Một chương trình đầy cảm xúc, một hành trình đầy hứng khởi

Chương trình do Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) phối hợp Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức, nhằm tổng kết sáng kiến 100 ngày - 100 phòng học STEM Innovation tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Nhưng hơn cả những con số, chương trình cho thấy cách những quyết sách lớn về giáo dục, khoa học - công nghệ được biến thành hành động cụ thể, quyết liệt và có chiều sâu.

Các đại biểu tham gia chương trình tại trường quay S1 Đài Truyền hình Việt Nam.

Chương trình vinh dự được chào đón sự tham gia của Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng; Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Võ Thành Hưng; Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân; Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam Đỗ Đức Hoàng; cùng sự tham gia của đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương.

Về phía Petrovietnam, có sự tham dự của Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn và Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Petrovietnam Trần Quang Dũng.

Chương trình truyền hình trực tiếp “Mạch nguồn tri thức - STEM Innovation Petrovietnam”

Ngay từ những phút mở đầu, thông điệp “Nâng cánh tri thức - Thắp sáng tương lai” được truyền tải bằng ngôn ngữ của ánh sáng, âm nhạc và nghệ thuật. Những màn trình diễn kết hợp công nghệ hiện đại và hình ảnh bản đồ Việt Nam dần hiện lên các mốc trong 100 ngày với 100 phòng học STEM không chỉ gây ấn tượng thị giác, mà còn tạo cảm giác về một hành trình đã đi qua và đang tiếp tục mở ra.

Những màn trình diễn nghệ thuật truyền tải thông điệp “Nâng cánh tri thức - Thắp sáng tương lai”

Thông điệp trên cũng khẳng định giáo dục STEM không chỉ là hoạt động an sinh xã hội, mà là một lựa chọn chiến lược mang tầm quốc gia. Nỗ lực này cho thấy vai trò tiên phong của một doanh nghiệp nhà nước trong việc biến chủ trương thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể.

Đồng thời, đây cũng là thông điệp về trách nhiệm quốc gia: khi một “trụ cột” kinh tế đất nước lựa chọn đồng hành cùng giáo dục bằng những mô hình có thể vận hành bền vững, hiệu quả lan tỏa sẽ vượt khỏi giới hạn của một hoạt động an sinh xã hội.

Trong bài phát biểu tại Lễ khởi công xây dựng Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trường Hà (Cao Bằng), Tổng Bí thư Tô Lâm đã đánh giá cao việc đưa mô hình giáo dục thực hành STEM vào trường học thông qua sự hỗ trợ của Petrovietnam. Tổng Bí thư nhấn mạnh, thông qua các hoạt động đồng hành cùng giáo dục, Petrovietnam xây dựng phòng học STEM, qua đó góp phần nuôi dưỡng nguồn nhân lực khoa học - công nghệ cho tương lai, đồng thời thể hiện tư duy phát triển tài năng gắn với yêu cầu của kỷ nguyên số.

Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của chương trình không nằm ở con số 100 phòng thực hành giáo dục, mà ở tính bền vững và tác động lâu dài mà chương trình mang lại.

Chia sẻ tại chương trình, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn cho biết, xuất phát từ chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Petrovietnam đã trăn trở với một câu hỏi lớn: Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia có thể làm gì để tiếp lửa tri thức cho thế hệ trẻ?

Từ trăn trở đó, đồng chí Lê Mạnh Hùng - Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương, nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn, cùng tập thể lãnh đạo Petrovietnam đã quyết liệt chỉ đạo triển khai chương trình STEM Innovation Petrovietnam với tinh thần trách nhiệm cao nhất và quyết tâm mạnh mẽ.

Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của chương trình không nằm ở con số 100 phòng thực hành giáo dục, mà ở tính bền vững và tác động lâu dài mà chương trình mang lại. Với các em học sinh, đó là cơ hội được học khoa học bằng trải nghiệm thực tế, để mỗi giờ học trở thành một hành trình khám phá thú vị. Với các thầy cô giáo, đó là công cụ đắc lực để đổi mới phương pháp giảng dạy, đưa tư duy sáng tạo vào từng bài giảng. Với xã hội, đây là khoản đầu tư cho tương lai - đầu tư trực tiếp cho nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước.

