Luật Thủ đô sửa đổi: Cú hích đưa môi trường Hà Nội dần chuyển mình

Trên cơ sở kế thừa những giá trị cốt lõi của Luật Thủ đô hiện hành, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã xác lập một khuôn khổ pháp lý thống nhất và mạnh mẽ hơn về quy hoạch và bảo vệ môi trường.

Điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc xác lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô trở thành căn cứ pháp lý cao nhất để quản lý mọi hoạt động đầu tư xây dựng hay tổ chức không gian phát triển. Thay vì phụ thuộc vào các quy trình phê duyệt đa tầng như trước đây, Dự thảo lần này trao thẩm quyền chủ động cho chính quyền Thành phố trong việc phê duyệt hay điều chỉnh quy hoạch và quyết định các chỉ tiêu kiến trúc đặc thù.

Sự phân cấp minh bạch này chính là chìa khóa để Hà Nội tự tin triển khai các dự án môi trường và hạ tầng quy mô lớn mà không bị bó hẹp bởi những nút thắt hành chính.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tiếp tục khẳng định quyền năng đặc thù của Hà Nội khi cho phép áp dụng các tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt và chế tài xử phạt hành chính cao hơn mức chung của cả nước. Hành lang pháp lý này mang ý nghĩa sống còn trước áp lực dân số đang ở mức kỷ lục, giúp thành phố chủ động hơn trong việc ngăn chặn các hành vi vi phạm tới môi trường.

Thực tế cho thấy, Luật Thủ đô hiện hành đã mang tới sức sống mới cho môi trường Hà Nội với một số minh chứng điển hình như dự án cải tạo sông Tô Lịch, cải tạo đồng loạt các không gian xanh kết nối cộng đồng...

Hình ảnh dòng nước đen kịt tại sông Tô Lịch đang dần được thay thế bằng cảnh quan trong lành hơn nhờ hệ thống thu gom nước thải và bổ cập nước sạch đồng bộ. Những cơ chế hiện tại cũng đã tạo ra một luồng sinh khí mới trong việc trả lại và hoàn thiện không gian xanh cho cộng đồng thông qua chủ trương cải tạo đồng bộ các công viên và không gian công cộng theo hướng mở.

Theo PGS.TS Bùi Thị An (Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng), Luật Thủ đô hiện hành đã mang tới nhiều đột phá bước đầu và góp phần làm thay đổi đáng kể bộ mặt môi trường Thủ đô. Bởi vậy, bà đặt kỳ vọng lớn rằng, dự thảo lần này sẽ tiếp tục tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy quản trị từ xử lý thụ động sang kiến tạo môi trường chủ động.

PGS.TS Bùi Thị An cũng khẳng định, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là chìa khóa vàng để thành phố mạnh tay hơn với các hành vi xâm hại môi trường. Dự thảo đã có những bổ sung kịp thời, nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm.

Tuy nhiên, để luật thực sự đem lại hiệu quả, chính quyền thành phố cần tiếp tục kiên nhẫn, duy trì tinh thần xử lí nghiêm minh, không có ngoại lệ không có vùng cấm. Đi cùng với đó là quyết tâm chính trị cao nhất và sự đồng lòng của người dân.

Trong nội dung Dự thảo, công tác bảo vệ môi trường Thủ đô và Vùng Thủ đô được thực hiện theo nguyên tắc phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tăng cường điều phối liên vùng, kiểm soát phát thải, quản lý chất thải, phát triển khu công nghiệp sinh thái và thành lập Trung tâm Điều phối môi trường vùng Thủ đô nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý môi trường liên tỉnh, liên vùng.

Về vấn đề kiểm soát phát thải, ông Trương Mạnh Tuấn (Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, công tác kiểm soát và đánh giá nguồn thải sẽ là nền tảng then chốt trong quản lý chất lượng môi trường Thủ đô. Ông nhấn mạnh, việc triển khai cần được thực hiện thường xuyên và liên tục nhằm tạo lập một cơ sở dữ liệu cập nhật, từ đó làm căn cứ khoa học cho việc hoạch định và điều chỉnh chính sách thay vì chỉ mang tính thời điểm.

Những kinh nghiệm quý báu từ thực tiễn thi hành Luật Thủ đô thời gian qua sẽ là cơ sở vững chắc để thành phố tiếp tục hoàn thiện các chính sách sửa đổi và ưu tiên đầu tư mạnh mẽ hơn vào hạ tầng xanh.

Những chính sách vệ sinh môi trường nay không còn là những dòng chữ khô khan trên văn bản pháp lý mà đã dần hiện hữu sinh động qua hình ảnh những con phố sạch sẽ và những dòng sông đang dần trong xanh trở lại.

Khát vọng về một Thủ đô xanh, văn hiến và hiện đại đang dần trở thành hiện thực khi Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được xem là "thanh bảo kiếm" để Hà Nội phát triển nhanh và bền vững. Đây chính là bước chuẩn bị quan trọng để Thủ đô thực hiện tốt vai trò và sứ mệnh tiên phong trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.