Từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược

Quyết tâm làm chủ công nghệ chiến lược

Phát triển công nghệ chiến lược là yêu cầu tất yếu, nhiệm vụ trọng tâm và lâu dài, giúp Việt Nam phát triển đột phá, nhanh, bền vững. Đây cũng là con đường ngắn nhất để Việt Nam bắt kịp, tiến cùng và vượt lên để bứt phá trở thành quốc gia phát triển, thịnh vượng và tự cường.

Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nêu rõ quan điểm: Phát triển nhanh và bền vững, từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược.

Đồng thời, xác định mục tiêu đến năm 2030, từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số như: Trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối, bán dẫn, công nghệ lượng tử, nano, thông tin di động 5G, 6G, thông tin vệ tinh và một số công nghệ mới nổi.

Theo đó, đặt ra nhiệm vụ, có cơ chế thử nghiệm chính sách nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, chuyển giao công nghệ chiến lược. Bố trí ít nhất 15% ngân sách nhà nước chi sự nghiệp khoa học phục vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược; ban hành cơ chế, chính sách hợp tác công tư để nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược. Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược....

Theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đã chỉ rõ 11 nhóm công nghệ chiến lược.

Cụ thể, nhóm công nghệ về trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường; nhóm công nghệ điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn; nhóm công nghệ Blockchain; nhóm công nghệ mạng di động thế hệ sau (5G/6G); nhóm công nghệ robot và tự động hóa; nhóm công nghệ chip bán dẫn; nhóm công nghệ y - sinh học tiên tiến; nhóm công nghệ năng lượng, vật liệu tiên tiến; nhóm công nghệ đất hiếm, đại dương, lòng đất; nhóm công nghệ về an ninh mạng; nhóm công nghệ hàng không, vũ trụ. 

Mới đây, tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay cũng nêu rõ mục tiêu: Nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược có tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng cao, có khả năng thay thế nhập khẩu và xuất khẩu; hỗ trợ hình thành một số ngành công nghiệp chiến lược có năng lực cạnh tranh quốc tế, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, đảm bảo quốc phòng, an ninh và tự chủ công nghệ quốc gia.

Ngoài ra, Luật Công nghệ cao (sửa đổi) gồm 6 Chương, 27 Điều, quy định về hoạt động công nghệ cao, chính sách, biện pháp khuyến khích, thúc đẩy hoạt động công nghệ cao và các hoạt động liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược.

Luật khẳng định, Nhà nước xác định phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược là đột phá chiến lược để phát triển nhanh, bền vững kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia; áp dụng các mức ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai và các chính sách có liên quan đối với hoạt động công nghệ cao, công nghệ chiến lược.

Nhà nước thực hiện chính sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước dành cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để chi cho nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ cao, công nghệ chiến lược; đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng công nghệ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa, dịch vụ.

Tạo lợi thế cạnh tranh cho ngành Công Thương

Tại cuộc họp về tình hình triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược trong ngành Công Thương diễn ra tại trụ sở Bộ Công Thương mới đây, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, trong quá trình xây dựng Quyết định số 1131/QĐ-TTg, Cục đã phối hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp trong ngành và các cục, vụ thuộc Bộ để đề xuất, góp ý các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược gửi Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành.

Bộ Công Thương đã có các văn bản lấy ý kiến rộng rãi trong toàn ngành, đồng thời gửi ý kiến chính thức tới Bộ Khoa học và Công nghệ trước khi Quyết định số 1131/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 12/6/2025.

Theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg, danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gồm 35 sản phẩm thuộc 11 nhóm công nghệ chiến lược, trong đó lĩnh vực Công Thương được giao tham gia 10/11 nhóm công nghệ chiến lược. Cùng với đó, tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg, Bộ Công Thương được giao chủ trì thực hiện “kế hoạch đặt hàng” các nhiệm vụ giai đoạn 2025-2030, gồm các dòng AI camera phục vụ công nghiệp, thương mại và năng lượng; robot di động tự hành; ứng dụng truy xuất nguồn gốc hàng hóa; các dòng UAV phục vụ công nghiệp, thương mại và năng lượng và một số sản phẩm chiến lược khác.

Triển khai các nhiệm vụ được giao, Cục đã chủ động tham mưu Bộ Công Thương ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm thống nhất phân công, điều hành giữa các đơn vị trong Bộ và doanh nghiệp. Ngày 6/8/2025, Bộ Công Thương có Công văn số 5857/BCT-ĐCK đề nghị các tập đoàn, doanh nghiệp và các đơn vị trong Bộ đề xuất công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược.

Trên cơ sở đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã phối hợp với các tập đoàn lớn như Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Vinachem, Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam cùng các viện, cục, vụ trong Bộ xây dựng và trình Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 3104/QĐ-BCT ngày 21/10/2025 về Kế hoạch triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg. Tiếp đó, ngày 28/11/2025, Bộ Công Thương tiếp tục có Công văn số 9462/BCT-ĐCK đôn đốc các đơn vị thực hiện các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 1/4/2025. 

Từ kinh nghiệm triển khai các chương trình khoa học và công nghệ trước đây của Bộ Công Thương, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công nhận định, việc liên kết “ba nhà” (nhà nước - viện, trường - doanh nghiệp) là điều kiện then chốt.

Trên cơ sở đó, Cục đề xuất phương hướng triển khai trong thời gian tới theo hướng gắn chặt các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược với các dự án đầu tư, dây chuyền sản xuất - kinh doanh cụ thể của doanh nghiệp; ưu tiên giao đơn vị trực tiếp ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm làm chủ trì nhiệm vụ.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài ghi nhận những nỗ lực của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công và các đơn vị liên quan trong việc tham mưu, tổ chức triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg.

Theo Thứ trưởng, danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược là công cụ chính sách quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, hình thành các chuỗi giá trị mới và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho ngành Công Thương.

Do đó, Thứ trưởng yêu cầu các cục, vụ, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp trong ngành tiếp tục rà soát, đề xuất các nhiệm vụ cụ thể, bám sát các tiêu chí, chỉ tiêu tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg.

Các đơn vị theo yêu cầu phát triển các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ, đặc biệt từ yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn nghiên cứu, đề xuất danh mục sản phẩm, dịch vụ chiến lược, trọng điểm của ngành, lĩnh vực. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thực tiễn sản xuất - kinh doanh; tăng cường phối hợp liên ngành và liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học.

Cùng với đó, giao Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công làm đầu mối, chủ động phối họp với các đơn vị rà soát, tổng hợp, đề xuất các nhiệm vụ triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược để sớm báo cáo lãnh đạo Bộ; đồng thời, làm đầu mối tổng hợp, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trong thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt các nhiệm vụ theo quy định.

Cuộc họp đã thống nhất nhận thức và hành động trong toàn ngành Công Thương về việc triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg một cách bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tuân thủ đầy đủ khung pháp lý hiện hành, gắn chặt nghiên cứu - phát triển với ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa sản phẩm, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn tới.

Theo Quyết định số 2815/QĐ-TTg, mục tiêu đến 2030, hỗ trợ tối thiểu 30 doanh nghiệp và 10 viện nghiên cứu, trường đại học tham gia nghiên cứu, phát triển các công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng cạnh tranh trên toàn cầu; hỗ trợ phát triển 100 doanh nghiệp phụ trợ cung ứng thiết bị và dịch vụ liên quan tới phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.