lực quan trọng để nâng năng suất và chất lượng hoạt động. Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là có trên 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất; khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Chuyển đổi số cũng được triển khai theo hướng đồng bộ hơn trong toàn hệ thống. Đến cuối nhiệm kỳ, 100% Liên minh HTX cấp tỉnh được đặt mục tiêu thực hiện chế độ báo cáo điện tử và kết nối dữ liệu thống nhất. Việc số hóa sẽ hỗ trợ quản lý, chia sẻ thông tin, theo dõi hoạt động và nâng cao khả năng kết nối giữa HTX với thị trường.

Để tạo nền tảng cho những mục tiêu trên, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam xác định ba khâu đột phá gồm huy động, kết nối và phát huy các nguồn lực; xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ đồng bộ, hiện đại; nâng cao vị thế, chủ động hội nhập quốc tế.

Điểm đến của các giải pháp này là hình thành những HTX nông nghiệp chủ lực, có quy mô phù hợp, quản trị chuyên nghiệp, vùng nguyên liệu ổn định, sản phẩm đạt tiêu chuẩn và thương hiệu được thị trường nhận diện. Đây sẽ là lực lượng dẫn dắt quá trình chuyển từ sản xuất nhỏ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn trong khu vực kinh tế tập thể.

Mục tiêu 45.000 HTX vào năm 2031 vì thế cần được nhìn nhận cùng với mục tiêu nâng chất lượng. Số lượng HTX tăng sẽ tạo thêm nền tảng tập hợp thành viên, song năng lực cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh, mức độ liên kết và giá trị mang lại cho thành viên mới là thước đo quan trọng.