Hà Nội chính thức trình phương án xử lý sai phạm tại 12 dự án Mường Thanh

Hà Nội chính thức trình phương án xử lý sai phạm tại 12 dự án Mường Thanh. Ảnh: Internet

Hai phương án xử lý công trình sai phạm tại các dự án Mường Thanh

UBND TP. Hà Nội đã có Tờ trình số 428/TTr-UBND ngày 25/10/2026 gửi HĐND thành phố về việc ban hành Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn.

Theo Tờ trình, cơ chế này nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại, vi phạm tại 12 dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà, thu hồi các khoản lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai, đồng thời bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

UBND thành phố xác định việc xử lý phải căn cứ vào hồ sơ pháp lý, hiện trạng công trình, quy hoạch, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và khả năng đáp ứng hạ tầng khu vực. Các cơ chế đặc thù không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm, không làm mất hiệu lực các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án và quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền.

Cụ thể hóa định hướng này, dự thảo Nghị quyết trình HĐND thành phố quy định hai nhóm xử lý đối với công trình, hạng mục công trình xây dựng không đúng quy hoạch, giấy phép xây dựng: được tồn tại có điều kiện hoặc phải phá dỡ.

Đối với công trình cao tầng, điều kiện để được tồn tại là đã hoàn thành, đưa vào vận hành, sử dụng thực tế; bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và không ảnh hưởng các công trình lân cận.

Công trình phải đáp ứng chỉ tiêu tối thiểu về hạ tầng kỹ thuật thiết yếu gồm cấp nước, cấp điện, đỗ xe; hạ tầng xã hội thiết yếu gồm trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Trường hợp chưa đáp ứng các chỉ tiêu hạ tầng, công trình vẫn có thể được xem xét tồn tại nếu có phương án khắc phục được cơ quan có thẩm quyền đánh giá khả thi về kỹ thuật, quy hoạch và nguồn lực, đồng thời đáp ứng các điều kiện bắt buộc khác.

Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu các khối tháp phải có ít nhất ba mặt đứng bảo đảm khoảng cách theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch áp dụng tại thời điểm xây dựng đối với khu vực cải tạo đô thị cũ. Theo đó, khoảng cách giữa cạnh dài các khối tháp không nhỏ hơn 17,5 m; khoảng cách giữa đầu hồi với đầu hồi hoặc cạnh dài của khối tháp khác không nhỏ hơn 10,5 m.

Các công trình cũng không được vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật và hành lang an toàn giao thông.

Công trình cao tầng không đáp ứng điều kiện bắt buộc về an toàn, khoảng cách, chỉ giới hoặc không đáp ứng yêu cầu hạ tầng mà không có phương án khắc phục khả thi sẽ thuộc diện phải phá dỡ. Trường hợp chỉ cần phá dỡ một phần để công trình đáp ứng các tiêu chí, dự thảo cho phép chỉ phá dỡ phần công trình đó.

Đối với nhà ở thấp tầng, điều kiện được tồn tại là không nằm trên đất quy hoạch chức năng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Công trình được giữ lại phải cải tạo, chỉnh trang phù hợp phương án được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Di dời, bồi thường và quyền lợi người mua nhà

Đối với công trình phải phá dỡ, toàn bộ cư dân và tài sản phải được di dời khỏi các căn hộ, công trình, hạng mục công trình thuộc diện xử lý.

Đối với công trình được tồn tại có điều kiện, dự thảo yêu cầu di dời cư dân, tài sản khỏi các căn hộ và diện tích vi phạm tại khu vực khối đế, tầng kỹ thuật, diện tích sinh hoạt cộng đồng để hoàn trả công năng theo quy hoạch được duyệt hoặc chuyển đổi sang chức năng công cộng phù hợp với thực tế dự án theo quyết định của UBND thành phố.

Trước khi di dời, UBND cấp xã chủ trì rà soát, lập danh sách cụ thể các căn hộ, diện tích phải di dời; xác định người sở hữu, sử dụng và các chủ thể có quyền lợi liên quan. Phương án di dời phải được công khai, đồng thời tiếp nhận và xem xét ý kiến của người bị ảnh hưởng.

Về bồi thường, dự thảo quy định người mua căn hộ, nhà ở thuộc diện phải di dời nhận tiền bồi thường từ chủ đầu tư và bàn giao nhà trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận đủ tiền. Giá bồi thường do Hội đồng thẩm định giá xác định hoặc theo quyết định, bản án của cơ quan có thẩm quyền.

