Cán bộ công đoàn cần có bản lĩnh, dám đấu tranh vì người lao động

Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, bà Trần Thị Thanh Hà - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐVN - cho biết, trên thực tế không ít người lao động (NLĐ) phát hiện những hành vi tiêu cực trong doanh nghiệp như gian lận BHXH, trốn đóng BHXH, nợ lương, vi phạm an toàn lao động... Tuy nhiên, phần lớn họ lựa chọn im lặng vì lo bị trù dập, điều chuyển công việc, cắt thưởng hoặc chấm dứt hợp đồng lao động. Trong bối cảnh đó, tổ chức Công đoàn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ NLĐ dám lên tiếng vì lợi ích chung. “Theo quy định của pháp luật, người tố cáo được bảo vệ về bí mật thông tin, vị trí việc làm và các quyền lợi hợp pháp. Tuy nhiên, để những quy định này đi vào cuộc sống, vai trò của Ban Chấp hành công đoàn cơ sở và Công đoàn cấp trên trực tiếp là hết sức quan trọng” - bà Trần Thị Thanh Hà nhận định. Khi tiếp nhận phản ánh của đoàn viên hoặc NLĐ, Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở phải tư vấn pháp luật, hướng dẫn NLĐ thực hiện đúng trình tự tố cáo; đại diện NLĐ làm việc, đối thoại với chủ sử dụng lao động...

Nếu sự việc không giải quyết được ở cấp cơ sở thì Ban Chấp hành CĐCS phải báo cáo ngay sự việc tới công đoàn cấp trên, để công đoàn cấp trên phối hợp với cơ quan thanh tra lao động, cơ quan BHXH hoặc cơ quan chức năng kiểm tra làm rõ dấu hiệu vi phạm (nếu có). Cùng với đó, công đoàn phải giám sát quá trình giải quyết vụ việc nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của NLĐ. Nếu doanh nghiệp có hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc xử lý kỷ luật trái quy định đối với người tố cáo, Công đoàn cấp trên có thể hỗ trợ NLĐ khởi kiện, tham gia bảo vệ quyền lợi tại tòa án hoặc hòa giải theo quy định của pháp luật.

Bà Trần Thị Thanh Hà đánh giá, để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ, cán bộ công đoàn cơ sở cần có bản lĩnh, dám đấu tranh vì quyền lợi NLĐ. Trong đó, cán bộ công đoàn cần thường xuyên xuống phân xưởng, nơi sản xuất, trò chuyện với công nhân, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng nhằm phát hiện sớm những mâu thuẫn phát sinh; muốn bảo vệ NLĐ hiệu quả, cán bộ công đoàn phải có kiến thức pháp luật, ít nhất cần nắm vững: Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật An toàn, vệ sinh lao động, Luật Việc làm, các nghị định, thông tư hướng dẫn. Kiến thức pháp luật giúp cán bộ công đoàn thương lượng đúng, đối thoại có căn cứ và bảo vệ NLĐ khi xảy ra tranh chấp. Cán bộ công đoàn phải có bản lĩnh, dám lên tiếng trước những hành vi vi phạm pháp luật lao động của chủ sử dụng lao động như nợ, trốn đóng BHXH; nợ lương, chậm lương; vi phạm thời giờ làm việc, làm thêm; vi phạm an toàn, vệ sinh lao động; sa thải, xử lý kỷ luật trái quy định. Sự bản lĩnh còn thể hiện ở việc bảo vệ đoàn viên trên cơ sở pháp luật, không né tránh va chạm nhưng cũng không đối đầu cực đoan, hướng tới xây dựng quan hệ lao động hài hòa. Khi giải quyết tranh chấp hoặc phản ánh của NLĐ, cán bộ công đoàn cần lắng nghe cả hai phía, kiểm chứng thông tin, không thiên vị người sử dụng lao động, không lợi dụng vị trí công tác để trục lợi.

“Trong thực tế, nhiều người lao động không dám phản ánh tiêu cực vì sợ bị trả thù... do đó một cán bộ công đoàn có trách nhiệm cần giữ bí mật thông tin người phản ánh, hỗ trợ thu thập chứng cứ, đồng hành với NLĐ khi làm việc với doanh nghiệp, kiến nghị cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm, không để người lao động bị cô lập hoặc phân biệt đối xử...” - bà Trần Thị Thanh Hà cho biết thêm.