Tháo gỡ điểm nghẽn, mở dư địa phát triển từ quyết sách của Quốc hội

Nhanh để tháo gỡ, kỹ để kiến tạo

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã khép lại với một khối lượng công việc lớn được xử lý trong thời gian ngắn. Nhưng dấu ấn của Kỳ họp không chỉ nằm ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua mà còn ở cách Quốc hội lựa chọn vấn đề, tổ chức thảo luận và chuyển hóa những yêu cầu từ thực tiễn thành quyết sách pháp luật.

Sau 17 ngày làm việc tích cực, khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm cao, Quốc hội đã thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật khác; đồng thời quyết định thông qua 7 nghị quyết quan trọng, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.

Khối lượng công việc ấy được thực hiện trong điều kiện thời gian gấp, nhiều nội dung mới, khó và phức tạp. Các đại biểu Quốc hội làm việc cả thứ Bảy, Chủ nhật và nhiều ngày ngoài giờ. Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi, dân chủ với 2.680 ý kiến tại tổ và 535 ý kiến tại hội trường, tập trung vào những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc và đề xuất phương án xử lý cụ thể, thiết thực, khả thi.

Theo Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, điều đáng ghi nhận là dù chương trình nghị sự lớn, yêu cầu cao về tiến độ và chất lượng, nhưng Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội và cơ quan hữu quan đã phối hợp chặt chẽ trong chuẩn bị, thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện các nội dung trình Quốc hội.

Một trong những điểm nổi bật của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất là cách phân bổ thời gian và lựa chọn vấn đề theo yêu cầu của thực tiễn. Những nội dung cấp bách, cần xử lý ngay được tập trung quyết định; trong khi các đạo luật nền tảng, có phạm vi tác động rộng và thời gian tồn tại dài được dành thời gian nghiên cứu, thảo luận kỹ hơn.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, đoàn ĐBQH Quốc hội thành phố Hải Phòng cho biết, chưa có một Kỳ họp nào thực hiện sửa luật theo hướng đồng bộ như tại Kỳ họp này, không sửa riêng lẻ từng luật mà đồng thời rà soát, hoàn thiện cả hệ sinh thái pháp luật có liên quan. Đáng chú ý, trước khi xây dựng, sửa đổi từng điều khoản, các chính sách đã được xác định, thiết kế theo định hướng rõ ràng. Đây là cách làm rất phù hợp.

Ở nhóm các vấn đề cần xử lý ngay có Luật Dầu khí (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Luật Phát triển đô thị và các luật sửa đổi trong lĩnh vực nông nghiệp - môi trường, quân sự - quốc phòng, ngân hàng - phòng, chống rửa tiền, tần số - viễn thông - giao dịch điện tử.

Trong khi đó, nhóm các đạo luật nền tảng được cho ý kiến bước đầu để tiếp tục hoàn thiện, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai gồm Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Ngân sách nhà nước theo hướng hợp nhất.

“Cách làm này cho thấy Quốc hội không chạy theo yêu cầu xử lý nhanh bằng mọi giá. Ngược lại, nhanh phải đi cùng chất lượng, còn những vấn đề có tác động lâu dài cần được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn”, đại biểu Phan Thị Thùy Linh đánh giá.

Đáng chú ý, tại họp báo thông tin về kết quả của Kỳ họp, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thị Hồng Yến cũng cho rằng, nhiều quyết sách tại Kỳ họp đã đi thẳng vào những điểm nghẽn tồn tại trong thực tiễn. Việc sửa đổi quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tiếp tục theo hướng loại bỏ những điều kiện không còn phù hợp, đồng thời đặt ra yêu cầu việc hạn chế quyền tự do kinh doanh phải có căn cứ rõ ràng và xuất phát từ yêu cầu quản lý thực sự cần thiết.

Cùng với đó, Quốc hội ban hành các nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tháo gỡ vướng mắc cho các dự án điện gió, điện mặt trời. Đây đều là những vấn đề mà nếu kéo dài sẽ tiếp tục làm nguồn lực đã hình thành nhưng chưa tạo ra giá trị bị đình trệ. Việc xử lý trong khuôn khổ có kiểm soát được đánh giá là hướng đi nhằm khơi thông nguồn lực và giải quyết những tồn tại kéo dài.

Không chỉ tháo gỡ trước mắt, mở dư địa phát triển lâu dài

Cùng với việc tháo gỡ các vướng mắc trước mắt, Quốc hội đã đưa ra những quyết định mang tính mở đường cho các công trình, dự án trọng điểm, kiến tạo động lực phát triển dài hạn. Đó là quyết định chủ trương đầu tư đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; tách dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập; cùng cơ chế đặc thù cho các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Tinh thần “mở đường”, “kiến tạo” xuyên suốt kỳ họp đã góp phần hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Để không lỡ mất thời cơ và tụt hậu, hệ thống thể chế, pháp luật phải được rà soát tổng thể, luật pháp phải gần gũi với thực tiễn, thậm chí cần “đi trước” để kiến tạo phát triển” - (Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên thảo luận tại Tổ chiều 4/8/2026).

Từ góc độ tổng thể, các quyết sách của Kỳ họp đã tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ rào cản và khơi thông nguồn lực; đồng thời mở ra không gian phát triển mới, thúc đẩy kết nối hạ tầng, bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển đô thị.

Thước đo cuối cùng là hiệu quả thực thi

Một thông điệp nổi bật sau Kỳ họp là đó là số lượng luật, nghị quyết được thông qua chưa phải kết quả cuối cùng. Giá trị thực sự của hoạt động lập pháp phải được đo bằng những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn: điểm nghẽn có được tháo gỡ hay không, thủ tục có thuận lợi hơn không, nguồn lực có được khơi thông không, các dự án có được triển khai không, người dân và doanh nghiệp có giảm được thời gian, chi phí và rủi ro khi thực hiện chính sách hay không.

Từ đó, yêu cầu sau Kỳ họp là phải nhanh chóng chuyển những quyết sách đã được Quốc hội thông qua thành hành động cụ thể. Trong bài phát biểu bế mạc Kỳ họp, để các quyết sách sớm đi vào cuộc sống, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, công tác tổ chức thực hiện phải được triển khai đồng bộ, khẩn trương, bài bản; Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương chủ động ban hành đầy đủ văn bản theo thẩm quyền và chuẩn bị điều kiện cần thiết để thi hành luật, nghị quyết ngay từ thời điểm có hiệu lực. Nội dung thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết định, không trông chờ, không đùn đẩy, không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, thành công của Kỳ họp tiếp tục là minh chứng sinh động của ý Đảng hợp với lòng dân, của sự đồng hành thực chất và quyết tâm chính trị cao trong xử lý những vấn đề đặt ra từ cuộc sống. Chặng đường tiếp theo sẽ được đo không phải bằng số lượng quyết sách đã ban hành, mà bằng việc những quyết sách ấy có thực sự đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến và mang lại hiệu quả phát triển hay không.

Tại Kỳ họp, Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn và tạo động lực phát triển, gồm các dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Việc cho ý kiến sớm đối với các nội dung này thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ, đồng thời, tạo cơ sở để các cơ quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).