Để các phòng học STEM thực sự “sống” và phát huy hiệu quả lâu dài, Petrovietnam kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo quan tâm chỉ đạo đánh giá hiệu quả sử dụng thực tế các phòng học STEM tại địa phương, làm cơ sở hoàn thiện mô hình và xây dựng lộ trình nhân rộng trong thời gian tới, phát huy tối đa hiệu quả đầu tư. Đồng thời, Petrovietnam cam kết đồng hành cùng ngành Giáo dục tổ chức các sân chơi, cuộc thi STEM thường niên, tạo môi trường để các em học sinh nuôi dưỡng đam mê khoa học, từng bước đưa trí tuệ học sinh Việt Nam vươn ra các đấu trường khu vực và quốc tế.

Không khí "lễ hội" tại điểm cầu Điểm cầu trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai)

Theo dõi chương trình tại trường quay S1, chúng tôi vẫn có thể cảm nhận được không khí rộn ràng, hào hứng, tràn đầy niềm tin về thành công của một chương trình đầy ấn tượng và sáng tạo tại các điểm cầu của Cầu truyền hình.

Ở điểm cầu Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai), giữa cái lạnh của vùng cao Tây Bắc, không gian “Ngày hội STEM - Xuân Lào Cai” lại rực lên bởi tiếng cười và sự háo hức của hơn 500 học sinh, giáo viên. Những ánh mắt tò mò khi lần đầu chạm tay vào robot, linh kiện điện tử; những phần thuyết trình còn vụng về nhưng đầy khát vọng của học sinh miền núi đã để lại nhiều cảm xúc. Ở đây, phòng học STEM do Petrovietnam đầu tư không chỉ phục vụ riêng nhà trường, mà còn trở thành hạt nhân lan tỏa STEM cho cả khu vực, hỗ trợ chuyên môn cho nhiều trường phổ thông lân cận. STEM với các em, trước hết là một cánh cửa cơ hội.

Tại Hà Nội, không khí lại mang sắc thái khác. Trên sân khấu trường quay, các em học sinh đội Supernova của Trường THCS Cầu Giấy - vừa đạt Top 8 và danh hiệu Đội thi truyền cảm hứng tại một cuộc thi Robotics quốc tế - đã trực tiếp trình diễn mô phỏng phần thi robot. Sự tự tin, khả năng làm việc nhóm và tư duy giải quyết vấn đề của các em cho thấy STEM không chỉ là một môn học, mà là năng lực hội nhập, là hành trang để bước ra thế giới.

Tại điểm cầu Trường THPT Châu Thành (TP Hồ Chí Minh), STEM được đặt trong mối liên kết trực tiếp với môi trường sản xuất và công nghiệp năng lượng.

Còn tại điểm cầu Trường THPT Châu Thành (TP Hồ Chí Minh), STEM được đặt trong mối liên kết trực tiếp với môi trường sản xuất và công nghiệp năng lượng. Sự đồng hành của các kỹ sư đến từ PV GAS, Vietsovpetro, PTSC đã tạo nên một không gian học tập rất khác: học sinh được quan sát công trình thật, nhận diện vấn đề thật, từ an toàn, môi trường đến năng lượng, rồi đề xuất các giải pháp từ chính những gì các em nhìn thấy. Ở đây, STEM không nằm trên giấy, mà trở thành hành động gắn với đời sống.

Xen kẽ các mạch câu chuyện giáo dục là những tiết mục nghệ thuật giàu cảm xúc. Âm nhạc, rap, beatbox, ánh sáng và laser được sử dụng như một cách kể chuyện khác về tri thức - gần gũi, trẻ trung và truyền cảm hứng. Những màn biểu diễn ấy không làm loãng nội dung, mà ngược lại, giúp cảm xúc của người xem được nối dài, lắng lại rồi bừng lên.

