UPU 55: Hơn 1,3 triệu lá thư lan tỏa kết nối nhân văn số

Sáng 8/5, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 55 đã tổ chức Lễ Tổng kết và Trao giải cuộc thi với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, cơ quan tổ chức, giáo viên, phụ huynh và học sinh cả nước.

Cuộc thi năm nay do Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) phát động với chủ đề: “Hãy viết thư cho một người bạn, giải thích vì sao sự kết nối giữa người với người lại cần thiết trong thế giới số”. Tại Việt Nam, cuộc thi được Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng tổ chức trên phạm vi toàn quốc.

Theo Ban tổ chức, cuộc thi được phát động từ ngày 19/12/2025 và triển khai đến ngày 5/3/2026. Sau gần ba tháng phát động, cuộc thi đã thu hút hơn 1,3 triệu bài dự thi của học sinh cả nước, phản ánh sức lan tỏa mạnh mẽ trong trường học và xã hội. Nhiều địa phương có số lượng và chất lượng bài thi nổi bật như Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Thọ, Tuyên Quang…

Phát biểu tại lễ tổng kết, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh, Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU không chỉ là sân chơi rèn luyện kỹ năng viết mà còn là hành trình nuôi dưỡng tâm hồn, khơi dậy trí tưởng tượng, lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ.

Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, chủ đề năm nay mang tính thời sự sâu sắc khi phản ánh sự chuyển dịch từ “kết nối bằng công nghệ” sang “kết nối con người thông qua công nghệ”. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng số phát triển mạnh mẽ, cuộc thi đã đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm về giá trị của những kết nối thật giữa con người với con người.

Điều gây ấn tượng đối với Ban Giám khảo là nhiều bài viết không đi theo lối mòn mà thể hiện góc nhìn mới mẻ, sáng tạo. Học sinh đã mở rộng khái niệm “người bạn” từ bạn bè, người thân đến các nhà khoa học công nghệ, trợ lý ảo, robot hay các nhân vật bước ra từ thế giới số.

Trong hơn 1,3 triệu bài dự thi, giải Nhất quốc gia thuộc về em Trần Chí Cường, lớp 9D, Trường THCS Bình Hàn, thành phố Hải Phòng. Bức thư của em gây xúc động khi kể câu chuyện giữa robot Buddy hỗ trợ trẻ tự kỷ và robot Jibo chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh các thành viên gia đình ngày càng bận rộn, ít thời gian dành cho nhau.

Thông qua câu chuyện ấy, bài viết gửi gắm thông điệp: công nghệ không thay thế các mối quan hệ giữa con người mà nhắc nhở rằng phía sau mỗi màn hình luôn có một con người cần được lắng nghe và thấu hiểu. Bài dự thi hiện đã được dịch sang tiếng Pháp để gửi tham dự vòng thi quốc tế tại Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) ở Berne, Thụy Sĩ.

Ban tổ chức cho biết, năm nay cơ cấu giải thưởng gồm 1 giải Nhất, 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 30 giải Khuyến khích, 61 giải Cây bút Triển vọng, 10 giải Khơi nguồn Ý tưởng và 10 giải tập thể. Một số mức thưởng cũng được điều chỉnh tăng nhằm ghi nhận và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh. Trong đó, giải Nhất được nâng lên 15 triệu đồng.

Đáng chú ý, học sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba cấp quốc gia còn được trao Bằng khen và Huy hiệu “Tuổi trẻ sáng tạo” của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

Theo Ban Giám khảo, điểm nổi bật của mùa thi năm nay là sự xuất hiện ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo trong quá trình viết bài. Tuy nhiên, nhiều học sinh đã biết sử dụng AI như công cụ hỗ trợ phát triển ý tưởng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ. Qua đó cho thấy vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có sử dụng AI hay không mà là khả năng sáng tạo và làm chủ công cụ của người viết.