Người phải di dời được ưu tiên mua căn hộ, nhà ở tại các dự án phát triển nhà ở do chủ đầu tư thực hiện, với phương thức thanh toán do hai bên thỏa thuận. Người đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội được ưu tiên mua, thuê mua không qua bốc thăm tại các dự án của chủ đầu tư.

Dự thảo cũng cho phép người dân tạm cư tại chỗ đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền thông báo thực hiện phương án phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.

Đối với cư dân có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần diện tích khối đế bị chuyển đổi công năng, chủ đầu tư phải hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh một lần, tương đương sáu tháng lương tối thiểu vùng.

Đáng chú ý, người mua, nhận chuyển nhượng hợp pháp căn hộ, nhà ở không có lỗi trong hành vi vi phạm không phải chịu chi phí, thiệt hại phát sinh từ việc khắc phục hậu quả của chủ đầu tư. Nghĩa vụ bồi thường, hỗ trợ người bị di dời được ưu tiên thực hiện trước nghĩa vụ nộp khoản lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai của chủ đầu tư.

Đối với người không phải di dời, dự thảo quy định được tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng, thỏa thuận với chủ đầu tư; được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất sau khi người mua hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo pháp luật và chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Chủ đầu tư phải nộp khoản lợi bất hợp pháp, chịu chi phí khắc phục

Bên cạnh các phương án xử lý công trình và bảo đảm quyền lợi người mua nhà, dự thảo Nghị quyết quy định cụ thể trách nhiệm tài chính của chủ đầu tư.

Đối với công trình được tồn tại có điều kiện, chủ đầu tư phải nộp lại số lợi bất hợp pháp đối với phần vi phạm trật tự xây dựng.

Khoản lợi này được xác định bằng tổng diện tích sàn xây dựng vi phạm tăng thêm so với quy hoạch, giấy phép xây dựng, nhân với đơn giá xây dựng 1 m2 theo suất vốn đầu tư tại thời điểm công trình, dự án đưa vào sử dụng thực tế, sau đó nhân với 50%.

Số tiền phải nộp được chuyển trực tiếp vào ngân sách thành phố thông qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội, theo thời hạn ghi trong quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Đối với nghĩa vụ tài chính về đất đai, dự thảo đề xuất xác định theo bảng giá đất do UBND thành phố quy định tại thời điểm công trình, dự án đưa vào sử dụng thực tế.

Về tổ chức phá dỡ, chủ đầu tư có trách nhiệm lập phương án, bảo đảm an toàn và chịu toàn bộ chi phí. Trong thời hạn 30 ngày kể từ khi quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, chủ đầu tư phải hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch di dời, phá dỡ.

Trường hợp chủ đầu tư không tự giác chấp hành, UBND cấp xã tổ chức cưỡng chế phá dỡ và toàn bộ chi phí do chủ đầu tư chi trả. Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ di dời, bồi thường, UBND thành phố có thể quyết định sử dụng nguồn bảo đảm nghĩa vụ hoặc chỉ đạo cưỡng chế tài sản của chủ đầu tư để thực hiện.

Dự thảo cũng quy định chủ đầu tư phải cải tạo, hoàn trả công năng các phần diện tích vi phạm và đầu tư bổ sung hạ tầng thiết yếu theo phương án được phê duyệt.

Sau khi hoàn thành các biện pháp khắc phục hậu quả, nộp đầy đủ khoản lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai, chủ đầu tư phải lập hồ sơ hiện trạng công trình để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác nhận, làm căn cứ thực hiện các thủ tục tiếp theo.

Theo dự thảo, UBND TP. Hà Nội sẽ quyết định danh mục cụ thể các công trình, hạng mục hoặc phần diện tích được tồn tại có điều kiện, phải phá dỡ, cải tạo, chỉnh trang hoặc chuyển đổi công năng trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá của cơ quan chuyên môn.

Như vậy, các phương án và tiêu chí xử lý đã được cụ thể hóa trong dự thảo Nghị quyết, song việc xác định công trình nào được giữ lại, công trình nào phải phá dỡ vẫn phải căn cứ vào kết quả đánh giá và quyết định của cơ quan có thẩm quyền sau khi Nghị quyết được ban hành.