Bộ Công Thương ban hành quy định vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh

Quy định về giá chào và lập lịch huy động

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 29/2026/TT-BCT quy định vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Thông tư quy định các nội dung liên quan đến đăng ký tham gia thị trường điện, lập kế hoạch vận hành, chào giá, huy động nguồn điện, xác định giá điện và thanh toán trên thị trường.

Theo quy định, đối tượng áp dụng gồm đơn vị phát điện, đơn vị bán buôn điện, đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện, đơn vị truyền tải điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các đơn vị cung cấp nhiên liệu và khách hàng sử dụng điện lớn tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Thông tư quy định các nhà máy điện có công suất đặt trên 30 MW đấu nối vào hệ thống điện quốc gia phải đăng ký tham gia trực tiếp thị trường điện. Đối với các nhà máy thủy điện và nhà máy năng lượng tái tạo có công suất từ 10 MW trở lên, đơn vị có thể tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp theo quy định.

Các đơn vị tham gia thị trường phải đáp ứng các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, bao gồm hệ thống công nghệ thông tin, hệ thống điều khiển giám sát và thu thập dữ liệu (SCADA), hệ thống quản lý năng lượng (EMS), hệ thống đo đếm điện năng và chữ ký số.

Thông tư quy định thị trường điện được vận hành theo nguyên tắc công khai, minh bạch và không phân biệt đối xử giữa các đơn vị tham gia. Một ngày giao dịch được tính từ 0 giờ đến 24 giờ.

Giá thị trường điện toàn phần gồm hai thành phần là giá điện năng thị trường (SMP) và giá công suất thị trường (CAN). Trong đó, giá điện năng thị trường được xác định trên cơ sở phương pháp lập lịch không ràng buộc, còn giá công suất thị trường được xác định theo kế hoạch vận hành năm.

Hằng năm, đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện thực hiện lựa chọn “nhà máy điện mới tốt nhất” làm cơ sở tính toán giá công suất thị trường. Nhà máy được lựa chọn phải là nhà máy nhiệt điện than hoặc tua-bin khí chu trình hỗn hợp mới đưa vào vận hành trong năm trước đó và có chi phí phát điện toàn phần bình quân thấp nhất.

Đối với các nhà máy nhiệt điện, giá trần bản chào được xác định hằng năm và điều chỉnh theo biến động giá nhiên liệu. Việc xác định giá trần căn cứ vào giá than, khí, dầu và các thông số kỹ thuật liên quan. Đối với các nhà máy thủy điện, giá trị nước là cơ sở để xây dựng bản chào giá, phục vụ việc tối ưu hóa vận hành hồ chứa và phát điện.

Theo quy định về thị trường điện ngày tới, các đơn vị phát điện phải gửi bản chào giá trước 11 giờ 30 phút của ngày D-1. Mỗi bản chào bao gồm tối đa 10 cặp giá - công suất cho từng chu kỳ giao dịch. Giá chào không được thấp hơn giá sàn và không được vượt quá giá trần đã được phê duyệt. Các nhà máy điện gió và điện mặt trời thực hiện chào giá theo quy định của thị trường điện. Lịch huy động được đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện công bố trước 16 giờ hằng ngày. Lịch huy động bao gồm lịch không ràng buộc và lịch có ràng buộc, trong đó xét đến các điều kiện kỹ thuật của hệ thống điện và lưới điện.

Bổ sung quy định về công khai thông tin và giám sát thị trường

Thông tư quy định đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có trách nhiệm thu thập dữ liệu đo đếm, xác định giá thị trường, thực hiện thanh toán và giám sát hoạt động của các đơn vị tham gia thị trường.

Các thông tin liên quan đến dự báo phụ tải, giá trị nước, kế hoạch bảo dưỡng sửa chữa, kết quả tính toán giá thị trường và các dữ liệu phục vụ vận hành phải được công bố trên hệ thống thông tin của thị trường điện theo quy định.

Đối với công tác thanh toán, các khoản thanh toán trên thị trường điện được xác định trên cơ sở dữ liệu đo đếm điện năng, kết quả vận hành và giá thị trường điện. Các đơn vị tham gia có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác các dữ liệu liên quan phục vụ công tác tính toán và thanh toán.

Thông tư cũng quy định trách nhiệm của các đơn vị tham gia trong việc bảo đảm tính chính xác của số liệu, tuân thủ quy trình chào giá, vận hành và thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định. Việc giám sát thị trường được thực hiện nhằm phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm quy định của thị trường điện, bảo đảm hoạt động vận hành hệ thống điện và thị trường điện diễn ra an toàn, liên tục và đúng quy định.

Việc ban hành Thông tư 29/2026/TT-BCT không chỉ cụ thể hóa các quy định của Luật Điện lực mà còn tạo nền tảng quan trọng cho lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam. Đây được xem là bước chuẩn bị cần thiết để ngành điện tiến tới các cấp độ thị trường cao hơn, hướng tới mục tiêu xây dựng thị trường điện hiện đại, minh bạch và vận hành theo cơ chế thị trường trong những năm tới.