AI và chủ quyền dữ liệu: Nền tảng phát triển kinh tế số bền vững

AI chỉ phát huy giá trị khi gắn với dữ liệu

Sáng 22/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA) - Văn phòng phía Nam phối hợp với Công ty TNHH một thành viên Phát triển Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC), Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh (DXCenter) và Security Bootcamp tổ chức hội thảo "AI và chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên số".

Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị công nghệ trao đổi về chủ quyền dữ liệu, hạ tầng AI, quản trị dữ liệu và các giải pháp phát triển AI an toàn, bền vững.

Các chuyên gia nhận định AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành hạ tầng của nền kinh tế số. Trong bối cảnh đó, dữ liệu được xem là tài sản chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia. Muốn phát triển AI bền vững, Việt Nam cần làm chủ dữ liệu, hạ tầng tính toán, công nghệ và nguồn nhân lực.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Phạm Thị Kim Phượng, Phó Giám đốc QTSC, cho biết AI đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, quản trị, nghiên cứu và sáng tạo. Tuy nhiên, AI chỉ tạo ra giá trị khi được phát triển trên nền tảng dữ liệu.

Theo bà Kim Phượng, dữ liệu đã trở thành nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Vì vậy, quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu là yêu cầu cấp thiết đối với mọi tổ chức và doanh nghiệp.

Nhiều quốc gia đang quan tâm đến khái niệm AI chủ quyền (AI Sovereignty). Đây không chỉ là việc sở hữu công nghệ AI mà còn là khả năng làm chủ dữ liệu, hạ tầng tính toán, nền tảng công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo để phục vụ lợi ích quốc gia và doanh nghiệp.

Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng khi hệ thống chính sách và pháp luật về dữ liệu, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản trị AI từng bước được hoàn thiện. Đây là nền tảng để phát triển kinh tế số theo hướng an toàn và bền vững.

Bà Kim Phượng cũng cho biết hội thảo là hoạt động chính thức đầu tiên của Hiệp hội Internet Việt Nam - Văn phòng phía Nam kể từ khi thành lập, với QTSC là đơn vị đại diện của Hiệp hội tại khu vực phía Nam.

Trong thời gian tới, Văn phòng VIA phía Nam sẽ đóng vai trò kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển Internet, hạ tầng số, AI, dữ liệu, an toàn thông tin và các công nghệ số mới.

Đơn vị cũng sẽ đẩy mạnh các hoạt động kết nối cộng đồng công nghệ, nghiên cứu, đào tạo, chia sẻ tri thức, chuyển giao công nghệ và đề xuất các sáng kiến, chính sách nhằm phát triển hạ tầng số và AI tại khu vực phía Nam.

Làm chủ dữ liệu để phát triển AI an toàn, bền vững

Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung trao đổi nhiều nội dung như AI chủ quyền và chiến lược phát triển AI tại Việt Nam, hạ tầng dữ liệu lớn phục vụ AI, khung quản trị AI, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, AI trong an ninh mạng, các giải pháp AI nội bộ và hạ tầng sẵn sàng cho AI.

Đại diện Hewlett-Packard, Data Protectify, QTSC, TMA Tech Group và Cisco phân tích mối quan hệ giữa hạ tầng số, dữ liệu và AI Chủ quyền trong bối cảnh doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI.

Ông Phương Nguyễn, đại diện Hewlett-Packard, cho rằng AI chỉ phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu chất lượng và hạ tầng phù hợp. Dữ liệu là yếu tố cốt lõi để phát triển AI, nhất là trong các lĩnh vực như y tế, tài chính và sản xuất. Theo ông, doanh nghiệp cần ưu tiên bảo vệ dữ liệu, tuân thủ các quy định về an toàn thông tin và lựa chọn mô hình AI phù hợp với nhu cầu. Triển khai AI nội bộ cũng giúp tăng khả năng kiểm soát dữ liệu, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả vận hành.

Bà An Trịnh, quản lý dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, Công ty Data Protectify, cho biết việc ứng dụng AI đang mở rộng nhanh nhưng cũng kéo theo nhiều rủi ro về dữ liệu và quản trị. Doanh nghiệp cần xây dựng khung quản trị AI gắn với yêu cầu pháp lý, quản lý rủi ro và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Theo bà, các hệ thống AI cần được phân loại theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp, bảo đảm tính minh bạch, có sự giám sát của con người và tuân thủ quy định pháp luật trong quá trình triển khai.

Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, Trưởng Trung tâm An ninh mạng QTSC, AI mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thông tin. Khi doanh nghiệp mở rộng ứng dụng AI, bề mặt tấn công mạng cũng lớn hơn. Vì vậy, doanh nghiệp cần quản lý chặt việc sử dụng AI, phân loại và kiểm soát dữ liệu, đồng thời bảo vệ hạ tầng công nghệ. Theo ông, việc triển khai AI cần có lộ trình rõ ràng, có kiểm soát để bảo đảm an toàn dữ liệu và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.

Các chuyên gia cũng cho rằng hạ tầng dữ liệu, GPU, điện toán hiệu năng cao và các mô hình triển khai AI quy mô lớn là nền tảng quan trọng để hình thành năng lực AI tự chủ của doanh nghiệp và quốc gia.

Ở góc độ thực tiễn, các chuyên gia giới thiệu mô hình dữ liệu và AI nội bộ (Local Data & AI Solutions). Mô hình này cho phép doanh nghiệp lưu trữ và xử lý dữ liệu ngay trên hạ tầng của mình, kết hợp Local LLM, kho tri thức doanh nghiệp (Enterprise Knowledge Base), AI đa tác nhân (Multi-Agent AI) và Edge AI. Nhờ đó, dữ liệu luôn nằm trong phạm vi kiểm soát của tổ chức, góp phần nâng cao khả năng bảo mật và đáp ứng yêu cầu quản trị.

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp, nhất là các đơn vị sở hữu dữ liệu quan trọng hoặc có yêu cầu bảo mật cao, đang ưu tiên triển khai AI nội bộ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng đám mây công cộng. Bên cạnh đó, Edge AI được đánh giá là giải pháp giúp xử lý dữ liệu theo thời gian thực, giảm độ trễ và hạn chế rủi ro khi truyền dữ liệu ra bên ngoài.