Rạch ô nhiễm sát trung tâm TPHCM sắp trở thành không gian xanh

Rạch Văn Thánh (thuộc quận Bình Thạnh trước đây, nay là phường Thạnh Mỹ Tây) dài gần 2 km, kéo dài từ đường Võ Oanh đến ngã ba kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.

Tuyến rạch này giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước, giảm ngập cho khu vực cửa ngõ phía Đông Bắc trung tâm thành phố.

Tuy nhiên, suốt nhiều năm qua, rạch Văn Thánh rơi vào tình trạng bị lấn chiếm, bồi lấp và ô nhiễm nghiêm trọng.

Hai bên bờ rạch là những dãy nhà tạm bợ, lụp xụp, mái tôn, vách gỗ dựng trên cọc gỗ xiêu vẹo, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn hộ dân sinh sống ven rạch.

Đáng chú ý, chỉ cách những căn "nhà ổ chuột" ven rạch vài chục mét là các khu căn hộ cao cấp trên đường Ngô Tất Tố, tạo nên sự tương phản rõ nét về không gian đô thị.

Song song với rạch Văn Thánh còn có tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đang khai thác.

Sau hàng chục năm ô nhiễm kéo dài, tháng 6.2025, HĐND TPHCM đã thông qua chủ trương đầu tư dự án nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh, với tổng mức đầu tư hơn 8.555 tỉ đồng.

Dự án được chia thành hai dự án thành phần. Trong đó, dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng có tổng vốn hơn 6.812 tỉ đồng.

Tổng cộng có 1.077 trường hợp bị thu hồi đất để thực hiện dự án, trong đó 749 hộ dân phải di dời hoàn toàn.

Dự án xây lắp, nạo vét rạch và xây dựng hạ tầng kỹ thuật có vốn hơn 1.743 tỉ đồng.

Ngày 11.1, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM (chủ đầu tư dự án) cho biết, dự án thành phần xây lắp sẽ khởi công đầu năm 2027 và hoàn thành vào năm 2029.

Riêng dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được triển khai trong năm nay, nhằm sớm bàn giao mặt bằng sạch để kịp khởi công xây lắp theo kế hoạch.

Rạch Văn Thánh sẽ được cải tạo toàn bộ tuyến rạch chính dài gần 2 km và một nhánh dài 275 m.

Lòng rạch được nạo vét sâu 3 m, mở rộng 25 - 50 m, hai bên xây kè bê tông dự ứng lực bảo vệ bờ. Xây đường ven rạch rộng 6 - 20 m.

Cầu Phú An sẽ được xây dựng mới, rộng 17 m; đường Ngô Tất Tố (đoạn từ cầu Phú An đến đường Phú Mỹ) sẽ mở rộng lên 25 m.

Một tuyến đường song hành kết nối với trục Điện Biên Phủ cũng sẽ được hình thành.

Dự án còn đầu tư hệ thống cống thoát nước, thu gom nước thải và dành hơn 4,2 ha đất ven rạch làm công viên, mảng xanh.

Khi hoàn thành, dự án cải tạo rạch Văn Thánh sẽ giúp khơi thông dòng chảy và thu gom nước thải đưa về nhà máy xử lý tập trung của TPHCM.

Không chỉ là dự án môi trường, việc hình thành tuyến đường ven rạch Văn Thánh sẽ kết nối với các trục giao thông huyết mạch như Điện Biên Phủ, Ngô Tất Tố, Nguyễn Hữu Cảnh, Võ Oanh..., tạo thành mạng lưới giao thông liên hoàn, giúp tăng khả năng kết nối vùng và giảm tình trạng ùn tắc giao thông tại cửa ngõ Đông Bắc.