Phú Thọ: Nhiều giải pháp đồng bộ “chấm dứt bệnh lao” vào năm 2030
Để hướng tới mục tiêu “chấm dứt bệnh lao” vào năm 2030 theo Chiến lược Quốc gia, ngành Y tế Phú Thọ đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, chiến lược nhằm nâng cao công tác phát hiện và điều trị sớm bệnh lao.
*Chủ động phát hiện và điều trị sớm bệnh lao
Theo Sở Y tế, ngành duy trì mạng lưới phòng, chống lao từ tỉnh đến cơ sở; huy động cả hệ thống y tế công, tư và mạng lưới cơ sở giam giữ tham gia. Hiện 100% trạm y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh thực hiện sàng lọc, chuyển tuyến và quản lý điều trị bệnh nhân lao tại cộng đồng.
Bệnh viện Phổi Phú Thọ cũng chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin, xây dựng chính quyền điện tử, phục vụ công tác khám chữa bệnh, chuyển đổi số và phòng chống lao. Theo lãnh đạo Bệnh viện Phổi tỉnh Phú Thọ, cùng với đầu tư đầy đủ trang thiết bị hiện đại, sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh của người dân, bệnh viện đã triển khai thành công bệnh án điện tử, nhiều phần mềm hiện đại được triển khai giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh viện, quản lý người bệnh …
Nhờ đó, nhiều bệnh nhân lao đã kịp thời được phát hiện và đưa vào quản lý điều trị sớm. Trong giai đoạn 2021-2025, tổng số lượt khám bệnh hằng năm đạt và vượt chỉ tiêu từ 5%-35%. Tỷ lệ xét nghiệm đờm và GeneXpert đạt cao, giúp phát hiện kịp thời nhiều trường hợp bệnh nhân lao có vi khuẩn lao trong đờm.
Tại khu vực Phú Thọ (cũ), việc khám và xét nghiệm bệnh lao đều đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Tính đến hết năm 2025, ước tính toàn tỉnh đã thực hiện 41.209 lượt khám, vượt gần 37% so với chỉ tiêu đặt ra (30.000 lượt). Riêng từ đầu năm đến nay, qua hoạt động xét nghiệm đã phát hiện 600 bệnh nhân, vượt 8,8% so với năm 2024 và đạt tỷ lệ 39 người/100.000 dân, mức cao nhất trong 5 năm qua. 100% bệnh nhân lao được quản lý, điều trị, tỷ lệ điều trị khỏi trên 90%.
Tại Vĩnh Phúc cũ, việc khám và xét nghiệm bệnh lao được duy trì thường xuyên, đã đưa tổng số bệnh nhân lao được phát hiện tăng dần qua các năm, như năm 2021 phát hiện 399 bệnh nhân, năm 2024 phát hiện 500 bệnh nhân lao các thể. Trong giai đoạn từ năm 2021 đến tháng 6/2025, phát hiện 2.184 bệnh nhân. 100% bệnh nhân lao được quản lý, điều trị, tỷ lệ điều trị khỏi trên 90%.
Tại khu vực Hòa Bình, nhờ đẩy mạnh hoạt động khám và xét nghiệm, giai đoạn từ năm 2021 đến tháng 6/2025, phát hiện 1.621 bệnh nhân. Số bệnh nhân lao được phát hiện tăng dần qua các năm như năm 2021 phát hiện 368 bệnh nhân, năm 2024 phát hiện 443 bệnh nhân. Các bệnh nhân lao phát hiện được đăng ký quản lý và điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh trên 90%...
Nhờ được sự quan tâm, chỉ đạo của UBND các tỉnh trước hợp nhất (Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Phú Thọ) công tác phòng, chống lao đã duy trì hoạt động đạt hiệu quả. Tuy nhiên để đạt mục tiêu “chấm dứt bệnh lao” vào năm 2030 theo Chiến lược Quốc gia vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.
*Nhiều kiến nghị tháo gỡ khó khăn
Theo Sở Y tế, dù đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng hiện nay tỷ lệ mắc lao mới giảm chậm, chưa bền vững; thiếu hụt nhân lực chuyên khoa, đặc biệt là bác sĩ chuyên ngành lao tại tuyến xã; trang thiết bị kỹ thuật thiếu và xuống cấp; chưa có máy nuôi cấy vi khuẩn lao.
Bên cạnh đó, tỷ lệ người dân tự ý điều trị không theo phác đồ vẫn cao, gây khó khăn trong quản lý và ngăn chặn nguồn lây; kinh phí địa phương dành cho chương trình chống lao còn hạn chế, chưa đủ để triển khai rộng khắp, nhất là trong triển khai tại khu vực miền núi, vùng sâu; hoạt động sàng lọc vẫn chủ yếu tập trung vào nhóm người cao tuổi, trong khi nhóm lao động trẻ, học sinh, sinh viên chưa tích cực tham gia…
Tại khu vực Vĩnh Phúc và Hòa Bình (cũ), việc sàng lọc lao kháng thuốc còn hạn chế, tỷ lệ xét nghiệm GeneXpert thấp; hoạt động phối hợp y tế công, tư chưa hiệu quả. Cán bộ chống lao tuyến cơ sở đa phần kiêm nhiệm nhiều việc, chưa được đào tạo bài bản, ảnh hưởng đến hiệu quả phát hiện bệnh tại cộng đồng.
Theo ông Lê Hồng Trung, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, hiện ngành đang kiến nghị Bộ Y tế và các cơ quan Trung ương một số nội dung như ban hành chính sách thu hút bác sĩ chuyên ngành lao về công tác tại địa phương; bổ sung quy định hỗ trợ phụ cấp ưu đãi nghề từ ngân sách Nhà nước cho cán bộ y tế thường xuyên làm việc trong môi trường có nguy cơ lây nhiễm lao. Sở cũng đề xuất trung ương ưu tiên đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các bệnh viện chuyên khoa lao tại địa phương; hỗ trợ bổ sung chi phí công nghệ thông tin trong kết cấu giá dịch vụ khám chữa bệnh.
Sở cũng đề nghị UBND Phú Thọ chỉ đạo các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở tăng cường phối hợp trong phòng chống lao; bố trí kinh phí hàng năm cho hoạt động của chương trình.
Cùng với đó, ngành y tế tỉnh sẽ tiếp tục duy trì, củng cố mạng lưới phòng chống lao tại các tuyến; đẩy mạnh sàng lọc phát hiện bệnh nhân mới, bệnh nhân lao kháng thuốc, lao/HIV; hỗ trợ điều trị tại cộng đồng và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại bệnh viện. Ngành cũng tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về lao và các bệnh phổi mãn tính; nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở, tiếp tục đào tạo cán bộ chuyên khoa, đầu tư thiết bị hiện đại, đặc biệt là phục vụ chẩn đoán và điều trị lao kháng thuốc. Bên cạnh đó, ngành đẩy mạnh chuyển đổi số y tế, phát huy hiệu quả bệnh án điện tử, phần mềm quản lý người bệnh và liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế; huy động sự tham gia của cộng đồng, các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân vào công tác hỗ trợ bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn; kêu gọi đầu tư từ Trung ương, ưu tiên ngân sách xây dựng, nâng cấp các cơ sở điều trị chuyên khoa lao…/.
Lâm Đào An