Em Tô Bảo An, học sinh Trường THCS Cầu Giấy, kể lại hành trình cùng đội tham dự Chung kết Giải vô địch VEX Robotics Châu Á mở rộng 2025 tại Trung Quốc.

Không khí tại trường quay S1 càng trở nên hứng khởi khi những câu chuyện rất thật của học sinh được chia sẻ. Em Tô Bảo An, học sinh Trường THCS Cầu Giấy, kể lại hành trình cùng đội tham dự Chung kết Giải vô địch VEX Robotics Châu Á mở rộng 2025 tại Trung Quốc với giọng điềm tĩnh nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm tự hào. Bảo An cho biết, lần đầu bước ra một sân chơi quốc tế lớn, cả đội không tránh khỏi hồi hộp và áp lực, nhưng khi bước vào phần thi, mọi cảm giác lo lắng dần được thay thế bằng sự tập trung và tinh thần đồng đội.

“Được điều khiển robot do chính mình thiết kế và lập trình, được xử lý các tình huống phát sinh ngay trên sân đấu là trải nghiệm rất đặc biệt với em” - Bảo An chia sẻ. Việc đội hoàn thành xuất sắc phần thi, lọt vào Top 8 và giành giải thưởng Inspire Award không chỉ là kết quả đáng tự hào, mà còn là dấu mốc để các em thêm tin rằng học sinh Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin bước ra các đấu trường STEM quốc tế. Với Bảo An, chuyến đi ấy không chỉ mang lại cho em và đồng đội giải thưởng, kinh nghiệm... mà còn để lại một niềm tin bền bỉ vào con đường học tập bằng khoa học, công nghệ và sáng tạo mà em đang theo đuổi.

Điểm cầu Trường THPT Châu Thành (TP Hồ Chí Minh) có sự đồng hành của các kỹ sư đến từ các đơn vị thành viên của Petrovietnam như PV GAS, Vietsovpetro, PTSC

Trong hành trình trải nghiệm STEM gắn với môi trường công nghiệp – năng lượng, học sinh Trường THPT Châu Thành (phường Bà Rịa, TP. HCM) được chia thành ba nhóm, trực tiếp tham quan và tìm hiểu hoạt động tại các đơn vị thành viên của Petrovietnam, gồm Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS), Liên doanh Vietsovpetro và Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC). Mỗi điểm đến mở ra một lát cắt khác nhau của sản xuất công nghiệp, đồng thời khơi gợi những câu hỏi rất đời sống từ chính quan sát của học sinh.

Tại điểm cầu trực tiếp, đại diện nhóm học sinh tham quan PV GAS chia sẻ, xuất phát từ việc theo dõi các thông tin về những vụ cháy nổ nghiêm trọng trong thời gian qua - đặc biệt là vụ cháy chung cư mini cách đây hai năm khiến hơn 50 người thiệt mạng - các em đã đặt ra một câu hỏi rất cụ thể: liệu khoa học và công nghệ có thể giúp phát hiện sớm rủi ro, bảo vệ an toàn cho người dân ngay từ không gian sống hàng ngày hay không?

Trong quá trình tham quan nhà máy khí của PV GAS, các em học sinh đã được tìm hiểu quy trình sản xuất, vận hành khí gas cũng như hệ thống các thiết bị đầu dò, cảm biến được sử dụng để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho nhà máy. Từ những quan sát thực tế ấy, nhóm hình thành ý tưởng và xây dựng kế hoạch thiết kế một hệ thống cảnh báo cháy và quan trắc môi trường thông minh, hướng tới ứng dụng trong quy mô hộ gia đình.

Cũng theo nhóm học sinh, mô hình được thiết kế theo hướng nhỏ gọn, dễ lắp đặt, tích hợp nhiều loại cảm biến như cảm biến khói, bụi mịn, độ ẩm…, cho phép phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường có nguy cơ dẫn tới cháy, nổ. Dù mới ở dạng ý tưởng và mô phỏng ban đầu, nhưng cách tiếp cận cho thấy rõ tinh thần của giáo dục STEM: bắt đầu từ vấn đề của đời sống và tìm lời giải bằng tư duy khoa học - công nghệ.

