Nguy cơ thất thu từ chiêu “chia nhỏ” doanh nghiệp để né thuế thu nhập

Sáng 23.4, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Cần có cơ chế kiểm soát việc chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi

Cho ý kiến về dự thảo Luật, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho biết, cơ chế xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế, đây là điểm đổi mới đáng chú ý. Dự thảo không quy định cứng một mức doanh thu cụ thể mà giao Chính phủ quyết định theo bối cảnh kinh tế - xã hội từng thời kỳ, áp dụng thống nhất cho cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

"Cách tiếp cận này giúp chính sách thuế linh hoạt, kịp thời phản ánh biến động như lạm phát, mức sống, thu nhập của người dân, qua đó bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người nộp thuế, đặc biệt là khu vực kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ" - đại biểu nói.

Bên cạnh đó, việc bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có doanh thu dưới ngưỡng quy định là tín hiệu tích cực, góp phần giảm gánh nặng tài chính, chi phí tuân thủ, tạo điều kiện cho hệ sinh thái khởi nghiệp và thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ phát triển.

Tuy nhiên, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách.

Cùng với đó, cần quy định rõ chu kỳ rà soát và điều chỉnh ngưỡng doanh thu, ví dụ định kỳ 2 năm một lần, để tránh chính sách bị lạc hậu.

Cần có cơ chế kiểm soát việc chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi; bổ sung quy định về các bên có liên quan và cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát.

Một vấn đề khác được đại biểu lưu ý là nguy cơ lợi dụng chính sách khi áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

Trong thực tiễn, có thể phát sinh tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế. Do đó, ông đề nghị cần bổ sung quy định về các bên có liên quan, cũng như cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát, nhằm bảo đảm tính công bằng và chống thất thu ngân sách.

Ngoài ra, đại biểu đoàn Vĩnh Long đề nghị nghiên cứu áp dụng một ngưỡng doanh thu thống nhất cho các sắc thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cùng một quy mô kinh doanh.

Việc thống nhất này sẽ giúp người dân dễ dàng xác định nghĩa vụ thuế, đồng thời giảm chi phí quản lý cho cơ quan thuế.

Kiến nghị khung thu nhập chịu thuế từ 1 - 3 tỉ đồng

Đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn Hưng Yên) cũng bày tỏ quan điểm thống nhất cách tiếp cận giao Chính phủ quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, để đảm bảo cơ sở pháp lý, phù hợp với thực tiễn, đại biểu kiến nghị Luật nên quy định một khung gồm mức tối thiểu và mức tối đa. Sau đó, giao cho Chính phủ quyết định một ngưỡng cụ thể nằm trong khung đó.

“Tôi đề xuất khung này từ 1 - 3 tỉ đồng. Sau đó Chính phủ sẽ quyết định ngưỡng cụ thể trong khung này” - đại biểu Phan Đức Hiếu nói và cho rằng, quy định này là an toàn, phù hợp nhất với thực tiễn, an toàn, hiến pháp.

Bên cạnh đó, đại biểu đoàn Hưng Yên cho rằng, Quốc hội cũng nên quyết định về ngưỡng tối thiểu và tối đa.

Bởi nếu ngưỡng tối thiểu quá thấp sẽ tạo gánh nặng chi phí tuân thủ và chi phí quản lý. Còn nếu ngưỡng tối đa quá cao sẽ ảnh hưởng đến thu ngân sách và có thể tạo xu hướng các cơ sở kinh doanh "không muốn lớn".

Cách quy định này vừa bảo đảm tính linh hoạt cho Chính phủ, vừa bảo đảm thẩm quyền quyết định các vấn đề cốt lõi của Quốc hội.