Các địa phương rà soát, nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

Sau sắp xếp, hiện cả nước hiện có 34 đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp tỉnh; 3.321 ĐVHC cấp xã gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu. Hiện nay cả nước có 705 ĐVHC cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến của các địa phương, Đảng ủy Chính phủ đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương và Bộ Chính trị về việc sắp xếp, điều chỉnh, tổ chức lại các ĐVHC cấp xã.

Tại Hà Nội, từ 1.7.2025, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố có 126 xã, phường; giảm 400 ĐVHC cấp xã.

TP Hà Nội đang triển khai cụ thể hóa định hướng của Trung ương liên quan việc rà soát, điều chỉnh địa giới hành chính các xã, phường chưa đạt tiêu chí, tiêu chuẩn sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Hiện nay, theo chỉ đạo của thành phố, Sở Nội vụ đang tiếp tục rà soát, đánh giá các tiêu chí để đảm bảo việc sắp xếp xã, phường phù hợp với chủ trương của Trung ương, và phù hợp với các đặc thù của TP Hà Nội.

Cũng trong thời gian tới Hà Nội sẽ xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố.

Tại tỉnh Quảng Trị, qua rà soát địa phương có 9 xã có diện tích, dân số chưa đảm bảo theo quy định. Một số nơi có địa bàn chia cắt, phân tán, địa giới hành chính nhỏ làm hạn chế không gian phát triển, thiếu sự đồng bộ trong công tác quy hoạch, liên kết vùng và kết nối hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Quảng Trị kiến nghị tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức, hoàn thiện bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Địa phương kiến nghị Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho phép triển khai việc sắp xếp các ĐVHC cấp xã, nhất là các xã chưa đảm bảo tiêu chuẩn về diện tích, dân số nhằm mở rộng không gian phát triển, tập trung nguồn lực đầu tư, đồng bộ về quy hoạch vùng, địa phương.

Tại TP Đồng Nai, sau sáp nhập tỉnh đã sắp xếp 270 xã xuống còn 95 xã, phường, giảm 175 đơn vị. Sở Nội vụ Đồng Nai kiến nghị đánh giá toàn diện mức độ phù hợp của các xã sau sắp xếp để có hướng điều chỉnh địa giới, sáp nhập.

Việc tiếp tục hoàn thiện ĐVHC cấp xã sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển, sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở; đồng thời bảo đảm thực hiện theo lộ trình phù hợp, tạo sự đồng thuận trong nhân dân và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Theo báo cáo sơ kết một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh Hóa hiện vẫn là địa phương có số lượng ĐVHC cấp xã nhiều thứ hai cả nước. Nhiều xã có quy mô nhỏ, nguồn lực phân tán, ảnh hưởng đến công tác quy hoạch, thu hút đầu tư và bố trí đội ngũ cán bộ.

Vì vậy, tỉnh Thanh Hóa là một trong những địa phương kiến nghị Trung ương tiếp tục cho phép sắp xếp ĐVHC cấp xã.

Với các ĐVHC cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, ông Phan Trung Tuấn - Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, nhiều địa phương thuộc các “trường hợp đặc thù” liên quan đến biên giới, vùng sâu, vùng xa, địa hình phức tạp, có các yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa...

Do đó, có thể nhiều đơn vị sẽ không tiếp tục sắp xếp như giai đoạn 2023-2025. Còn lại các đơn vị nhỏ lẻ, tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt tiêu chuẩn có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh để tăng quy mô hơn so với quy định.

Khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ có hướng dẫn triển khai thực hiện, các địa phương chủ động đề xuất phương án. Tinh thần theo hướng ban đầu của Trung ương là không thực hiện sắp xếp đồng loạt mà tùy điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương để đề xuất các trường hợp cụ thể.