Hà Nội đổi mới tư duy quản trị để giảm ùn tắc giao thông

Ùn tắc - “điểm nghẽn” của quá trình phát triển

Sau nhiều năm đầu tư, hạ tầng giao thông Hà Nội đã cải thiện rõ rệt với các tuyến vành đai, trục hướng tâm, cầu vượt sông Hồng và đường sắt đô thị. Tuy nhiên, đô thị hóa nhanh, dân số tăng và phương tiện cá nhân bùng nổ khiến ùn tắc vẫn là bài toán nan giải.

Thường xuyên di chuyển từ Khuất Duy Tiến về Linh Đàm vào giờ cao điểm, anh Nguyễn Văn Dương cho biết, Vành đai 3 thường xuyên ùn tắc cả trên cao lẫn đường dưới thấp, đặc biệt đoạn gần nút giao Nguyễn Trãi. Những ngày mưa, cả tuyến có lúc “như một bãi xe khổng lồ”.

Ùn tắc kéo dài làm tăng chi phí logistics, giảm năng suất lao động, ảnh hưởng môi trường đầu tư và chất lượng sống. Trong khi đó, quỹ đất giao thông khu vực trung tâm hạn hẹp, việc mở đường gặp nhiều rào cản về giải phóng mặt bằng và không gian đô thị.

Vì vậy, mở thêm đường không còn là lời giải duy nhất. Hà Nội cần chuyển trọng tâm sang tổ chức, điều hành và khai thác hiệu quả hạ tầng giao thông hiện có.

Theo ông Dương Đức Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục phát triển chiến lược, kết nối đường sắt đô thị, vành đai và giao thông liên vùng. Điều này đòi hỏi đổi mới quản trị để khai thác hiệu quả hệ thống giao thông và không gian phát triển mới.

Từ đầu tư hạ tầng đến quản trị điều hành giao thông hiện đại

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam - cho rằng, Hà Nội cần đồng thời phát triển hạ tầng và đổi mới quản trị. Khi quỹ đất giao thông ngày càng hạn hẹp, khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có quan trọng không kém đầu tư công trình mới.

Hiện nay, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa tư duy này thông qua hàng loạt giải pháp chiến lược: Phát triển đường sắt đô thị gắn với mô hình TOD, xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ), chuyển đổi sang xe buýt điện, phát triển giao thông tĩnh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống giao thông thông minh (ITS) và điều hành theo thời gian thực.

Quy hoạch Thủ đô định hướng phát triển khoảng 163 vị trí TOD với tổng quy mô gần 20.000ha, bao gồm 5 TOD cấp quốc gia, 23 TOD cấp thành phố và 135 TOD cấp khu vực.

Theo ông Phan Trường Thành - Trưởng phòng Tài chính - Đầu tư, Sở Xây dựng Hà Nội, đây sẽ là các hạt nhân thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả quỹ đất dọc các tuyến đường sắt đô thị, tạo nguồn lực tài chính để tái đầu tư cho hạ tầng giao thông công cộng.

Từ ngày 1.7.2026, TP Hà Nội triển khai thí điểm LEZ tại khu vực Vành đai 1, đồng thời mở rộng vận tải hành khách công cộng, chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang chạy điện và năng lượng sạch. Trong đó, hệ thống giao thông tĩnh giữ vai trò then chốt với các bãi đỗ xe tập trung, bãi đỗ kết hợp trung chuyển (Park and Ride) và hạ tầng trạm sạc. HĐND TP Hà Nội cũng đã thông qua danh mục 78 dự án bãi đỗ xe cùng nhiều chính sách ưu đãi thu hút đầu tư.

Song song với đầu tư hạ tầng, dữ liệu đang trở thành nền tảng quản trị giao thông. Camera, cảm biến, AI và dữ liệu hành trình giúp cơ quan chức năng theo dõi, dự báo và điều tiết giao thông theo thời gian thực.

Trung tá Đào Việt Long - Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông (Công an TP Hà Nội) - chia sẻ, điểm thay đổi rõ nét nhất là chuyển từ tư duy xử lý tình huống sang chủ động phòng ngừa. Nhờ sự hỗ trợ của Trung tâm Chỉ huy giao thông và hệ thống camera AI, lực lượng chức năng có thể theo dõi lưu lượng phương tiện theo thời gian thực để linh hoạt điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu và chủ động phân luồng từ sớm.

Trước đây, Hà Nội có hơn 300 nút giao phải bố trí lực lượng trực tiếp điều tiết, nay giảm còn 266 nút nhờ điều chỉnh linh hoạt đèn tín hiệu và ứng dụng camera AI.

Đây là bước chuyển từ xử lý ùn tắc bị động sang chủ động dự báo, điều tiết sớm, hướng tới giao thông đô thị thông minh, an toàn và lấy người dân làm trung tâm.