Trong khi đó, nhóm học sinh tham quan cảng biển Vietsovpetro lại có một trải nghiệm khác biệt so với những gì các em hình dung. Trước chuyến đi, nhiều em cho rằng giàn khoan là những cấu trúc cố định, quy mô không lớn và chỉ đứng yên để khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, thực tế tại cảng biển đã mang đến một góc nhìn hoàn toàn khác: giàn khoan là những tổ hợp công nghệ phức tạp, có tính cơ động cao và không ngừng được cải tiến để nâng cao hiệu suất vận hành.

Cũng từ trải nghiệm ấy, nhóm học sinh đã nảy sinh ý tưởng thiết kế mô hình giàn khoan cơ động, có khả năng điều chỉnh linh hoạt cấu trúc và chức năng theo điều kiện khai thác cụ thể. Với các em, đây không chỉ là một bài tập STEM, mà là cách để hình dung rõ hơn mối liên hệ giữa khoa học, kỹ thuật và những bài toán sản xuất thực tế trong ngành công nghiệp năng lượng.

Kỹ sư Petrovietnam và các em học sinh tại phòng STEM Trường PTTH Châu Thành

Còn nhóm học sinh tham quan PTSC, hành trình trải nghiệm bắt đầu từ một ý tưởng khá quen thuộc: thiết kế thiết bị khảo sát và đo lượng phân bón trong đất sử dụng năng lượng mặt trời, hướng tới phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, những quan sát trực tiếp tại không gian sản xuất và dịch vụ kỹ thuật của PTSC đã mở ra cho các em một góc nhìn rộng hơn về bài toán năng lượng.

Qua tìm hiểu thực tế, học sinh nhận ra rằng điện gió - đặc biệt là điện gió ngoài khơi - có khả năng cung cấp nguồn điện với quy mô rất lớn, không chỉ đáp ứng cho các thiết bị đơn lẻ mà còn đủ khả năng vận hành cả những hệ thống công nghiệp, thậm chí phục vụ nhu cầu năng lượng của một đô thị. Chính sự “va chạm” với thực tiễn ấy đã khiến nhóm điều chỉnh lại hướng tiếp cận ban đầu.

Từ năng lượng mặt trời ở quy mô nhỏ, các em chuyển sang nghiên cứu và thiết kế mô hình ứng dụng năng lượng gió, với mục tiêu khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo cho các thiết bị và hệ thống trong đời sống. Dù mới dừng ở mức ý tưởng và mô phỏng, nhưng quá trình thay đổi tư duy ấy cho thấy rõ tinh thần của giáo dục STEM: học sinh không bị đóng khung trong một phương án sẵn có, mà biết quan sát, đặt câu hỏi và linh hoạt điều chỉnh giải pháp dựa trên những gì thực tế mang lại.

Các đại biểu và các em học sinh tham dự chương trình.

Là những người theo dõi hành trình này từ khi sáng kiến được khởi động đến lúc chương trình tổng kết lên sóng, cảm nhận rõ nhất của chúng tôi là niềm tin. Niềm tin rằng khi giáo dục được đầu tư đúng hướng, bằng những mô hình có thể vận hành và lan tỏa, thì sự thay đổi sẽ đến một cách tự nhiên, sống động nhất.

“Mạch nguồn tri thức - STEM Innovation Petrovietnam” khép lại trong những giai điệu trong trẻo và những tràng vỗ tay dài. Nhưng hành trình thì chưa dừng lại. Khi những phòng học STEM đã và đang được thắp sáng, khi học sinh được trao cơ hội để thử, để sai và để lớn lên, mạch nguồn tri thức đã được khơi thông. Và từ đó, niềm tin về một tương lai tốt đẹp hơn cho giáo dục Việt Nam cũng được nuôi dưỡng, lặng lẽ mà vững bền.

Yên Chi