Đề xuất tăng hơn 86.000 tỉ đồng làm tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Thực hiện chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 6.8, dưới sự điều hành của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (gọi tắt là Dự án - PV).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho hay, việc điều chỉnh Dự án phù hợp chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Theo nội dung Tờ trình, trên cơ sở cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỉ giá và chính sách, sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án là 289.339 tỉ đồng, tăng 86.108 tỉ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.

Trong đó, chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỉ đồng; Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng 34.849 tỉ đồng; Chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác tăng khoảng 163 tỉ đồng; chi phí dự phòng giảm 114 tỉ đồng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án tập trung vào việc cập nhật phạm vi, quy mô đầu tư, loại hình sức kéo, tổng mức đầu tư và các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế nhằm phù hợp với quy hoạch mới và nhu cầu khai thác thực tế.

Nội dung Tờ trình nêu rõ, phạm vi đầu tư được điều chỉnh theo hướng bổ sung 8,4km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm, đồng thời chuyển vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh.

Cùng với đó, dự án điều chỉnh tên gọi đoạn tuyến Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh và phương án tổ chức khai thác vận tải; đồng thời bổ sung 2 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Dự án đề xuất điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phương án phân kỳ đầu tư đường đơn sang đầu tư hoàn thiện đường đôi.

Kết quả cập nhật dự báo cho thấy, nếu tiếp tục đầu tư theo phương án phân kỳ thì đến năm 2038 phải thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư, năm 2041 phải triển khai nâng cấp lên đường đôi và đến năm 2045 phải đưa tuyến đường đôi vào khai thác.

Theo cơ quan soạn thảo, việc phân kỳ đầu tư không còn phù hợp do đoạn tuyến này đi cùng hành lang với tuyến đường bộ cao tốc đến Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh vừa được quyết định chủ trương đầu tư, khiến việc mở rộng từ đường đơn lên đường đôi sau này không khả thi về kỹ thuật.

Bên cạnh đó, đoạn từ ga Lạc Đạo đến ga Nam Hải Phòng đi qua khu vực có tầng đất yếu dày. Nếu đầu tư theo phân kỳ, việc thi công giai đoạn 2 có thể làm xáo trộn nền móng, gây lún và ảnh hưởng đến an toàn khai thác của tuyến đường thứ nhất.

Theo tính toán, đầu tư ngay đường đôi sẽ giảm nhu cầu sử dụng khoảng 115ha đất, tiết kiệm 12.587 tỉ đồng so với phương án phân kỳ, rút ngắn thời gian đi lại của hành khách khoảng 14 phút, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 50 tỉ đồng mỗi năm, đồng thời loại bỏ rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành khi phải xây dựng tuyến đường thứ hai.

Về loại hình sức kéo, cơ quan soạn thảo đề xuất các tuyến nhánh nối cảng biển không sử dụng sức kéo điện mà sử dụng các đầu máy diesel đã có trong chủ trương đầu tư được phê duyệt. Dự kiến đến năm 2045 sẽ chuyển sang sử dụng đầu máy năng lượng sạch.

Thẩm tra việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ làm tăng đáng kể nhu cầu vốn đầu tư công.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra lưu ý sơ bộ tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đã được Quốc hội quyết định.

Vì vậy, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát cơ sở xác định tổng mức đầu tư; hoàn thiện dự báo nhu cầu vận tải, cập nhật các chỉ tiêu hiệu quả sau điều chỉnh và đánh giá khả năng thu hồi vốn, hiệu quả khai thác để bảo đảm hiệu quả đầu tư lâu dài của dự án.