Người Việt có thể làm chủ ngành công nghiệp của tương lai không?

+ Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 19-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển; Nghị quyết 57-NQ/TW đề ra định hướng đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, là lực lượng tiên phong về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Những định hướng này có ý nghĩa gì đối với các DN công nghệ Việt như GG Power?

- Tôi nghiên cứu khá kỹ các nghị quyết và thấy định hướng đã rất rõ. Nghị quyết 19-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược. Nghị quyết 57-NQ/TW đặt yêu cầu làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi; Nghị quyết 68-NQ/TW mở rộng vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Những định hướng này đang tạo ra một thể chế ngày càng thuận lợi hơn, tạo bệ phóng lớn cho DN công nghệ nội địa dấn thân. Khi đặt khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực tự chủ vào vị trí trung tâm, và đưa ra các định hướng hỗ trợ thiết thực, DN Việt có thêm điều kiện để liên kết chặt chẽ với các trường đại học, viện nghiên cứu và phát triển năng lực sản xuất.

Trong mô hình kinh tế mới, R&D là chìa khóa sống còn để DN tạo ra lợi thế cạnh tranh. DN không thể thụ động chờ hướng dẫn, mà phải có tư duy toàn cầu (Go Global) ngay từ ngày đầu. “Go Global” là áp lực để tự đo lường năng lực cạnh tranh trên sân chơi quốc tế, thu hút nhân tài và kết nối các đối tác lớn. DN cũng phải tận dụng tốt các điều kiện mới để đầu tư dây chuyền sản xuất tự động hóa cao hơn, bứt phá khỏi lối mòn lắp ráp thủ công.

+ Từ góc nhìn của DN, doanh nhân, theo ông đâu là khác biệt lớn nhất giữa một nền kinh tế tăng trưởng nhanh và một nền kinh tế phát triển?

- Khác biệt không nằm đơn thuần ở tốc độ tăng trưởng GDP, mà nằm ở chất lượng của năng lực tạo ra tăng trưởng.

Điều đó có nghĩa là DN Việt Nam không chỉ sản xuất theo thiết kế của người khác, mà phải từng bước làm chủ công nghệ, sản phẩm, tiêu chuẩn, thương hiệu, thị trường và khả năng tạo ra giá trị gia tăng. Đây chính là bài toán của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

+ Vì sao lưu trữ năng lượng có thể trở thành một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất của Việt Nam trong 10-20 năm tới? Đây có phải là cơ hội để Việt Nam bước lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, và điều gì khiến ông tin rằng DN Việt vẫn có thể cạnh tranh với các DN lớn trên thế giới trong lĩnh vực này?

- Hệ thống pin lưu trữ (BESS) có thể hiểu như một “pin sạc dự phòng” ở quy mô hệ thống điện. Nó lưu trữ điện khi dư thừa và cung cấp trở lại khi cần, giúp hấp thụ năng lượng tái tạo, ổn định lưới điện và tăng cường an ninh năng lượng. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nhu cầu lưu trữ của Việt Nam sẽ tăng rất mạnh, cần khoảng 10-16 GW công suất lưu trữ năng lượng trong những năm tới, mở ra khả năng hình thành một ngành công nghiệp hạ tầng năng lượng mới có quy mô lớn. BESS đang trở thành một cấu phần thiết yếu của hệ thống điện quốc gia, là mắt xích hạ tầng xanh bắt buộc để tối ưu hóa nguồn điện sạch và đảm bảo an ninh năng lượng.

Điều quan trọng hơn là BESS tạo ra cơ hội để Việt Nam bước lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị công nghiệp công nghệ cao. Việt Nam hiện có các lợi thế: năng lực sản xuất công nghiệp nội địa đã sẵn sàng, nguồn nhân lực trẻ dồi dào, vị trí chuỗi cung ứng chiến lược tại khu vực và thị trường nội địa đủ lớn.

Tận dụng tốt cơ hội, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành cứ điểm sản xuất và xuất khẩu BESS trọng điểm của toàn khu vực thay vì chỉ tiêu thụ công nghệ nhập khẩu.

+ Đảng – Chính phủ – giới doanh nhân và cả các chuyên gia liên tục nhấn mạnh để phát triển nhanh và bền vững phải làm chủ công nghệ và từng bước tự chủ công nghệ. Ranh giới giữa làm chủ và lắp ráp ở đâu, DN Việt làm gì để bước qua ranh giới đó?

- Lắp ráp là mua gom linh kiện rời rạc, đấu nối để tạo thành sản phẩm theo thiết kế có sẵn. Làm chủ công nghệ là năng lực làm chủ từ khâu nghiên cứu, R&D, thiết kế, thử nghiệm đến “bộ não điều khiển”. Trong kỷ nguyên năng lượng số, phần mềm quản lý năng lượng là cấu phần quyết định giá trị lâu dài của sản phẩm. DN Việt chỉ thực sự bước qua ranh giới từ lắp ráp sang làm chủ khi có thể chủ động tạo ra giải pháp của mình, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đó cũng là con đường mà chúng tôi đang theo đuổi: làm chủ công nghệ, làm chủ “bộ não” điều khiển: Tập trung R&D vào Hệ thống quản lý năng lượng (EMS), làm chủ cả phần mềm - yếu tố cốt lõi tạo ra giá trị bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện của một DN, mà là hướng đi cần thiết nếu Việt Nam muốn hình thành những ngành công nghiệp công nghệ cao mang thương hiệu của chính mình.

+ Trong hành trình làm chủ công nghệ, điều gì khiến ông - các doanh nhân trẻ trăn trở nhất? Nhân dịp Quốc khánh 2/9, ông muốn nhắn gửi điều gì tới những người đang muốn làm công nghệ ở Việt Nam?

- Điều khiến một DN Việt như GG Power trăn trở là vấn đề xây dựng niềm tin cho sản phẩm công nghệ Việt giữa một thị trường còn tâm lý chuộng hàng ngoại, tràn ngập hàng ngoại nhập cạnh tranh bằng giá.

Không có con đường tắt nào khác ngoài việc làm thật, bền bỉ và kiên nhẫn chứng minh bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ sau bán hàng, và khả năng đồng hành lâu dài với khách hàng.

Đừng tự giới hạn năng lực và thị trường của mình trong ranh giới quốc gia. Hãy nghĩ tới thị trường toàn cầu “Go Global” ngay từ đầu.

Tôi tin DN Việt và các kỹ sư Việt Nam có đủ trí tuệ để làm chủ những công nghệ cao và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Khi có đủ bản lĩnh dấn thân và được Nhà nước trao trọn niềm tin, chúng ta chắc chắn sẽ đưa công nghệ Việt, trí tuệ Việt hiên ngang vươn ra thế giới.